ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ਾ ਦੀ ਸੁਭ ਅੌਰ ਮੰਗਲਮਈ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਈਸ਼ਾ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜਦੇ ਪਖਵਾਂ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਘੜੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ, ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੀ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਭਰਿਆ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਇਸ ਨਜ਼ਾਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ, ਸੈਂਕੜੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਏ। ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ, ਵਹਿਕਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਸਾਂਝੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਅਹਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਅਭਿਨੰਦਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਹ, ਸੁੰਦਰ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣ ਕੇ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਉਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ਾ ਨੇ ਇਹ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਿਆ। ਦੇਵਸਿੰਘ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਵੀ ਉਸ ਅਦਭੁੱਤ ਮਾਇਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੇਵਸਿੰਘ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ਕਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ। ਉਥੇ ਮੰਦ-ਚਿੱਤ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਸੀ, ਤੇਜ਼ ਰੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ: "ਤੇਰਾ ਭਰਾ ਉਦਯਾ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਦਿਰਾ ਨਾਲ ਭਟਕਾ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਹੀਰੋ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ।" ਦੇਵਸਿੰਘ ਨੇ, ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ, ਦੋਵੇਂ ਹੀਰੋ ਰੋਂਦੇ ਹੋਏ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਹਲਾਦ ਨੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਭੈਣ ਨੂੰ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸਨ, ਦੱਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀਰ ਅਦਭੁੱਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਪੁਸ਼ਪਾਵਤੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਵੇਖਿਆ। ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਮਸ਼ਾ ਨੇ ਵੱਡੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸਹੀ। ਮੌਤ ਤੇ ਤਿਆਗ ਸਮਾਨ ਹਨ; ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੋਚੋ ਕਿ ਕੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਚੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਾਤਕ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ। "ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ," ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਸਿੰਘ ਨੇ ਜਾ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਬਾਲਖਾਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਗਜਮੁਕਤਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤਿ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਚੁੱਕਿਆਂ ਨੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਗਨੇਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਸ਼ਰਮ ਆਉਦੀ ਹੈ, ਪਾਪੀ, ਦੁਸ਼ਟ! ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ," ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਹੀਰੋ ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਿਰਿਸਾ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਗਜਮੁਕਤਾ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਜੋੜਾ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਕਰੰਦਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ ਅਭਿਨੰਦਨ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਚਿਤ੍ਰਪ੍ਰਪੂਜਿਨੀ। ਕੇਸਰੀਣੀ ਦੀ ਗੁਰੂ, ਕਤੁਕਾ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਤੀ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਔਖੀ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਜਯੰਤ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਦੀ ਧੀ ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ; ਇੰਦੂਲਾ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅਦਭੁੱਤ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ। "ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹੋ, ਸੂਰਯਵਰਮਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਚਿਤ੍ਰਰੇਖਾ ਕੋਲ ਜਾਓ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਾਚ ਆਦਿ ਕਰੋ।" "ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।