ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵੈਸ਼੍ਯਜਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤਤ੍ਕਰਂ ਸਾ ਤਦਾਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍
ਅਚਾਨਕ, ਵੈਸ਼ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਔਰਤ ਆਈ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਛੂਹਿਆ।
ਹਾ ਰਾਮਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨਾਨਿਰੁਦ੍ਧੇਤਿ ਪੁਨਃਪੁਨਃ
ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਹਾ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਅਨਿਰੁੱਧ' ਕਰਕੇ ਰੋਈ।
ਦ੍ਵਿਜ ਆਹ ਚ ਵਿਪ੍ਰੋऽਹਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਸ਼ੂਲ੍ਯਾਂ ਨਿਰੂਪਿਤਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਵਿਪ੍ਰ ਹਾਂ; ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸੂਲੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।'
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਨਵਤੀ ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਵਾਹ੍ਯ ਮੋਹਿਨੀਂ ਸੁਤਾਮ੍ 3.2.18.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਨਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਦ੍ਵਿਜਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ृਣੁ ਵ੍ਯਂਗੇ ਯਦਾ ਤੇ ਹृਚ੍ਛਯੋ ਭਵੇਤ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਣੋ ਸੋਹਣੀਏ, ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਮਲੋਕਂ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਯਮ ਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਾਤੁਰ੍ਗृਹੇ ਤੁ ਸਾ ਨਾਰੀ ਮੋਹਿਨੀ ਯੌਵਨਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਮੋਹਿਨੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਵਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ।
ਕੇ ਭੋਗਾਸ਼੍ਚ ਕਿਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਕੋ ਜਾਗਰ੍ਤਿ ਸ਼ਯੀਤ ਕਃ
ਕਿਹੜੇ ਸੁਖ ਹਨ, ਕਿਹੜਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਜਾਗਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੌਣ ਸੁੱਤਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਇਤਿ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਹ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਚ ਦਦੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰਾਂ ਨੇ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ृਣੁ ਮੋਹਿਨਿ ਸੁਂਦਰਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾ ਚ ਭੂषਣਂ ਜ੍ਞੇਯੋ ਭੋਗੋ ਹ੍ਯष੍ਟਵਿਧੋ ਬੁਧੈਃ
ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੁਣੋ, ਮੋਹਨੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਿ; ਵਿਛੋਣਾ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਭੋਗ, ਇਹ ਅੱਠ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।'
ਅਹਨ੍ਯਹਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਜਨਯਨ੍ਤਿ ਚ
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੀਵ ਮਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਵੇਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਯੋ ਵਿਵੇਕਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮਸਂਗ੍ਰਹਮ੍
ਜੋ ਵਿਵੇਕ ਪਾ ਕੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸਂਸਾਰਾਜਗਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਯੋऽਕਰੋਦ੍ਭੁਵਿ 3.2.18.
ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਲੈ ਆਇਆ—
ਸਂਕਲ੍ਪਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਕਾਮਸ੍ਤਤੋ ਲੋਭਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਇਰਾਦੇ ਤੋਂ ਇੱਛਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਤੋਂ ਲਾਲਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਜਲਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾਂ ਯੋ ਜਾਤੋ ਰਸੋ ਰਸਵਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਜੋ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਰਸ ਤੇ ਰਸ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਾਤ੍ਕਾਲ੍ਯਾਂ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਮੋਹੋ ਹृਦਿ ਚ ਲੋਕਹਾ
ਰੁਦਰ ਤੋਂ, ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਿਥ੍ਯਾਦृष੍ਟਿਸ੍ਤਤੋ ਜਾਤਾ ਮੋਹਸ੍ਯ ਦਯਿਤਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਮੋਹ ਤੋਂ ਝੂਠੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣ ਗਈ।
ਤਯੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਸਂਜਾਤਂ ਦੁਃਖਂ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ।
ਮਾਨੀ ਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰੋऽਧਿਕਾਰੀ ਗੁਣਵਾਨ੍ਸਖਾ
ਉਹ ਮਿੱਤਰ ਮਾਣੀ, ਬਹਾਦਰ, ਚਤੁਰ, ਹਕਦਾਰ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯੈ ਗਰ੍ਭਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰੋऽਸੌ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਗृਹੀਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸੋਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦਸ਼ਮਾਸਾਂਤੇ ਮੋਹਿਨੀਮਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਿਵਃ
ਕਦੇ, ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਮੋਹਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਦੋਲਾਮਧ੍ਯੇ ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਂ ਚੈਵ ਸ੍ਵਬਾਲਕਮ੍
ਝੂਲੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੇ ਬੱਚਾ ਸੀ।
ਸ਼ਿਵੇਨ ਬੋਧਿਤੋ ਰਾਜਾ ਸੁਤਾਰ੍ਥੀ ਰੁਦ੍ਰਪੂਜਕਃ 3.2.18.
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਜਾਤਕਰ੍ਮ ਵਿਤਤਾਰ ਧਨਂ ਬਹੁ
ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਧਨ ਵੰਡਿਆ।
ਪਿਤੁਰਨ੍ਤੇ ਚ ਤਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍
ਪਿਤਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਧਰਮ ਦਿਖਾਇਆ।
ਤ੍ਰਯੋ ਹਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਜਾਤਾਃ ਸ ਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਹੱਥ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਵੈਤਾਲੋ ਨृਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਭੋ ਨृਪ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੈਤਾਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ...'
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪਂਡਿਤੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਗੁਰੁਤੁਲ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੂਪਤਿਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਦੌਲਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਐਸਾ ਹੀ ਜਾਣੋ।
ਨਿਰਯਾਨ੍ਨਿਃਸृਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟੇ ਚ ਨृਪਤੀ ਰੂਪਦਤ੍ਤ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਚਿਤਰਕੂਟ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੂਪਦੱਤ ਸੀ।