ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਨृਸ਼ਂਸ੍ਯਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਥਯਧ੍ਵਮ੍ ਮਹਾਬਲਾਃ!
ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਦਿਆ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਜੋ ਗੁਨਵੱਤਾ-ਰਹਿਤ ਰਹਿਤ ਹੋ ਉਸ 'ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਬੋਲੋ, hey ਮਹਾਨੋ!
ਯੇਨਾਹਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਚ੍ਛੇ ਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍ । ਯਥਾਗਤੋ ਮਮ ਪਿਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈ ਭਾਰਤਂ ਪੁਰਾ
ਜਿਹੜੀ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਮੈਂ ਹੁਣ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਸੁਨ ਕੇ ਮੈਂ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਭਰਤ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਥੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵੈ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਮਿਥਸ੍ਤੇ ਤੁ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਚ ਭृਸ਼ਮ੍ ਤਦਾ
ਐਸਾ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਗੁਪਤ ਤੇਰੀਆਂ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ 'ਤੇ ਲੰਬੀ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤੀ।
ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਵ੍ਯਾਸਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯ ਵਿਭੋ! ਏष ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਦੀ ਪੁਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮੰਨ ਕਹਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਆਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਰੋ! ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੇਗਾ."
ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਬਾਹੋ! ਵਯਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਮਃ । ਤਿष੍ਠਮਾਨੇ ਗੁਰੌ ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਕਥਂ ਵਕ੍ਤਿ ਮਹਾਮਤੇ!
"ਇਥੇ ਰਹੋ, ਤੇਜਸਵੀ ਹਥਿਆਰਧਾਰਕ; ਅਸੀਂ ਬੋਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਤਾਂ ਚੇਲ੍ਹਾ ਕਿਵੇਂ ਬੋਲ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਮਹਾਨੋ?"
ਅਯਂ ਗੁਰੁਃ ਸਦਾਸ੍ਮਾਕਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤਥਾ । ਕृਪਾਲੁਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚਾਯਂ ਤਥਾ ਦਿਵ੍ਯਵਿਧਾਨਵਿਤ੍
ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਨਿਰੰਤਰ ਨਰਾਯਣ ਹੀ ਹੈ; ਦਯਾਲੁ ਤੇ ਰਸਮੀਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ ਉਹ।
ਚਤੁਰ੍ਣਾਮਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਪਾਵਨਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਮਨੇਨੋਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯੈਃ ਸੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸਿਖਾਏ ਗਏ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਫਰਜਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਬਿਭੇਤਿ ਗਹਨਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਲ੍ਲੋਕੋ ਵ੍ਯਾਧਿਰਿਵੌषਧਾਤ੍ । ਭਾਰਤਸ੍ਯ ਚ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਮੁਨਿਨਾ ਵ੍ਯਾਹृਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਗਤ ਉਸ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਦੀ ਦਵਾਈ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਘੋਸ਼ਣਾ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਖੁਦ ਕੀਤੀ।
ਯਥਾ ਸ੍ਵਾਦੁ ਚ ਪਥ੍ਯਂ ਚ ਦਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਿषਗੌषਧਮ੍ । ਤਥਾ ਰਮ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਭਾਰਤਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦਵਾਈ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਸਵਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂੰਹਿਖ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਰਗਾ ਰਸਪੂਰਨ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਬਣਾਇਆ।
ਆਸ੍ਤਿਕ੍ਯਾਰੋਹਸੋਪਾਨਮੇਤਦ੍ਭਾਰਤਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਨਰਕੌ ਲੋਕਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਸ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀਵਰਿ ਊਠਾਣ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦਾ ਸੀੜ੍ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਰਗ ਤੇ ਨਰਕ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵਤਾਤੀਰ੍ਥਤਪਸਾਂ ਭਾਰਤਾਦੇਵ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਨ ਜਨ੍ਯਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿਕਤਾ ਤਸ੍ਯ ਮੀਮਾਂਸਕੈਰਪਿ
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਹੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ; ਸ਼ਾਸਤਰ-ਆਲੋਚਕ ਵੀ ਉਥੇ ਅਸੰਦੇਹ ਛੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।
ਵਿष੍ਣੌ ਦੇਵੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਗੁਰੁषੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇषੁ ਚ । ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਭਾਰਤਾਦੇਵ ਧੀਮਤਾਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਬਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਦੀ ਹੈ — ਐਸਾ ਸ਼ੁਭ ਭਗਤੀ ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਭਰਤਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਰੇਵ ਹਿ । ਅਜਿਹ੍ਮੋ ਭਾਰਤਃ ਪਨ੍ਥਾ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਗਾਮਿਨਾਮ੍
ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭਰਤ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ; ਭਰਤ ਉਹ ਰਾਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੋ ਭਾਰਤੇ ਕृਤਃ । ਅਨਿਤ੍ਯਤਾਪਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਮੁਕਤੀ, ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੇ ਲਕਸ਼ਾਂ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਅਟਲਤਾ ਦੇ ਤਾਤਕਾਲਿਕ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪਤ੍ਤਿਂ ਭਾਰਤਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵृष੍ਣਿਪਾਣ੍ਡਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍ । ਦੁਃਖਾਵਸਾਨਾਦ੍ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ! ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਹੇ ਰਾਜਨਾਂ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣ-ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਉੱਤੇ ਸੰਕਟ ਆਏ, ਤਾਂ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਝਵਾਨ ਰਾਜਾ ਈਸ਼ੁਰ ਧਰਮ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਵੇ।
ਏਵਂਵਿਧਂ ਭਾਰਤਂ ਵੈ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਸੋऽਯਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਵ੍ਯਾਸਰੂਪੀ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤਾ; ਖੁਦ ਉਹੀ ਨਾਰਾਇਣ ਉਪਸਥਿਤ ਹੈ — ਮਹਾ ਮੂਨੀ ਵਿਆਸ ਦੇ ਸਰੀਰਸਥ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।
ਸ ਤੇषਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਯੋ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸ ਮੁਨਿਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਯੋਧਾ ਰਾਜਾ ਮੂਨੀ ਵਿਆਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨਪਤੀ ਸੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਅਞ੍ਜਲਿਃ ਸ਼ਿਰਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍! ਕृਤੋऽਯਂ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤਵ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਯੇਨਾ ਪੂਤਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇ
ਅੰਜਲੀ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਕਹੀ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਾਢ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਚਮੁੱਚ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਧਰਮ-ਸੰਹਿਤਾ ਦੱਸੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਭਵਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਕੀਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਕਥਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਯਥਾ ਮਮ ਪਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੀਰ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭਾਰਤਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾ ਲਵੋ, ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਉਪਕਥਾ ਦੋਹਰਾਓ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵਾਰੀ ਭਾਰਤ ਬਾਰੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯੈਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਏष ਸ਼ਿष੍ਯਃ ਸੁਮਨ੍ਤੁਰ੍ਮੇ ਕਥਯਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਪ੍ਰਭੋ!
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਵਿਆਸ ਨੇ ਉਤਰ ਦਿੱਤਾ — 'ਮੇਰਾ ਇਹ ਸ਼ਾਗਿਰਦ ਸੁਮੰਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਵੇਗਾ।'
ਯਦਿਚ੍ਛਸਿ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਪ੍ਰੀਤਿਦਂ ਚਾਦ੍ਭੁਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਸ਼੍ਰਵ੍ਯਂ ਭਰਤਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ! ਸਰ੍ਵਪਾਪਭਯਾਪਹਮ੍
ਜੇ ਤੂੰ ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੇਂ, ਹੇ ਭਾਲੁਦਾਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਚਮਤਕਾਰਕਾਰੀ ਸ਼ੁਭਤਾ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਰਾਲ ਬਿਰਦ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨੇਨ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਿਤੁਸ੍ਤਵ । ਮਹਾਭਾਰਤਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਵ੍ਯਪੋਹਨਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਵੈਸਾਂਪਯਨ ਨੇ ਬਹੁ ਸਾਲ ਪਿਛੋਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ: ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾਤਮਕ ਰਚਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਗੰਭੀਰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿਵਾਈਂਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਤਮृषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਜਾਨਮਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸਾਧੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਹਾਬਾਹੋ! ਵ੍ਯਾਸੇਨਾਮਿਤਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਉਠੇ: "ਵਧੀਆ ਬੋਲਿਆ, ਹੇ ਭਾਲੁਦਾਰ! ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਆਸ ਨੇ ਠੀਕ ਸਮਝ ਕੇ ਕਹੀ ਹੈ।"
ਸੁਮਨ੍ਤੁਂ ਪृਚ੍ਛ ਰਾਜਰ੍षੇ! ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ । ਅਸ੍ਮਾਕਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ! ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਜਾਯਤੇ ਮਤਿਃ । ਅਥ ਵ੍ਯਾਸੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸੁਮਨ੍ਤੁਮृषਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੰਤ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪੰਡਿਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਸਾਡੇ ਸ਼੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਵੀ ਸਮਝ ਉਪਜਦੀ ਹੈ।" ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਵਿਆਸ ਨੇ ਸੁਮੰਤ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ।
ਕਥਯਾਸ੍ਮੈ ਕਥਾਸ੍ਤਾਤ! ਯਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੋਦਤੇ ਨृਪਃ । ਭਾਰਤਾਦਿਕਥਾਨਾਂ ਤੁ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਰਮਤੇ ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਦੱਸੋ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਤੇ, ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੇ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਵਿਰਾਸਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਿਲੇ।"
ਅਸਾਵਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਾਵਂ ਮਹਾਮਤੇਃ । ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ! ऋषੀਣਾਂ ਚਾਪਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਮਹਾਨ-ਚਿੰਤਨ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਪਹਿਲ ਮਿਲੀ; ਦੋਵਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਥਮ ਵਿਆਸ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤੇ।
ਚਕਾਰ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸ ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰ! ऋषੀਣਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਦੋਜਨਮਾਂ ਵਿਆਸ; ਵਿਆਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਉਠੇ।
ਅਥ ਰਾਜਾ ਮਹਾਤੇਜਾ ਆਜਮੀਢੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਤਦ ਮਹਾਨ-ਮਹਿਮਾਨ ਰਾਜਾ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਸਿਰ ਨਮਾਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਜਾਂ ਕੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਕਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉਵਾਚ ਪੁਣ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਮਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍! ਪਾਵਨਾਯ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਯ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ਼੍ਰੇष੍ਠ! ਮੁਚ੍ਯੇऽਹਂ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਾਤ੍
ਸੁਮਨਤ੍ਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸੁਣਾਓ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਜੋ ਧੋਤੀ ਅਤੇ ਕੀਰਤੀ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੇ ਸ੍ਰੋਤ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।"
ਸੁਮਨ੍ਤੁਰੁਵਾਚ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸਨ੍ਤਿ ਪੁष੍ਪਾਨਿ ਭਾਰਤ । ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਰਾਜਨ੍! ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषੈਃ
ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਧਰਮਸਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਬਹੁ ਰੂਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਰਾਤ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ; ਜੋ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਮਹਿਲੇ, ਰਾਜੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਮਲਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।"