ଆହୂଯ ପୁତ୍ରାନ୍ ପ୍ରୋଵାଚ ବାଲା ଭୂତ୍ଵା ହଯୋତ୍ତମେ
ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, ‘ତମେ ପିଲା ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ପାଖକୁ ଯାଅ।’
ପ୍ରୋଚୁସ୍ତେ ଜିହ୍ମବୁଦ୍ଧିଂ ତାଂ ନାଗାଃ କଦ୍ରୂଂ ଵିଗୃହ୍ଯ ଚ ଅଶପଦ୍ରୁଷିତା କଦ୍ରୂଃ ପାଵକୋ ଵଃ ପ୍ରଧକ୍ଷ୍ଯତି
ନାଗମାନେ କୁଟିଲ ମନ ନେଇ କଦ୍ରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ, ତେବେ କଦ୍ରୁ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶାପ ଦେଲେ: ‘ଅଗ୍ନି ତୁମମାନେକୁ ପୋଡ଼ିଦେବ।’
ଗତେ ବହୁତିଥେ କାଲେ ପାଂଡଵୋ ଜନମେଜଯଃ
ବହୁ ବର୍ଷ ପରେ, ପାଣ୍ଡବ ଜନମେଯୟ—
ତସ୍ମିନ୍ସତ୍ରେ ଚ ତିଗ୍ମାଂଶୁଃ ପାଵକୋ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି
ସେ ଯଜ୍ଞରେ, ତୀବ୍ର ଅଗ୍ନି ତୁମମାନେକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେବ।
ମାତ୍ରା ଶପ୍ତସ୍ତଦା ନାଗଃ କର୍ତଵ୍ଯଂ ନାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ମାଆଙ୍କର ଶାପ ପାଇଁ ସେ ସମୟରେ ସେ ନାଗ ନିଜ କର୍ତବ୍ୟ କରିଲା ନାହିଁ।
ଵାସୁକିଂ ଦୁଃଖିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ସାଂତ୍ଵଯନ୍
ବାସୁକିଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ।
ଯାଯାଵରକୁଲେ ଜାତୋ ଜରତ୍କାରୁରିତି ଦ୍ଵିଜଃ
ଏକ ଯାତ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜରତ୍କାରୁ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ନେବେ।
ଭଗିନୀଂ ଚ ଜରତ୍କାରୁଂ ତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ପ୍ରତିଦାସ୍ଯସି
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ତୁମର ଭଉଣୀ ଜରତ୍କାରୁଙ୍କୁ ଦେବା।
ସ ତତ୍ସତ୍ରଂ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଵୈ ନାଗାନାଂ ଭଯଦଂ ମହତ୍ 4.36.
ସେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବ ନାଗମାନେ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୋଇ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇଥିଲା।
ତଦିଯଂ ଭଗିନୀ ନାଗ ରୂପୌଦାର୍ଯଗୁଣାନ୍ଵିତା
ସେ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ରୂପ, ଦୟା ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ।
ଯଦାସୌ ପ୍ରାର୍ଥ୍ଯତେଽରଣ୍ଯେ ଯତ୍କିଞ୍ଚିତ୍ପ୍ରଵଦିଷ୍ଯତି
ଯେତେବେଳେ ସେ ଅରଣ୍ୟରେ ଖୋଜାଯିବେ, ସେ ଯାହା କହିବେ, ତାହା ମାନିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ପିତାମହଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵାସୁକିଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ପିତାମହଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ବାସୁକିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପନ୍ନଗାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରହର୍ଷୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ନାଗମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଚକ୍ଷୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିଲେ।
ଅପ୍ଲଵେ ତୁ ନିମଗ୍ନାନାଂ ଘୋରେ ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିସାଗରେ
ଯେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ,
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ ଚାଗ୍ନିରାଜାନମୃତ୍ଵିଜସ୍ତଦନଂତରମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିରାଜା ଓ ଋତ୍ବିଜମାନେ ପରେ—
ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ତଚ୍ଚ ଭଵିତା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରୋଵାଚ ଲେଲିହାନ୍
ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିବ, ବ୍ରହ୍ମା ହସି ଏହିପରି କହିଲେ।
ନାଗାନାଂ ହର୍ଷଜନନୀ ଦତ୍ତା ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା
ପୁରୁଣା କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ନାଗମାନେ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦାନ ଦେଇଥିଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ନାଗାଃ ପ୍ରୀଯଂତାଂ ଯେ କେଚିତ୍ପୃଥିଵୀତଲେ ଯେ ନଦୀଷୁ ମହାନାଗା ଯେ ସରଃସ୍ଵଭିଗାମିନଃ
ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେଉଁ ନାଗମାନେ ଅଛନ୍ତି, ନଦୀରେ ଥିବା ବଡ଼ ନାଗମାନେ, ଏବଂ ଝିଲିକ ଭିତରକୁ ଯାଉଥିବା ନାଗମାନେ—ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତିରେ ଯାଉନ୍ତୁ।
ଯେ ଵାପୀଷୁ ତଡାଗେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵୈ ନମଃ ।।4.36.
ଯେଉଁମାନେ ଓଁଡା ଓ ପୋଖରୀରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।
ନାଗାନ୍ଵିପ୍ରାଂଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିସୃଜ୍ଯ ଚ ଯଥାର୍ଥତଃ
ନାଗମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହେଉନ୍ତୁ।
ପୂର୍ଵଂ ମଧୁରମଶ୍ନୀଯାତ୍ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ତଦନଂତ ରମ୍
ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମିଠା କିଛି ଖାଇ, ପରେ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ।
ମୃତୋ ନାଗପୁରଂ ଯାତି ପୂଜ୍ଯମାନୋଽପ୍ସରୋଗଣୈଃ
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ସେ ନାଗପୁରୀକୁ ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଇହ ଚାଗତ୍ଯ ରାଜାସୌ ସର୍ଵରାଜଵରୋ ଭଵେତ୍
ଏଠାକୁ ଆସିଲେ, ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଅନ୍ତି।
ପଞ୍ଚଜନ୍ମନ୍ଯସୌ ରାଜା ଦ୍ଵାପରେଦ୍ଵାପରେ ଭଵେତ୍ ତସ୍ମାତ୍ପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ନାଗାଶ୍ଚ ଘୃତକ୍ଷୀରାଦିନା ସଦା
ପାଞ୍ଚଟି ଜନ୍ମରେ, ସେ ଡ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପ୍ରତିଟି ଜନ୍ମରେ ରାଜା ହେବେ। ଏହି କାରଣରୁ, ସାପମାନଙ୍କୁ ଘିଅ, ଦୁଧ ଓ ଏହିପରି ଦ୍ରବ୍ୟରେ ସଦା ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଭଵେତ୍କିଂ ତସ୍ଯ ଦଷ୍ଟସ୍ଯ ଵିସ୍ତରାଦ୍ବ୍ରୂହି ମାଂ ହରେ
ଯେଉଁଠି ଦଂଶିତ ହେଲେ, ସେ କଣ ହୁଏ? ମୋତେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୁହ, ହେ ହରି।
ଅଧୋ ଗତ୍ଵା ଭଵେତ୍ସର୍ପୋ ନିର୍ଵିଷୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେ ତଳକୁ ଯାଇ ସାପ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବିଷ ନଥାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସ୍ଵସା ଵା ଦୁହିତା ଭାର୍ଯା କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଵଦସ୍ଵ ମେ
ଯଦି ସେ ଭଉଣୀ, କିମ୍ବା ଝିଅ, କିମ୍ବା ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି—ତେବେ କଣ କରିବା ଉଚିତ? ମୋତେ କୁହ।
ମୋକ୍ଷାଯ ତସ୍ଯ ଗୋଵିନ୍ଦ ଦାନଂ ଵ୍ରତମୁପୋଷିତମ୍
ତାଙ୍କର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ, ହେ ଗୋବିନ୍ଦ, ଦାନ ଓ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର।
ଵର୍ଷମେକଂ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଵିଧାନଂ ଶୃଣୁ ଯାଦୃଶମ୍ ।। 4.36.
ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜାନାମ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ଶୁଣ।
ମାସେ ଭାଦ୍ରପଦେ ଯା ତୁ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ମହୀପତେ
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ହେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।