ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸੈਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਨੇ, ਜੋ ਮਾਇਆਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਕ ਸੀ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਸ ਜਗਤ ਜਨਨੀ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਜੋ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਨੇ, ਜੋ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਾਲਕ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਲਈ ਬੋਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਵੀ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੋਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਚੰਦ ‘ਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤੋਤਾ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਨੂੰ ਢਾਢਸ ਦਿਵਾਇਆ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਖਾਂ ਸੈਣਿਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੀਤੀ। ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਨਾਨ, ਧਿਆਨ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ ਗਿਆ। ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੂਤ ਉਟਾਂ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੈਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਏ। ਵੈਸ਼ਾਖ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖੀ ਪੰਜਵੀਂ ਨੂੰ ਉਹ ਵੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਮਲਨਾ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦਿੱਤਾ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਚੌਦਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਵਰਨਵਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਨੌਮੀ, ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ, ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਉਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਦੁਲੋ ਰੱਖਿਆ। ਆਹਲਾਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਭ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ। ਇੰਦੁਲੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਹੋਇਆ, ਔਰਤਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਨੇਤ੍ਰਸਿੰਘ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਸੈਂਕੜੇ ਨਚਣ ਵਾਲੇ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਬਾਅਦ, ਯੋਗਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਦੇਵੀ ਸ਼ਚੀ ਨੇ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਇਆ। ਇੰਦੁ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ; ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪਾ ਕੇ ਮਹਾਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀ ਸਵਰਨਵਤੀ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਆਹਲਾਦ ਉੱਤੇ ਇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਸਗ੍ਰਾਮ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਆਹਲਾਦ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ, ਭੁੱਖਾ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਸੰਨ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਕਾਯੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇੰਦਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯੰਤ ਸੁਰਗ ਲੋਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਰਹੇਂਗਾ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਵੱਸੇਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ, ਭਾਵ ਭਰ ਕੇ, ਸਤ ਸੌ ਦੀ ਚੰਡੀ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਇੱਕ ਸਮੰਤ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚਾਮੁੰਡਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਤ੍ਰਿਚਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪਾਠ ਸਮੇਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ। "ਹੇ ਭਗਤੋ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਤ੍ਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਭਰਦਾ ਹਾਂ।" ਸੁਖਖਾਨੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਦ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਸਨ; ਬਲਖਾਨੀ ਵਿੱਚ ਮਾਸ; ਮੁਲਸ਼ਰਮਾ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਜੜ੍ਹਾਂ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਚੜ੍ਹਾਵੇ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਆਹਲਾਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਉਦਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ‘ਤੇ ਮਮਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਬਲਖਾਨੀ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਸੀ, ਜੋ ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮਰ ਗਿਆ। ਦੇਵਕੀ ਦੇਵੀ ਬਣ ਗਈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ; ਇੱਕ ਨੂੰ ਦਿਵਯ, ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਹ ਦੇਵਸਿੰਘ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ, ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਸਰਗ ਪರ್ವ, ਚੌਦਵੇਂ ਯੁਗ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। "ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਰਸ਼ਨ ਰਾਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।