କୁକ୍କୁଟୀମର୍କଟୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ସୋର୍ଚିତୋ ଵସୁଦେଵେନ ଦେଵକ୍ଯା ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
କୁକୁଡ଼ି ଓ ବାନରୀ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ବସୁଦେବ ଓ ଦେବକୀ ପାଳନ କରିଥିଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟଃ କଥାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ କଥଯିତ୍ଵା ମନୋହରାଃ
ବସି, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥାମାନେ କହିଥିଲେ—
କଂସେ ହତେ ମୃତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ପୁତ୍ରା ଜାତାଃ ପୁନ. ପୁନଃ
କଂସ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ମୃତ ପୁଅମାନେ ପୁଣିପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଯଥା ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ଦୀପ୍ତିର୍ବଭୂଵ ମୃତପୁତ୍ରିକା ତ୍ଵମେଵ ଦେଵକି ତଥା ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ
ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନାମକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମୃତ ପୁଅ ଝିଅ ଆଉ ଜୀବନ୍ତ ହେଲା, ସେପରି ଦେବକୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଏପରି ହେବ।
ଚରିତଂ କିଂ ଵ୍ରତଵରଂ ବହୁସଂତତିକାରକମ୍
କେଉଁ ଆଚରଣ, କେଉଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ବହୁ ସନ୍ତାନ ଦେଇଥାଏ?
ତସ୍ଯ ରାଜ୍ଞୋ ମହାଦେଵୀ ନାମ୍ନା ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ପୁରା
ସେ ରାଜାଙ୍କ ମହାରାଣୀ ପୂର୍ବେ ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ।
ପୁରୋହିତସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ପତ୍ନ୍ଯାସୀନ୍ମାନମାନିକା
ସେ ପୁରୋହିତଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମାନମାନିକା ଥିଲା।
ଅଥାପି ତେପି ମିତ୍ରିଣ୍ଯୌ ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ସରଯୂଜଲେ
ତାପରେ, ସେ ଦୁଇଜଣୀ ସହେଳୀ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ସରୟୂ ନଦୀରେ ଗଲେ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମଂଡଲ ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ଵପତେର୍ଵ୍ଯକ୍ତରୂପିଣଃ 4.46.
ସ୍ନାନ କରିସାରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କଲେ, ଯିଏ ସ୍ପଷ୍ଟ ରୂପରେ ଥିଲେ।
ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ପୂଜଯିତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି
ସେମାନେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିୟମ ମୁତାବକ ପୂଜା କଲେ।
ତା ଊଚୁଃ ଶଙ୍କରୋଽସ୍ମାଭିଃ ପାର୍ଵତ୍ଯା ସହ ପୂଜିତଃ
ସେମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ପାର୍ବତୀ ସହିତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛୁ।'
ଧାରାମଯମିଦଂ ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍ପ୍ରାଣାଵଧାରଣମ୍
ଏହି ପୂଜା ପ୍ରଥା ଜୀବନ ଥିଲେଯାଏ ଚାଲିଥାଏ।
ତସ୍ଯୈଵ ସମଯଂ ତତ୍ର ବଦ୍ଧ୍ଵା ଦୋର୍ଭ୍ଯାଂ ତୁ ଦୋରକୈଃ
ସେଠାରେ ସେମାନେ ସେଇ ସମୟରେ ଦୁଇ ହାତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ।
କାଲେନ ମହତା ଯାତଂ ତସ୍ଯା ଵୈ ତଦ୍ଵ୍ରତ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ବହୁତ ସମୟ ପରେ ସେ ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ପୂରଣ ହେଲା।
ମୃତା କୈଶ୍ଚିଦହୋରାତ୍ରୈଃ ସା ବଭୂଵ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମୀ
କିଛି ଦିନ ଓ ରାତି ପରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରି ଏକ ବାନରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତଥୈଵ ଜାତେ ମିତ୍ରିଣ୍ଯୌ ପୂର୍ଵଜାତିସ୍ମରେ ତଥା
ଏହିପରି, ସେ ଦୁଇ ସହେଳୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମକୁ ମନେରଖି ଆଉଥରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ତଦ୍ଦିନେ ତତ୍ର ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ପୁନଃ କାଲେ ନ ତେ ମୃତେ
ସେଇ ଦିନ ପୁଣି ଆସିଲାବେଳେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲେନି।
ରାଜ୍ଞୋ ଜାଯା ବଭୂଵାଥ ପୃଧ୍ଵୀନାଥସ୍ଯ ଵା ପୁନଃ
ତାପରେ, ସେ ଏକ ରାଜାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ, କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ନାଥଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ।
ଅଗ୍ନିମୀଲା ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାଭୂଦ୍ଭାର୍ଯା ଭୂଷଣନାମିକା 4.46.
ଅଗ୍ନିମୀଳ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଭୂଷଣା ନାମକ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ।
ଜାତିସ୍ମରା ପଦ୍ମହସ୍ତା ଅଷ୍ଟପୁତ୍ରା ମୃତପ୍ରଜା
ସେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ପଦ୍ମପରି ହାତ ଥିଲା, ଆଠିଜଣ ପୁଅ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ରେଶ୍ଵରୀ ପୁତ୍ରମେକଂ ପ୍ରସୂତା ଚୈଵ ରୋଗିଣମ୍
ସେଠାରେ ଇଶ୍ୱରୀ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ରୋଗୀ ଥିଲେ।
ତତସ୍ତାଂ ଭୂଷଣାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଥୈଷା ପୁତ୍ରଦୁଃଖିତା ଅମୁକ୍ତାଭରଣା ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଭାଵେନୈଵ ଭୂଷିତା
ତାପରେ, ଭୂଷଣାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ପୁଅ ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜର ଗହଣା ପିନ୍ଧି ରହୁଥିଲେ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରିଣୀଂ ଭଵ୍ଯାଂ ପ୍ରଜଜ୍ଵାଲେଶ୍ଵରୀ ରୁଷା
ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ପୁଅ ଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀକୁ ଦେଖି, ଇଶ୍ୱରୀ କ୍ରୋଧରେ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲେ।
ଚିନ୍ତଯାମାସ ସା ରାତ୍ର୍ଯାଂ ତସ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରଵଧଂ ପ୍ରତି
ସେ ରାତିରେ, ସେ ନାରୀର ପୁଅକୁ ମାରିବା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
କଦାଚିଦାହୂଯ ସଖୀଂ ଭୂଷଣାଂ ପୁରତଃ ସ୍ଥିତାମ୍
ଏକଥରେ ସେ ତାଙ୍କର ସଖୀ ଭୂଷଣାଙ୍କୁ ଡାକି, ଯିଏ ସେଠାରେ ସାମ୍ନାରେ ଦଁଡା ଥିଲେ, କଥା କହିଲେ।
ଯେନ ତେ ନିହତାଃ ପୁତ୍ରାଃ ପୁନର୍ଜୀଵନ୍ତି ନୋ ଭଯମ୍ ଶୋଭସେଽଭ୍ଯଧିକଂ ଭଦ୍ରେ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ସୌଦାମିନୀଵ ହି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତୁମ ପୁଅମାନେ ମରିଗଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଜୀବନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ; ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ ବିଦ୍ୟୁତର ଚମକ ପରି ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛ।
ସ୍ନାତ୍ଵା ଶିଵମଂଡଲକେ ଲେଖଯିତ୍ଵା ସହାଂବିକମ୍
ସ୍ନାନ କରି, ଶିବ ଓ ଅମ୍ବିକାଙ୍କର ଏକ ଗୋଲାକାର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂପୂଜ୍ଯ ସମଯଂ କୁର୍ଯାଦ୍ବଦ୍ଧ୍ଵା କରେ ଗୁଣମ୍
ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରି, ହାତରେ ଏକ ସୂତା ବାନ୍ଧି ନିଜେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ତତଃପ୍ରଭୃତି ଦୋରକମ୍ 4.46.
ଏଭଳି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ସେଇବେଳୁଠାରୁ 'ଡୋରକା' ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ମଂଡକଂ ଵେଷ୍ଟିକାଂ ଦଯାଚ୍ଛ୍ଵଶ୍ରୂପକ୍ଷେ ଦ୍ଵିଜେ ତୁ ଵା
ଦୟାବଶତଃ ଶ୍ୱଶୁରାଣୀ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମଣ୍ଡକ କିମ୍ବା ଏକ ଓଡ଼ଣା ଦେବା ଉଚିତ।