ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਚਤੁਰਯੁਗ ਖੰਡ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਤੀਸਰਗ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਧੀਆ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਧਰਮਸਥਲ ਨਾਮਕ ਸੁਭਾਗਾ ਨਗਰੀ ਸੀ। ਉਥੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਉੱਤੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਤੀ-ਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਗੁਣਵਤੀ ਸੀ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਮਧੁਮਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੁਣ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਖਾਸਲਤਾਂ ਭਰਪੂਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਭੈਣ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਵਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਹਰ ਥਾਂ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਸਤ੍ਤਵਸ਼ੀਲਾ ਖੁਦ ਕਾਸੀ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਵਾਮਨ ਨਾਮ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੂਪ, ਗੁਣ ਤੇ ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰਾ ਸੀ। ਮਧੁਮਤੀ ਨੇ ਭੁੱਖ, ਪਹਿਨਾਵਾ, ਪੀਣ ਤੇ ਨੀਂਦ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ। ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਹਰੀਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲਾ ਤੇ ਗੁਰੂਪੁੱਤਰ ਕੇਸ਼ਵ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਗੁ ਯੋਗ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਓਸ ਵੇਲੇ, ਮਧੁਮਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਹਰੀਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਵੈਦਿਕ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਕੇਸ਼ਵ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਵਾਮਨ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦਾ, ਚੀਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਖਾਂ ਇਕੱਠੀ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਸਰਯੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਮਕ ਸੁਭਾਗਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਮਸ਼ਰਮਾ ਸ਼ਿਵ-ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਓਸ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮਰ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੀ ਹੋਈ ਵੀ, ਨਹੀਂ ਰੋਈ। ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭੋਜਨ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਨੇ, ਜਦ ਉਹ ਹੋਰ ਥਾਂ ਗਈ, ਹਰੀਸ਼ਰਮਾ ਵਲੋਂ ਜਲਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵੀ ਭੋਗੀ। ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮਸਥਲੀ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ। ਕੇਸ਼ਵ, ਉਹ ਹੱਡੀਆਂ ਲੈ ਕੇ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੀਵਨ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਉਸ ਦੋਜਾਤੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਧਰਮਵਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਬੰਧ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਰਾਜੋਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਜੇ ਕੁੜੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਬਿਨਾ ਸੋਚੇ-ਸਮਝੇ, ਦੋਸ਼ ਰਹਿਤ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਤਾਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਧਰਮ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਮਹਾਨ ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਵੇਤਾਲ ਵਲੋਂ, ਸਾਫ ਮਨ ਨਾਲ, ਦੋਜਾਤੀ ਨੇ ਸੁਣਾਈ।