ਇਕ ਵਾਰ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਬੂਦਾਰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਅਦ্বਿਤੀਯ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ—ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਜੋ ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿ্ণੁਰਾਤਾ ਨੂੰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਥਾ ਅੰਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿ্ণੁ, ਜਨਾਰਦਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ—ਦੇਵਤੇ, ਪਸ਼ੂ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਆਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।" ਕਈ ਲੋਕ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਨਰਕ ਰਚਦੇ ਹਨ; ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆ 'ਬੁੱਧ' ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਆ ਜਾਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਪਖੰਡ ਤੇ ਠੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਜਗਤ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਸਤ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੀ ਜੈ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੇਰਾ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵਤਾ ਕੌਣ ਹੈ?" ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸ਼ਿਵਾ ਗੁਪਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ। ਚੰਡੇਸ਼, ਗਣੇਸ਼, ਨੰਦੀ ਅਤੇ ਗੁਹਾ ਵੀ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਥਾ," ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਹ ਨੇਤਰ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਜੋ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਸੀ। "ਤੂੰ ਕਿੰਨੀ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੀਆਂ?" ਇਹ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਤੋਤਾ, ਜੋ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਪਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸ਼ਿਵਾ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਮੇਰੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਦੁਲਭਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਸੁਭ ਕਥਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਈ। ਇਹ ਕਥਾ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੀ ਦਿਓ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਬੋਪਦੇਵ—ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ—ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਚਤੁਰਯੁਗ ਖੰਡ-ਅਪਰ-ਪਰਯਾਏ ਵਿਭਾਗ, ਪ੍ਰਤਿਸਰਗ ਪਰਵ ਵਿੱਚ, ਭਵਿਸ਼ਯ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਬਤੀਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੇਦ ਪਾਠ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇੱਕ ਵਿਅਧਕਰਮ, ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਤੋਂ, ਪਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੁਜਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਮਿਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ, ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਪਾਠ ਕਰਨ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲੰਘ ਗਿਆ; ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਇਆ। ਕਾਮਿਨੀ ਨੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਿਸ਼ਾਦ ਨੂੰ—ਜੋ ਲੱਕੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਸੀ—ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ। ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਬੀਤਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਪਾਪੀ, ਜੋ ਵੇਦ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਸੀ, ਦੁਜਾਤੀ ਨੇ ਮਾਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ—ਦੋਵੇਂ—ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਡਿਕਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ। ਦੋਵੇਂ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਦੇ ਘਰ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਹੇ। ਉਹ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ। ਚੋਰੀ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਨੇ ਔਰਤ ਲਈ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆਏ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਪਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ, ਉਹ ਸ਼ਿਸ਼ ਬਣਿਆ ਅਤੇ 'ਮੈਸ਼ਾ' ਅੱਖਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਜਪ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਦੀ ਦੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਗਾਈ। ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦੀ ਸਤਕਿਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤਾਂ, ਸਤ, ਚੇਤਨਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।