ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਕਿੰਨੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?” ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ—ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੁਖ ‘ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ’ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਨਵਾਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਓਥੇ ‘ਧਰਮਾਨੰਦ’ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾਨੰਦ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘੱਟ ਹੈ। ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ‘ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ’ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਪਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਪਤਨੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਵਾਸਤੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਧਰਮ ਪਰਾਇਣ ਪਤਨੀ ਲੱਭਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਇੱਕ ਸੁਲੱਖਣੀ ਨਾਰੀ ਲੱਭ ਕੇ ਲਿਆਉ।” ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ, ਸਿੰਧੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸਿੰਧੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਣ ਆਇਆ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਰਾਜੇ ਲਈ ਕੋਈ ਅਨਮੋਲ ਰਤਨ ਵਰਗੀ ਨਾਰੀ ਦਿੱਲਵਾਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਤਿਆਗ ਦੇਵਾਂਗਾ।” ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤਣੇ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਮੋਤੀ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਰੁੱਖ ਸੀ। ਉਸ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਾਜੁਕ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਖੜੀ ਸੀ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਰਾਜਾ ਆਪ ਵੀ ਇਹ ਅਨੋਖੀ ਘਟਨਾ ਵੇਖਣ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।” ਉਹ ਕੁੜੀ ਹੱਸ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਚੌਦਵੀ ਦੀ ਅੰਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਆਉਣਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਸੇ ਦਿਨ ਚਿਰ-ਸੁਖ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਬੇਕਰਾਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਘੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੈਤ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਬਕਵਾਹਨ ਸੀ, ਉੱਪਰ ਆਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣ! ਮੈਂ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਵੇਲੇ, ਨਾ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਆਈ ਸੀ। ਅੱਜ, ਚੌਦਵੀ ਦੀ ਅੰਮਾਵੱਸ ਨੂੰ, ਦੈਤ ਤੈਨੂੰ ਫੜ ਲਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਰੋ ਪਈ ਤੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕੋਲ ਗਈ। ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘ਧੀਏ, ਤੈਨੂੰ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਮਿਲੇਗਾ।’ ਹੁਣ, ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਚੱਲਾਂਗੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਇਆ ਆ ਗਿਆ। ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, “ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਹੋਇਆ?” ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਖੋ ਦੇਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਇੰਦ੍ਰਿਯਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੂੜਾਪੁਰ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਚੂੜਾਮਣੀ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਆਚਾਰਯ ਦੇਵਸ੍ਵਾਮੀ ਸੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਫਲਸਰੂਪ, ਹਰਿਸ੍ਵਾਮੀ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰੂਪਲਵਣਿਕਾ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵਸੰਤ ਰੁਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸੁਕਲ ਨਾਮ ਦਾ ਗੰਧਰਵ ਉਸ ਦੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜਾਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਰਿ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ।