ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਾਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। "ਹੇ ਰਾਜਨ! ਕਾਮਾਪੁਰ ਨਾਂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਦੱਤ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਨ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਦਿਨ, ਧਰਮਦੱਤ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਲ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਕੇਲੇ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਵਾਂਗੀ।' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ 'ਠੀਕ ਹੈ', ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਦਪਾਲ ਵਪਾਰੀ ਅਤੇ ਮਣਿਗ੍ਰੀਵ ਦੀ ਧੀ ਵੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ। ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਇਸਤਰੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸਹੇਲੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਈ, ਹੇ ਸੋਮਦੱਤ, ਧਨਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਨਾਲ ਬੱਝ ਗਈ ਹਾਂ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗੀ।' ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਇਛਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸੋ ਗਈ। ਲਾਲਚੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ?' ਇਛਾ ਵਿੱਚ ਥੱਕੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਚੋਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਕਾਮ ਨਾਲ ਉੱਥਲ-ਪੁੱਥਲ ਸੀ। ਚੋਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਭੌਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਗਹਿਣਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ, ਹੇ ਕੋਮਲ ਨਾਰੀ।' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਹਿਣਾ ਦੇਵਾਂਗੀ।' ਜਦ ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ?' ਕਮਲਾਸਾ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਸਾਰਾ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੂੰ ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿੱਥੇ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਨੇ ਦੈਵੀ ਸੁਖ ਭੋਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨ। ਪਰ, ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੱਚਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਚੋਰ ਦੀ ਸਚਾਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ।' ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਕੋਲ ਗਈ। ਚੋਰ ਨੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮਿਕ ਆਨੰਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗੌੜ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਰਧਨਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਗੁਣਸ਼ੇਖਰ ਨਾਂ ਦਾ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਗਿਰਿਜਾ-ਪਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਬਿਛੂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡੰਕ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਨਿਰਭਯਾਨੰਦ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। 'ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜਨ, ਮਨ ਦੇ ਛੇ ਵੈਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ; ਇਹ ਸਭ ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਇਕ ਵੱਖਰੇ ਹਨ—ਮੋਹ, ਪੱਖੰਡ, ਮਦ, ਲੋਭ, ਆਸ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ। ਕਾਮ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ; ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਭਾਗਿਆਨੁਸਾਰ ਵੀ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੋ ਅਜੈ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਿੱਤੂ ਸਮਝੋ, ਅਦਵੈਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਾਸ ਅਤੇ ਮਦਿਰਾ ਸਦਾ ਛੱਡਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਧਨ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।