ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤਾਨੰਦ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ, ਬੜੀ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਜੇ ਚਾਹੋ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ-ਜੀਵਿਕਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।’’ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, ‘‘ਮੈਂ ਧਨਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਨ ਮੰਗ ਸਕਾਂ।’’ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਇਹੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੀ ਸਲਾਹ ਤੇ ਸਤ੍ਯਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਉਹ ਕਮਲ-ਨੈਨਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ।’’ ਹਰੀ, ਜੋ ਬੜੇ ਦਯਾਲੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਹੁਣ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ।’’ ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ! ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰ।’’ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਨਵੇਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰੋਮਾਂਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਵਿਅਕਤ ਹੋਏ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸੱਚੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।’’ ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, ‘‘ਅੱਜ ਮੈਂ ਧੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸਫਲ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸਭ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੋਇਆ—ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਇਹ ਕਿਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਹੈ।’’ ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।’’ ਹਰੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, ‘‘ਜੋ ਕੁਝ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਸਿਰਫ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣ—ਮਨ ਵਿੱਚ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ।’’ ਉਸਨੇ ਦੱਸਿਆ, ‘‘ਅੱਧਾ ਸੇਟਕਾ ਗੇਂਹੂ ਦਾ ਆਟਾ ਲੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਾਪ ਕੇ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਆਟਾ ਘਿਉ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ। ਗੰਗਾ-ਜਲ, ਸ਼ਹਦ, ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ, ਭੋਗ, ਸੁਹਣੇ ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਮਿੱਠੇ ਭੋਜਨ, ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਭੇਟਾਂ, ਪਕਵਾਨ ਅਤੇ ਫਲ ਆਦਿ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰ।’’ ‘‘ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ, ਸਤ੍ਯਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਅਤੇ ਸੁਣਾਵੇ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਜੇ, ਭਿਲ ਅਤੇ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।’’ ‘‘ਜੋ ਕੁਝ ਪ੍ਰਸਾਦ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਸੰਕੋਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹਨ।’’ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਅੱਜ ਜੋ ਕੁਝ ਭੀਖ ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।’’ ਬਿਨਾ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਧਨ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਸਤ੍ਯਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਆਪ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਮੰਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਸਭ ਦਿੱਤਾ—ਰਥ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹਾਥੀ, ਸੁੰਦਰ ਘਰ, ਵਧੀਆ ਘੋੜਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਮਾਲਾ ਆਦਿ। ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਤਾਂਜੀ ਹੋਵੇ,’’ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ।