ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਿਆਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਮੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਰਮਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਏ। ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਨਾਰੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਸ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਾਰੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵੀ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।” ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਜੋ ਉਥੇ ਸੀ, ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤਪस्या ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।” ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨਾਰੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਅੱਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ‘ਰਿਚ’ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਰਿਗਵੇਦ ਜਨਮਿਆ। ਪਿੱਛਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ‘ਯਸ਼’ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਸਾਮਵੇਦ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਧੁਨੀ ਅਥਰਵੇਦ ਦੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਨਿਕਲੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਚਿੱਤ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਯਵਨ ਭਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਚਾਹੇ ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਮੂੰਹ ਤੱਕ ਆ ਜਾਵੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜੋ ਮਲੇਛ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੜੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੁੜ ਤੋਤਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੇਵੀ ਸਵਰਨਵਤੀ ਨੇ ਨਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਹੌਕ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਮਕਰੰਦ ਨੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ। ਸੋਭਨਾ ਜਾਗੀ ਅਤੇ ਪਿੰਜਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਮ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹੈ?” ਉਥੇ ਇੱਕ ਪਿਸ਼ਾਚ ਖੜਾ ਸੀ, ਜੋ ਮਦ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਜਾਦੂਗਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਮਹਾਮਦਾ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮਹਿਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਯੂਰਨਗਰ ਚਲੋ।” ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਿਸ਼ਾਚ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਲ ਮਯੂਰਨਗਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੰਦੁਲਾ ਅਤੇ ਤਾਹਲਾਦਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਏ, ਮਯੂਰਨਗਰ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਮਕਰੰਦ ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਫਿਰ, ਸੋਭਨਾ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਸਹੂਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਈ। ਹਰੇਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਘਟਾ-ਸਮੇਂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਚਲਣੀ ਲੱਗੀ; ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਨੇਰਾ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾ ਕੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸੋਭਨਾ ਨੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਰਚੀ। ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਨਾਚ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ, ਸਵਰਨਵਤੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਯੂਰਧਵਜ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਮਦਾ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਘ, ਸਿੰਘ, ਸੂਰ, ਬਾਂਦਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਸਵਰਨਵਤੀ, ਦੇਵੀ ਕਾਮਾਕਸ਼ੀ, ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਗਰੁੜ ਅਤੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ਰਭਾ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਜਦ ਡਰ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਉਠੀਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਪਈ, ਸਹੂਰਾ, ਨਾਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚੁਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਸ਼ਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਯੁੱਧ ਚੱਲਿਆ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਕਿਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ। ਜਦ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਆਈ, ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਮੰਜੁਘੋਸ਼ਾ, ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਆਲਯ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਹੋਈ।