ଯଶ୍ଚେଦଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନିତ୍ଯଂ ପଠେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସମନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠି ଲୋକେ ଏହି କଥାକୁ ଦିନେଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ହୃଦୟରେ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢନ୍ତି,
ଯସ୍ତ୍ଵାଲିଖ୍ଯ ନରୋ ନାଗାନ୍କୃ ଷ୍ଣଵର୍ଣାଦିଵର୍ଣକୈଃ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ନାଗ, ମଣିଷ ବା ଖରାପ ରଙ୍ଗର ଲୋକଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରନ୍ତି,
ତସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟିଂ ସମାଯାଂତି ପନ୍ନଗାସ୍ତକ୍ଷକାଦଯଃ
ତାଙ୍କୁ ତକ୍ଷକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ନାଗାନ୍ସଂପୂଜଯେଦ୍ବୁଧଃ
ସେଥିପାଇଁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନାଗମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
କୃତ୍ଵା କୁଶମଯାନ୍ନାଗାନିଂଦ୍ରାଣ୍ଯା ସହ ପୂଜଯେତ୍
କୁଶ ଘାସରେ ନାଗମାନେ ତିଆରି କରି, ସେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ଗୋଧୂମୈଃ ପଯସା ସ୍ଵିନ୍ନୈର୍ଭକ୍ଷ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତଥା
ଗହୁଁ, ଦୁଧ, ସିଜାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ ।
ପୂଜଯେତ୍କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ତସ୍ଯ ଶେଷାଦଯୋ ନୃପ ସ ଶାଂତିଲୋକମାସାଦ୍ଯ ମୋଦତେ ଶାଶ୍ଵତୀଃ ସମାଃ
ହେ କୁରୁବଂଶର ସିଂହ, ସେମାନେ ଏପରି ପୂଜା କଲେ, ଶେଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ପମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ଶାନ୍ତିର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଚିରକାଳ ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି ।
ଇତ୍ଯେତତ୍କଥିତଂ ଵୀର ପଞ୍ଚମୀଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ 4.36.
ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଞ୍ଚମୀ ବ୍ରତର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି, ହେ ବୀର ।
( ଓଁ କୁରୁକୁଲ୍ଲେ ହୁଂ ଫଟ୍ସ୍ଵାହା ) ଭକ୍ତେନ ଭକ୍ତିସହିତାଃ ଶତପଞ୍ଚମୀଷୁ ଯେ ପୂଜଯଂତି ଭୁଜଗାନ୍କୁସୁମୋପହାରୈଃ
(ଓଁ କୁରୁକୁଲ୍ଲେ ହୁଁ ଫଟ୍ ସ୍ୱାହା) ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଶତପଞ୍ଚମୀରେ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି,
ଶ୍ରୀପଞ୍ଚମୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଦାନେନ ତପସା ଵାପି ଵ୍ରତେନ ନିଯମେନ ଵା
ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ବ୍ରତ କିମ୍ବା ନିୟମ ଦ୍ୱାରା,
ଜପହୋମନମସ୍କାରୈଃ ସଂସ୍କାରୈର୍ଵା ପୃଥଗ୍ଵିଧୈଃ
ଜପ, ହୋମ, ନମସ୍କାର କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା,
ଵାସୁଦେଵାଯ ସା ଦତ୍ତା ମୁନିନା ମାନଵୃଦ୍ଧଯେ
ଏହି ବ୍ରତଟି ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମଣିଷ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଵାସୁଦେଵୋଽପି ତାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପୀନୋନ୍ନତପଯୋଧରାମ୍
ବାସୁଦେବ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଯାହାଙ୍କ ଅଂକ ଉଚ୍ଚ ଓ ଭରିପୁରା ଥିଲା,
ଭାଭାସିତଦିଗାଭୋଗାଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭାନୋଃ ପ୍ରଭାମିଵ ରେମେ ସହ ତଯା ରାଜନ୍ବିଭ୍ରମୋଦ୍ଭ୍ରାଂତଚିତ୍ତଯା
ଯାହାଙ୍କ ତେଜ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକିତ କରିଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରି, ସେ ରାଜା, ତାଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ମନ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥିଲେ ।
ସା ଚ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଜଗଜ୍ଜିଷ୍ଣୁଂ ପତିଂ ତ୍ରିଜଗତାଂ ପତିମ୍
ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ବିଜୟୀ ଓ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ପୂଜା କଲେ ।
ହୃଷ୍ଟଂ ପୁଷ୍ଟଂ ଜଗତ୍ସର୍ଵମଭଵଦ୍ଭା ଵିତଂ ତଯା
ସେ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ପୁଷ୍ଟିମାନ୍ ହେଲା ।
କ୍ଷେମଂ ସୁଭିକ୍ଷମାରୋଗ୍ଯମନାକ୍ରନ୍ଦମନାକୁଲମ୍
ସେଠାରେ କ୍ଷେମ, ପ୍ରଚୁର ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୌଣସି ଦୁଃଖ ନଥିଲା, ଏବଂ ଅଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ନଥିଲା ।
ଦିଵି ଦେଵା ମୁମୁଦିରେ ଦାନଵା ଦୈତ୍ଯମାଗତାଃ
ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ଦାନବ ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଚାଲିଗଲେ ।
ହୃଦଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣୈର୍ଵହ୍ନୌ ଭୁଜ୍ଯତେ ତ୍ରିଦିଵୈର୍ହଵିଃ 4.37.୧
ହୃଦୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଅଗ୍ନିରେ, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଆହୁତିକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଵିରୋଚନପ୍ରଭୃତିଭିର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵଂ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମୈଃ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି ବିରୋଚନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟମାନେ
ସୋମସଂସ୍ଥାହଵିଃସଂସ୍ଥାପାକସଂଖ୍ଯାଦିଭିର୍ମଖୈଃ
ସୋମ ଯଜ୍ଞ, ଆହୁତି ଦେବା, ରନ୍ଧଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା
ଏଵଂ ଧର୍ମପ୍ରଧାନୈସ୍ତୈର୍ଵେଦଵାଦରତାତ୍ମଭି
ଏପରି ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ବେଦ ଶିକ୍ଷାରେ ଆସକ୍ତ ମନେ ଥିବା ସେମାନେ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଵିଲାସପ୍ରଭଵୋ ଦେଵାନାମଭଵନ୍ମଦଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଖେଳ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅହଂକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ସତ୍ଯଶୌଚଵିହୀନାଂସ୍ତାନ୍ଦେଵାନ୍ସଂତ୍ଯଜ୍ଯ ଚଞ୍ଚଲାନ୍
ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତା ନଥିବା, ଚଞ୍ଚଳ ଦେବତାମାନେକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଭାଵିତଦେହୈସ୍ତୈଃ ପୁନରୁଦ୍ଧତମାନସୈଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀରେ ପ୍ରଭାବିତ ଦେହ ଓ ଅଧିକ ଅହଂକାରୀ ମନ ଥିବା ସେମାନେ
ଵଯଂ ଵେଦା ଵଯଂ ଯଜ୍ଞା ଵଯଂ ଵିଦ୍ଯା ଵଯ ଜଗତ୍
‘ଆମେ ବେଦ, ଆମେ ଯଜ୍ଞ, ଆମେ ଜ୍ଞାନ, ଆମେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ’ ଏପରି କହିଲେ।
ଅହଂକାରଵିମୂଢାଂସ୍ତାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦାନଵସତ୍ତମାନ୍
ଅହଂକାରରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିବା ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେକୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
କ୍ଷୀରାବ୍ଧିମଧ୍ଯଗତଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା କ୍ଷୀଣାର୍ଥସଂଚଯମ୍
କ୍ଷୀରସାଗର ମଧ୍ୟରେ ଗଲା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ତାଙ୍କର ସମ୍ପଦ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଗତଶ୍ରୀକମଥାତ୍ମାନଂ ମତ୍ଵା ଶଂବରସୂଦନଃ 4.37.
ଶ୍ରୀ ହୀନ ଭାବରେ ନିଜକୁ ଭାବି, ଶମ୍ବର ନାଶକ ଏହି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଯେନ ସଂପ୍ରାପ୍ଯତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଲବ୍ଧା ନ ଚଲତେ ପୁନଃ
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମିଳେ, ଏକଥର ମିଳିଲେ ପୁଣି ଛାଡି ଯାଆନାହିଁ।