ਗਰੁਡਾਸਨਾਃ ਸਾਭਰਣਾ ਮੁਕੁਟੋਤ੍ਕਟ ਕੁਂਡਲਾਃ
ਗਰੁੜ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਮਕੁਟ ਅਤੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਧਰਾ ਮੇਘਵਰ੍ਣਾਃ ਕੂਰ੍ਪਰਾਙ੍ਗਦਭੂषਣਾਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਕੋਹਣੀਆਂ ਤੇ ਅੰਗਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦੇਤ੍ਯ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਨृਪਪੂਜਿਤਾਃ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਯਾਂਤਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਾਰ੍ਗਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀਮੁਪਵਸਂਤਿ ਸਿਤਾਮਰਣ੍ਯਨਾਮ੍ਨੀਂ ਵਨੇ ਦ੍ਵਿਜਵਰਾਨਥ ਭੋਜਯਂਤਿ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਿਤਾਮਰਣਯ ਨਾਂ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰੋਹਿਣੀਚਨ੍ਦ੍ਰਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਮਯੂਰਕੇਕਾਕੁਲਿਤੇ ਦਰ੍ਦੁਰਾਰਾਵਪੂਰਿਤੇ
ਰੋਹਿਨੀ-ਚੰਦ੍ਰ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਜਿੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਡੱਡੂਆਂ ਦੀਆਂ ਟਰਾਂ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਕੁਲਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਂਤਿ ਕਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਕਾऽਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ
ਜਦੋਂ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਭੋਜਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੌषਧਿਜਲੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਔਸ਼ਧੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ—
ਮਾषਚੂਰ੍ਣੇਨ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਂਦੁਰਿਕਾਸ਼ਨਮ੍
ਕਾਲੇ ਮਾਸ ਦੇ ਆਟੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਇੰਦੂਰੀਕਾ ਨਾਮ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਮੇਕੈਕਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਜਲਾਸ਼ਯਮ੍
ਹਰ ਪੁਰਸ਼ ਲਈ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਤਸ੍ਯੈਵ ਪੁਲਿਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਜੁष੍ਟਾਨ੍ਨੇ ਗੋਮਯਾਦਿਨਾ
ਉਸ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ, ਗੋਮੈ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ—
ਚਰ੍ਚਿਤਂ ਗਂਧਕੁਸੁਮੈਰ੍ਧੂਪ ਦੀਪਾਕ੍ਸ਼ਤੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ ਅਰ੍ਚਯੇਚ੍ਚ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਵੈ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਭਾਵਿਤਃ
ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧੀ ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਅਣਾਜ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਭਾਵਨਾ ਸਮੇਤ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਸੋਮਰਾਜ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਰੋਹਿਣ੍ਯੈ ਤੇ ਨਮੋਨਮਃ
ਸੋਮ ਰਾਜਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਰੋਹਿਣੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਏਵਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਦੇਯਮਰ੍ਚਿਤਮ੍ ਪ੍ਰੀਯਤਾਮਿਤਿ ਮੇ ਦੇਵੀ ਰੋਹਿਣੀ ਸਹਿਤਪ੍ਰਿਯਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ: 'ਮੇਰੀ ਉੱਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਦੇਵੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।'
ਏਵਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਤੋਂऽਤਰ੍ਜਲਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍ 4.67.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤੇ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚ ਮਨਸਾ ਸੋਮਂ ਰੋਹਿਣੀਸਹਿਤਂ ਤਦਾ
ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਮ ਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਯਮ੍ਯ ਵਸਤਾਂ ਚਾਨ੍ਯੇ ਤਤੋ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਭੋਜਨਮ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਥਾਚਿਤ੍ਤਂ ਯਥਾਵਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾ ਤਥਾ
ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੋਜਨ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਝ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੱਸ ਹੋਵੇ, ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਨਰੋ ਰਾਜਨ੍ਨਾਰੀ ਵਾਥ ਕੁਮਾਰਿਕਾ
ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ—ਪੁਰਸ਼, ਔਰਤ ਜਾਂ ਕੁਆਰੀ—
ਇਹ ਲੋਕੇ ਚਿਰਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਾਕੁਲੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇ ਮਰਣਂ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਖੇ ਰੋਹਿਣੀ ਸ਼ਸ਼ਧਰਾਭਿਮਤਾ ਹਿਤਾ ਚ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ृਣੁ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਨਿਵੇਦਯਾਮਿ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਹਿਣੀ, ਚੰਦ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਸੁਭਾਵਨ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕੀ ਹੈ? ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਵਿਯੋਗਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵਿਧਾਨਂ ਤਸ੍ਯ ਕੀਦृਕ੍ਚ ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਾऽਤ੍ਰ ਦੇਵਤਾ
ਅਵਿਯੋਗ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਇਸ ਦਾ ਵਿਧੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਹੜਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਅਵਿਯੋਗਵ੍ਰਤਂ ਨਾਮ ਵ੍ਰਤਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਅਵਿਯੋਗ ਵਰਤ ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰੌष੍ਠਪਦੇ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਿਤਃ
ਭਾਦੋਂ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੰਨਣੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਸਵੇਰੇ ਉਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹृਦ੍ਯੇ ਰਮ੍ਯੇ ਸੌਧਤਟੇ ਹਰਿਂ ਲਿਖ੍ਯੇਤ ਮਣ੍ਡਲੇ
ਸੁੰਦਰ ਦਿਲਕਸ਼ ਮਹਲ ਦੇ ਛੱਜੇ ਉੱਤੇ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਹਰਂ ਗੌਰੀਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਹ
ਉਸੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਹਰਾ ਨੂੰ ਗੌਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਗਂਧੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਧੂਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਰਰ੍ਚਯੇਦ੍ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ
ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਧੂਪ ਤੇ ਭੋਗ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੀ ਜਾਵੇ।
ਨਾਰੀ ਵਾ ਪੁਰੁषੋ ਵਾ ਅਵਿਯੋਗਮਤਿਂ ਦृਢਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ
ਚਾਹੇ ਔਰਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਦ, ਪੂਰੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਇਕਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਲੈ ਕੇ,
ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾ ਪੁਰੁषਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ, ਕਮਲ ਨਾਭੀ ਵਾਲਾ, ਜਨਾਰਦਨ,
ਨਾਰਾਯਣੋ ਮਧੁਲਿਹੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦਾਮੋਹਰੋ ਹਰਿਃ
ਨਾਰਾਇਣ, ਮਧੂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬੰਧਨ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ, ਹਰੀ,