ପ୍ରାତଃ କାଲେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କୈଲାସଂ ଯକ୍ଷିଣୀ ଗତା
ପ୍ରଭାତ ବେଳେ, ସେ ଯକ୍ଷିଣୀ କୈଳାସକୁ ଗଲେ।
କପର୍ଦୀ ପ୍ରଦଦୌ ତସ୍ମୈ ଵିଦ୍ଯାଂ ଯକ୍ଷିଣିକର୍ଷିଣୀମ୍
କପର୍ଦ୍ଦୀ ତାଙ୍କୁ ଯକ୍ଷିଣୀଙ୍କୁ ଆକର୍ଷଣ କରିବା ବିଦ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ।
ସ ଜଜାପ ଶୁଭଂ ମନ୍ତ୍ରଂ ନ ପ୍ରାପ୍ତା କାମଚାରିଣୀ
ସେ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା ଯକ୍ଷିଣୀ ଆସିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ପିତରୌ ନତ୍ଵା ସ୍ଵଗେହେ ନିଵସନ୍ନିଶି ।। 3.2.17.
ସେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଶିରୋନମନ କରି, ରାତିରେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରି ରହିଲେ।
ପ୍ରତିବୋଧିଵନଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତଚ୍ଛିଷ୍ଯତ୍ଵମୁପାଯଯୌ
ସେ ପ୍ରତିବୋଧିବନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ।
ନ ପ୍ରାପ୍ତା ଯୋଗିନୀ ଦେଵୀ ତଦା ଚିନ୍ତାତୁରୋ ଽଭଵତ୍
ଯୋଗିନୀ ଦେବୀ ଆସିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖି ସେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପୁନରାହ କଥଂ ଦେଵୀ ନ ପ୍ରାପ୍ତା ଯକ୍ଷିଣୀ ପ୍ରିଯା
ସେ ପୁଣି ପଚାରିଲେ, 'ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରିୟ ଯକ୍ଷିଣୀ କାହିଁକି ଆସିଲେ ନାହିଁ?'
ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମ ଭୋ ଵିପ୍ର ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥେ ସାଧକାଯ ଵୈ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି।
ସୁନ୍ଦରାଂଗକୃତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ପୁନର୍ଵାକ୍କାଯସଂଭଵମ୍
ସୁନ୍ଦର ଦେହ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଓ କାୟା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ।
ପରତ୍ର ଚ ଭୁଵର୍ଲୋକେ ପିଣ୍ଡଦେହକୃତଂ ସ୍ମୃତମ୍
ପରଲୋକରେ, ପିତୃଲୋକରେ, ଏହି ଶରୀର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ମନୋଵାକ୍କାଯସଂଭୂତମିହ ଜନ୍ମନି ସିଦ୍ଧିଦମ୍
ଏହି ଜନ୍ମରେ ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରରୁ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ସଫଳତା ଦେଇଥାଏ।
ତସ୍ମାତ୍କର୍ତଵ୍ଯମେଵେହ ତ୍ରିଵିଧଂ କର୍ମ ସାଧକୈଃ ଅତୋଽନ୍ଯଜନ୍ମନି ପ୍ରାପ୍ତୋ ଯକ୍ଷତ୍ଵଂ ତତ୍ପରୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ସେଥିପାଇଁ ଏଠାରେ ସାଧକମାନେ ମନ, କଥା ଓ ଶରୀରରେ ତିନି ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। ଏହା ନ କଲେ, ପରଜନ୍ମରେ ଯକ୍ଷ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହିପରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତୁ ଵୈତାଲଃ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନୋଽଭଵତ୍
ଏପରି କହି ବେତାଳ ମନରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ତଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯ ସଦ୍ଵାକ୍ଯୈଃ ସମପୂଜଯତ୍ 3.2.17.
‘ଅତି ଭଲ, ଅତି ଭଲ’ ବୋଲି ସେ ଉତ୍ତମ କଥାରେ ସେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ସୁଦକ୍ଷୋ ନାମ ନୃପତିର୍ଵସନ୍କଂବଲକେ ପୁରେ
ବସଙ୍କମ୍ବଳକ ନାମକ ସହରରେ ସୁଦକ୍ଷ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ।
ନ୍ଯାଯଵାନ୍ଧର୍ମଵାଞ୍ଛୂରୋ ଦାତା ଶିଵପରାଯଣଃ
ସେ ନ୍ୟାୟବାନ, ଧର୍ମିକ, ସୁରୋ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଶିବଭକ୍ତ ଥିଲେ।
ତନଯା ସୁନ୍ଦରୀ ତସ୍ଯ ନାମ୍ନା ଧନଵତୀ ଶୁଭା
ତାଙ୍କର ଏକ ଶୁଭ, ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଧନବତୀ।
କିଯତା ଚୈଵ କାଲେନ ମୋହିନୀ ତତ୍ସୁତାଭଵତ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ ମୋହିନୀ ତାଙ୍କର ଆଉ ଏକ କନ୍ୟା ହେଲେ।
ତଦା ଧନଵତୀ ରଂଡା ନିଧନା ପିତୁରଂତିକେ
ତାପରେ ଧନବତୀ ବିଧବା ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ନିକଟରେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଲେ।
ନ୍ଯାଯଶର୍ମା ଦ୍ଵିଜଃ କଶ୍ଚିଦ୍ବ୍ରହ୍ମସ୍ଵସ୍ଯାପହାରକଃ
ନ୍ୟାୟଶର୍ମା ନାମକ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମଧନ ଚୋରି କରୁଥିଲେ।
ଅକସ୍ମାଦ୍ଵୈଶ୍ଯଜା ପ୍ରାପ୍ତା ତତ୍କରଂ ସା ତଦାସ୍ପୃଶତ୍
ଅଚାନକ ଏକ ବୈଶ୍ୟ ଜନ୍ମର ଜଣେ ଜଣାଣୀ ଆସିଲେ; ସେ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କର ହାତ ଛୁଇଁଲେ।
ହା ରାମକୃଷ୍ଣ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାନିରୁଦ୍ଧେତି ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ବାରମ୍ବାର ‘ହା ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ’ ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଦ୍ଵିଜ ଆହ ଚ ଵିପ୍ରୋଽହଂ ତ୍ର୍ଯହଂ ଶୂଲ୍ଯାଂ ନିରୂପିତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ବିପ୍ର; ତିନି ଦିନ ଧରି ମୁଁ ଶୂଳରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଛି।’
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧନଵତୀ ତସ୍ମା ଉଦ୍ଵାହ୍ଯ ମୋହିନୀଂ ସୁତାମ୍ 3.2.18.
ଏହା ଶୁଣି ଧନବତୀ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ମୋହିନୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ।
ଦ୍ଵିଜଃ ପ୍ରାହ ଶୃଣୁ ଵ୍ଯଂଗେ ଯଦା ତେ ହୃଚ୍ଛଯୋ ଭଵେତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, ‘ଶୁଣ, ଶୋଭାବତୀ, ଯେତେବେଳେ ତୋର ହୃଦୟରେ ଆକାଂକ୍ଷା ଜନ୍ମ ନେବ—’
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ମରଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯମଲୋକଂ ଗତୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଏପରି କହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ଓ ଯମଲୋକକୁ ଗଲେ।
ମାତୁର୍ଗୃହେ ତୁ ସା ନାରୀ ମୋହିନୀ ଯୌଵନାନ୍ଵିତା
ମୋହିନୀ ଏବେ ଯୁବତୀ ହୋଇ ମାଆଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ।
କେ ଭୋଗାଶ୍ଚ କିମାଶ୍ଚର୍ଯଂ କୋ ଜାଗର୍ତି ଶଯୀତ କଃ
କେଉଁ ଭୋଗ ଅଛି, କେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, କିଏ ଜାଗେ, କିଏ ଶୋଏ?
ଇତି ଶ୍ଲୋକଂ ଦ୍ଵିଜାନାହ ନୋତ୍ତରଂ ଚ ଦଦୁର୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ଏଭଳି ଶ୍ଲୋକଟିଏ ଦ୍ୱିଜମାନେ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଉତ୍ତର ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତାମୁଵାଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଶୃଣୁ ମୋହିନି ସୁଂଦରି ଶଯ୍ଯା ଚ ଭୂଷଣଂ ଜ୍ଞେଯୋ ଭୋଗୋ ହ୍ଯଷ୍ଟଵିଧୋ ବୁଧୈଃ
ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନେ ମୋହିନୀ, ସୁନ୍ଦରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଶୁଣ, ଶୟ୍ୟା, ଭୂଷଣ ଓ ଭୋଗ—ଏଗୁଡିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଆଠ ପ୍ରକାରର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।'