ਦਸ਼ਾਵਤਾਰਚਰਿਤ੍ਰਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਰਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯਾ ਗृਹਕਾਰ੍ਯੈਕਤਤ੍ਪਰਾ
ਦਿਵਿਆ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵ ਸਾ ਭृਗੋਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਹृਦਯੇਪ੍ਸਿਤਕਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਗੁ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬਣ ਗਈ।
ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤ੍ਰਾਸਾਦ੍ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਕੁਲਤ੍ਰਾਣਸਮਾਕੁਲਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਘਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਸ਼ੇਪਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦਿਵ੍ਯਾਯੈ ਸੁਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਖਜਾਨਾ ਦਿਵਿਆ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਜੀਵਨੀਕृਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਣੈਰ੍ਧੂਮਮਧੋਮੁਖਃ
ਉਹ, ਜੋ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹਾ-ਥੋੜ੍ਹਾ ਧੂੰਆਂ ਨੀਵਾਂ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਛੱਡਦਾ ਸੀ।
ਆਜਗਾਮ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਗਰੁਡੇਨਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਜਦ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਆ ਗਿਆ।
ਗਲਦ੍ਰੁਧਿਰਸਂਪਨ੍ਨਂ ਲੋਹਿਤਾਰ੍ਣਵਵਸਂਨਿਭਮ੍ ਦਿਵ੍ਯਾ ਸਂਸ਼ਪ੍ਤੁਕਾਮਾਭੂਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਾਸ੍ਰਾਵਿਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਦਿਵਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਗਦੇ ਲਾਲ ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਯਾਵਨ੍ਨੋਚ੍ਚਰਤੇ ਵਾਚਂ ਚਕ੍ਰੇਣ ਕृਤ੍ਤਕਂਧਰਮ੍
ਉਹ ਅਜੇ ਬੋਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਸੀ ਕਿ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵੱਢ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਂਜੀਵਨੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਯਾਵਦਾਯਾਤ੍ਯਸੌ ਮੁਨਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮੁਨੀ ਜੀਉਣ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋषਾਚ੍ਛਸ਼ਾਪ ਚ ਹਰਿਂ ਭ੍ਰੁਕੁਟੀਕੁਟਿਲਾਨਨਃ 4.63.
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ, ਭੰਵਾਂ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹਤਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਮਤ੍ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਰੇ ਸਨ, ਤੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ,
ਅਤੋऽਰ੍ਥਂ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਚ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਨਿਆਂ ਲਈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ,
ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੈਃ ਕਾਰਣੈਃ ਪਾਰ੍ਥ ਅਵਤੀਰ੍ਣਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ।
ਸਮਂਤ੍ਰਂ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਰਸਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰੋष੍ਠਪਦੇ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਦਸ਼ਮ੍ਯਾਂ ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪ੍ਰੋਸ਼ਠਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸੁੱਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਸਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਅਤੇ ਸੁੱਚਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁਕੁਲਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਗृਹਮਾਗਤ੍ਯ ਮਾਨਵਃ
ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਾਵਯੇਤ੍ਤਾਂ ਤੁ ਪੁਂਸਂਜ੍ਞਂ ਘृਤਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਘੀ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਸੰਜ्ञਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੂਰਿਕਾਨ੍ਵਰ੍षੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਘृਤਪੂਰਕਾਨ੍
ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਉਹ ਪੂਰੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਦੂਜੇ ਸਾਲ ਘੀ ਵਾਲੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ।
ਸੋਹਾਲਕਾਨ੍ਪਞ੍ਚਮੇऽਬ੍ਦੇ षष੍ਠੇऽਬ੍ਦੇ ਖਣ੍ਡਵੇष੍ਟਕਾਨ੍
ਪੰਜਵੇਂ ਸਾਲ ਸੋਹਾਲਕੇ, ਛੇਵੇਂ ਸਾਲ ਖੰਡ ਵੇਸ਼ਟਕਾ ਚੜ੍ਹਾਵੇ।
ਨਵਮੇ ਕਰ੍ਣਵੇष੍ਟਾਂਸ੍ਤੁ ਦਸ਼ਮੇ ਖਣ੍ਡਕਾਞ੍ਛੁਭਾਨ੍ 4.63.
ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਕਰਨ ਵੇਸ਼ਟਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਾਲ ਖੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਾ ਚੜ੍ਹਾਵੇ।
ਕ੍ਰਮੇਣ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਭਰਤਰ੍षਭ ਸ੍ਵਤ ਏਵਾਰ੍ਧਮਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰਮ੍ਯੇ ਜਲਾਸ਼ਯੇ
ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਖਾ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਅੱਧਾ ਖਾਵੇ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਜਲਾਸ਼ਯ ਉੱਤੇ ਜਾਵੇ।
ਦਸ਼ਾਵਤਾਰਾਨਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੁष੍ਪਧੂਪਵਿਲੇਪਨੈਃ
ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ,
ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਕੂਰ੍ਮਂ ਵਰਾਹਂ ਚ ਨਰਸਿਂਹਂ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍
ਮਤਸਯ, ਕੂਰਮ, ਵਰਾਹ, ਨਰਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ,
ਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸ਼ਰਣਂ ਦੇਵਂ ਹਰਿਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਮੈਂ ਦੇਵਤਾ ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਛਿਨਤ੍ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੀਂ ਮਾਯਾਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਾਤੋ ਜਨਰ੍ਦਨਃ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜਨਾਰਦਨ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਪਾਰ੍ਥ ਵਿਧਿਨਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕੰਮ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਚੰਗੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਕਰੇ,
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਿਮਾਲੋਚ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਣਾਂ ਦਸ਼ਾ ਦਸ਼
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਦਸ ਦਸ਼ਾਵਾਂ,
ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੇ ਘੋਰੇ ਮਜ੍ਜਤ ਤਤ੍ਰ ਮਾਂ ਹਰਿਃ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਦ ਹਰੀ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਲ੍ਲੋਕੇ ਯਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਸ੍ਵਯਂ ਪਾਰ੍ਥ ਭੂਭਾਰੋਤ੍ਤਾਰਕਾਰਣਮ੍
ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੀ ਘਾਟ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮਰਤਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਪਾਰ੍ਥ ਚਰਿष੍ਯਤਿ ਮਯੋਦਿਤਮ੍ 4.63.
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜੋ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਕੋਈ ਇਸਤਰੀ ਕਰੇ—