ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਵਿਵੇਕਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਪਾ ਕੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਂਸਾਰਾਜਗਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਯੋऽਕਰੋਦ੍ਭੁਵਿ 3.2.18.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਆਇਆ—
ਸਂਕਲ੍ਪਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਕਾਮਸ੍ਤਤੋ ਲੋਭਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਲਾਲਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਂ ਯੋ ਜਾਤੋ ਰਸੋ ਰਸਵਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਰਸ ਤੇ ਰਸ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਾਤ੍ਕਾਲ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਮੋਹੋ ਹृਦਿ ਚ ਲੋਕਹਾ
ਰੁਦਰ ਤੋਂ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਦृष੍ਟਿਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਮੋਹਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਮੋਹ ਤੋਂ ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਤਯੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਸਂਜਾਤਂ ਦੁਃਖਂ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।
ਮਾਨੀ ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰੋऽਧਿਕਾਰੀ ਗੁਣਵਾਨ੍ਸਖਾ
ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਮਾਣੀ, ਬਹਾਦਰ, ਚਤੁਰ, ਹਕਦਾਰ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯੈ ਗਰ੍ਭਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੋਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦਸ਼ਮਾਸਾਂਤੇ ਮੋਹਿਨੀਮਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਿਵਃ
ਕਦੇ, ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੋਹਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਦੋਲਾਮਧ੍ਯੇ ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਚੈਵ ਸ੍ਵਬਾਲਕਮ੍
ਝੂਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵੇਨ ਬੋਧਿਤੋ ਰਾਜਾ ਸੁਤਾਰ੍ਥੀ ਰੁਦ੍ਰਪੂਜਕਃ 3.2.18.
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਵਿਤਤਾਰ ਧਨਂ ਬਹੁ
ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਵੰਡਿਆ।
ਪਿਤੁਰਨ੍ਤੇ ਚ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍
ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਧਰਮ ਦਿਖਾਇਆ।
ਤ੍ਰਯੋ ਹਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਜਾਤਾਃ ਸ ਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਵੈਤਾਲੋ ਨृਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਭੋ ਨृਪ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਤਾਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ...'
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪਂਡਿਤੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਗੁਰੁਤੁਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੂਪਤਿਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਦੌਲਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਜਾਣੋ।
ਨਿਰਯਾਨ੍ਨਿਃਸृਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਚ ਨृਪਤੀ ਰੂਪਦਤ੍ਤ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਚਿਤਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਪਦੱਤ ਸੀ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਸਰਸਸ੍ਤੀਰੇ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ
ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਯਂ ਨੇਤ੍ਰੇ ਚੈਕੀਭੂਤੇ ਸਮਾਗਤੇ
ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇਕ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨृਪਤੇਰ੍ਜ੍ਞਾਨਮਾਗਤਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਆ ਗਿਆ।
ਤਮੁਵਾਚ ਮੁਨਿਰ੍ਦ੍ਧੀਮਾਨ੍ਦਯਾਧਰ੍ਮਪ੍ਰਪੋषਣਮ੍ ।। । ਨਿਰ੍ਭਯਸ੍ਯ ਸਮਂ ਦਾਨਂ ਨ ਭੂਤਂ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਪਾਲਣਾ, ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਅਨਰ੍ਹਾਨ੍ਦਣ੍ਡਮਾਦਦ੍ਯਾਦਰ੍ਹਪੂਜਾਫਲਂ ਭਜੇਤ੍
ਜੋ ਅਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਾ ਇਨਾਮ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਤਾ ਸੁਰਪੂਜਾਯਾਂ ਦਮਤਾ ਗੁਰੁਪੂਜਨੇ
ਸਚਾਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ; ਸੰਜਮ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਮੁਨਿਃ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਯਯੌ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਦਾ ਤੁ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਤ੍ਪਤ੍ਨੀਭਕ੍ਸ਼ਣੋਤ੍ਸੁਕਃ
ਫਿਰ ਇੱਕ ਰਾਖਸ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸੀ।
ਦਾਨਾਰ੍ਥਂ ਚੈਵ ਕ੍ਰਵ੍ਯਾਦੇ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਤ੍ਮਕਂ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ 3.2.19.੧
ਦਾਨ ਲਈ, ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਸੱਤ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ।
ਅਮਾਤ੍ਯੈਃ ਸਂਮਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਲਕ੍ਸ਼ਂ ਦਦੌ ਦ੍ਵਿਜੇ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਦਿੱਤੇ।