ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾष੍ਟਮੀ ਬੁਧਸ੍ਯਾਪਿ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਭੋਜਨਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਬੁਧ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬੁਧਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਆਚਮ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬੁਧ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਕੇ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੂੰਹ ਧੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਤਂ ਸਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਜਾਤਰੂਪਮਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਸੋਨੇ ਤੇ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਸਿੱਧਾ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੀਤਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮਾਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਬੁਧਂ ਸੋਮਾਤ੍ਮਜਾਕृਤਿਮ੍
ਸੋਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੁਧ ਨੂੰ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਢੱਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ੴ ਬੁਧਾਯ ਨਮਃ ੴ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਨਾਸ਼ਨਾਯ ਨਮਃ ੴ ਤਾਰਾਜਾਤਾਯ ਨਮਃ ੴ ਸਰ੍ਵਸੌਖ੍ਯਪ੍ਰਦਾਯ ਨਮਃ ਅष੍ਟਮੀ ਤੁ ਯਦਾ ਪੂਰ੍ਣਾ ਤਦਾ ਰਾਜਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮ
ਓਂ ਬੁਧ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂ ਤਾਰਾ ਦੇ ਜਣੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਓਂ ਸਭ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਦੋਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਰਾਜਰਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ,
ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਰਣੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਭੂषਣੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰਪਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਕੌਂਤੇਯ ਦਦ੍ਯਾਦੇਵਂ ਸਮਾਚਰਨ੍ ।। 4.54.
ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਕਉਂਤਿਆ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬੁਧੋऽਯਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਥੋऽਯਂ ਬੁਧਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਬੁਧ ਇਹ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ। ਇਹ ਬੁਧ ਆਪ ਹੀ ਇਸ ਵਸਤੂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
(ਇਤਿ ਦਾਨਮਂਤ੍ਰ ।) ਬੁਧਃ ਸੌਮ੍ਯਸ੍ਤਾਰਕੇਯੋ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਇਲਾਪਤਿਃ
ਬੁਧ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ, ਤਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਤੇ ਇਲਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
( ਇਤਿ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਣਮਂਤ੍ਰਃ ।) ਸੌਖ੍ਯਂ ਚ ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਚ ਕਰੋਤੁ ਸ਼ਸ਼ਿਨਂਦਨਃ
ਚੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਖ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ।
ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਪੁਰਃਸਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਲੈ ਕੇ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ. ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ
ਉਹ ਧਨ ਤੇ ਅਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੋਤੇ ਵਧਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸੁਤੀਰ੍ਥੇ ਮਰਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਵਿਭੁਮ੍
ਫਿਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਮੌਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਸਤੇ ਯਾਵਦਾਸृष੍ਟੇਃ ਪੁਨਰਾਭੂਤਸਂਪ੍ਲਵਮ੍
ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਹਿਣ ਤਕ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਤਕ, ਵੱਸਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏषੈਵਂ ਚ ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਗੁਹ੍ਯਾ ਪਾਰ੍ਥ ਬੁਧਾष੍ਟਮੀ
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੁਧ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਇਹ ਗੁਪਤ ਵਿਧੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮੀਂ ਬੁਧਯੁਤਾਂ ਸਮਵਾਪ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮ੍ਪੂਜਯੇਦ੍ਵਿਧੁਸੁਤਂ ਕਨਪृष੍ਠਸਂ ਸ੍ਥਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਬੁਧ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਛੜ ਦੇ ਸਿਰੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਚੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮੀਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕੋ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦੀ ਵਰਣਨਾ: ਕਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦੇਵਕੀ ਮਾਂ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਕृਤ੍ਵੋਤ੍ਸਂਗੇ ਰੁਰੋਦ ਹ
ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ ਰੋ ਪਈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਰਂਗਵਾਢੇਨ ਮਂਚਾਰੂਢਜਨੋਤ੍ਸਵੇ
ਉਥੇ, ਰੰਗ ਮੰਚ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਸੀ।
ਸ੍ਵਜਨੈਰ੍ਬਂਧੁਭਿਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੈਃ ਸਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਸਮਾਵृਤੇ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਮਾਕृष੍ਯ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲੈ ਕੇ, ਗਲ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰਾ ਬੱਚਾ।'
ਬਲਭਦ੍ਰਂ ਚ ਮਾਂ ਚੈਵ ਪਰਿष੍ਵਜ੍ਯ ਮੁਦਾ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੁੜ ਬਲਭਦਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਲਿਆ।
ਯਦੁਭਾਭ੍ਯਾਂ ਸੁਪੁ ਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸਮਾਗਮਃ
ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਚੰਗੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਈ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰਹਰ੍षਿਤਾਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਪ੍ਰਸਾਦਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਨਾਥ ਲੋਕਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਾਰ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।
ਤਦ੍ਦਿਨੇ ਦੇਹਿ ਵੈਕੁਂਠਂ ਕੁਰ੍ਮਸ੍ਤੇਤ੍ਰ ਨਮੋਨਮਃ 4.55.
ਉਸ ਦਿਨ, ਵੈਕੁੰਠ ਦੀ ਦਾਤ ਦਿਓ; ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੇ ਜਨੌਘੇਨ ਵਸੁਦੇਵੋऽਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਏਵਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਖੀਆਂ, ਵਸੁਦੇਵ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। 'ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤੁਰਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਤਥਾ ਜਨ੍ਮਾष੍ਟਮੀਵ੍ਰਤਮ੍
ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਪੌਰਜਨਾ ਜਨ੍ਮਦਿਨਂ ਵਰ੍षੇਵਰ੍षੇ ਮਮੋਦਿਤਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਜਾਤੀਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਯੇਨ੍ਯੇऽਪਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਃ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਲੋਕ ਹਰ ਸਾਲ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਦਿਨ ਮਨਾਉਂਦੇ—ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਸਿਂਹਰਾਸ਼ਿਗਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਗਗਨੇ ਜਲਦਾਕੁਲੇ ਵृषਰਾਸ਼ਿਸ੍ਥਿਤੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਰੋਹਿਣੀਯੁਤੇ
ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਸਿੰਘ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ, ਅਸਮਾਨ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ, ਚੰਦ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ।
ਵਸੁਦੇਵੇਨ ਦੇਵਕ੍ਯਾਮਹਂ ਜਾਤੋ ਜਨਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਮੈਂ ਵਸੁਦੇਵ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ।