ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਪਲਕੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਭਾ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਇਸਤਰੀ ਕਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈ?" ਇੱਕ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਇਸਤਰੀ ਮੇਰੀ ਹੈ; ਇਹ ਰਤਨਦੱਤ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।" ਦੂਜੇ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਨੌਕਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀਆ, "ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਲੈ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਮੈਨੂੰ ਨਰਕ ਵੱਲ ਘਸੀਟ ਲੈ ਜਾਣਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਸੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵੇਤਾਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ।" ਓਥੇ ਹੀ, ਫੌਜ ਦੇ ਸਨਿਆਸੀ ਨੂੰ ਪਲ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੁਣ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਕਿ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵਧੀਆ ਹੈ? ਰਾਜੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਸਿਰਫ ਨੌਕਰ ਦੀ ਮੌਤ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ? ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਇਸਤਰੀ ਨੌਕਰ ਵਲੋਂ ਰਾਜੇ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਵਾਸਨਾ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੇਤਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਕ ਮਨੋਹਰ ਕਹਾਣੀ ਹੈ।" ਉੱਜੈਨੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਸੇਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ ਗੁਣਾਕਰ ਸੀ, ਜੋ ਮਦਿਰਾ ਅਤੇ ਮਾਸ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ। ਇੱਕ ਯੋਗੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਪਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਅਤਿਥੀ-ਸੇਵਾ ਲਈ, ਕਪਰਦੀ ਨੇ ਇੱਕ ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਸਵੇਰੇ, ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਕੈਲਾਸ ਚਲੀ ਗਈ। ਕਪਰਦੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਯਕਸ਼ੀਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਣਾਕਰ ਨੇ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਤਰ ਜਪਿਆ, ਪਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਵਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ ਯੋਗਿਨੀ ਦੇਵੀ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਿਆ ਯਕਸ਼ੀਣੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਈ?" ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੋਹਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਰਮ, ਫਿਰ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਪਜਿਆ ਕਰਮ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਥੂਲ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮਨ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਯਕਸ਼ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਉਸੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵੇਤਾਲ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। "ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ," ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀ। ਵਸੰਕੰਬਲਕ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸੁਦਕਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਆਂਯੁਕਤ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਵੀਰ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਧਨਵਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਮਪੰਨ ਸੀ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੋਹਿਨੀ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ ਧਨਵਤੀ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਉਥੇ ਨਿਆਂਯਸ਼ਰਮਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਨ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਵੱਧਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਤਰ ਦੇ ਕਰਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਸਿੱਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।