ହଯମେଧସ୍ଯ ଵିଘ୍ନେ ତୁ ସଂଜାତେ ସଗରଃ ପୁରା
ପୁରୁଣା କାଳରେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ବାଧା ଆସିଥିଲାବେଳେ, ସଗର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ତଥା ରୁଦ୍ରେଣ ଦେଵେନ ତ୍ରିପୁରଂ ନିଘ୍ନତା ପୁରା
ଏଭଳି, ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଦେବତା ରୁଦ୍ର ତ୍ରିପୁରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ସେଉଁଠି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ମଯା ସମୁଦ୍ରଂ ଵିଶତାଂ ଏତଦେଵ ଵ୍ରତଂ କୃତମ୍ 4.33.
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ, ଏହି ଏକାଇ ଉପବାସ କରିଥିଲି।
ଅନ୍ଯୈରପି ମହୀପାଲୈରେତଦେଵ କୃତଂ ପୁରା
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା କାଳରେ ଏହି ଉପବାସ କରିଥିଲେ।
ଅନେନ କୃତମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵଵିପ୍ରୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ କରିଦେଲେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାଧାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଵିଘ୍ନାନି ତସ୍ଯ ନ ଭଵଂତି ଗୃହେ କଦାଚିଦ୍ଧର୍ମାର୍ଥକାମସୁଖସିଦ୍ଧିଵିଘାତକାନି
ତାଙ୍କର ଘରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ସୁଖ ପ୍ରାପ୍ତିରେ ବାଧା ଆସେନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଵିନାଯକଚତୁର୍ଥୀଵ୍ରତଂ ନାମ ତ୍ରଯସ୍ତ୍ରିଂଶତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ବିନାୟକ ଚତୁର୍ଥୀ ବ୍ରତ' ନାମକ ତିରିସିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଶାନ୍ତିଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଯେନ ଚୀର୍ଣେନ ଶାଂତିଃ ସ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଦା ଗୃହମେଧିନାମ୍
ଯେଉଁ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ସଦା ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାହାର ବିବରଣୀ।
ପଞ୍ଚମ୍ଯାଂ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷସ୍ଯ କାର୍ତିକେ ମାସି ପାର୍ଥିଵ
ପାଞ୍ଚମୀ ତିଥି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ,
ନକ୍ତଂ ଦେଵଂ ଚ ସଂପୂଜ୍ଯ ହରିଂ ଶେଷୋପରିସ୍ଥିତମ୍
ରାତିରେ ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଉଦରଂ ତକ୍ଷକାଯେତି ଉରଃ କର୍କୋଟକାଯ ଚ
ତକ୍ଷକଙ୍କୁ ଉଦର ଓ କର୍କୋଟକଙ୍କୁ ବକ୍ଷ ଦିଅ।
ଶଂଖପାଲାଯ ଵକ୍ଷସ୍ତୁ କୁଲିକାଯେତି ଵୈ ଶିରଃ
ଶଂଖପାଳଙ୍କୁ ଶରୀର ଓ କୁଳିକଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଦିଅ।
କ୍ଷୀରେଣ ସ୍ନପନଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଧରିମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵାଗ୍ଯତଃ
ଦୁଧରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଅ, ମନ, ମୁଁହ ଓ ଭାଷା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି।
ଏଵଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାଂତେ କୁର୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଭୋଜନମ୍
ଏଭଳି, ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଅ।
ଗାଂ ସଵତ୍ସାଂ ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗଂ କାଂସ୍ଯପାତ୍ରଂ ସପାଯସମ୍
ଏକ ଗାଈ ସହ ଛୁଆ, ଜୋଡ଼ା ଜମା, କାଂସା ବାଟି ଓ ପାୟସ ଦିଅ।
ଏଵଂ ଯଃ କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ଵ୍ରତମେତନ୍ନରାଧିପ
ଯିଏ ଏହି ବ୍ରତକୁ ଭକ୍ତି ସହ କରେ, ହେ ରାଜା,
ଶେଷାହିଭୋଗଶଯନସ୍ଥମଯୋଗସୂତିଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଂ ପତଗେଂଦ୍ରନାଥମ୍ 4.34.
ଶେଷ ନାଗର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ଯଜ୍ଞପୁରୁଷଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେ ଶାଂତିଵ୍ରତଂ ନାମ ଚତୁସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର ପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସଂବାଦରେ 'ଶାନ୍ତି ବ୍ରତ' ନାମକ ଚଉତ୍ରିଶିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ସାରସ୍ଵତଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ତଥୈଵ ଜନସୌଭାଗ୍ଯମତିଵିଦ୍ଯାସୁ କୌଶଲମ୍
ଏହିପରି, ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗ୍ୟ ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାରେ ବିଶେଷ ଦକ୍ଷତା ଦେଇଥାଏ।
ଅଭେଦଶ୍ଚାପି ଦଂପତ୍ଯୋସ୍ତଥା ବଂଧୁଜନେନ ଚ
ଏହା ପତି-ପତ୍ନୀ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟ-ସ୍ବଜନଙ୍କ ସହିତ ମଧୁର ସମ୍ପର୍କ ଆଣିଦିଏ।
ଯସ୍ଯ ସଂକୀର୍ତନାଦେଵ ତୁଷ୍ଯତୀହ ସରସ୍ଵତୀ
ମାତା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ନାମ କେବଳ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଯୋଽଯଂ ଭକ୍ତଃ ପୁମାନ୍କୁର୍ଯାଦେତଦ୍ଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍
ଯେ କୌଣସି ଭକ୍ତ ପୁରୁଷ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ କରନ୍ତି,
ଅଥ ଚାଦିତ୍ଯଵାରେଣ ଗ୍ରହତାରାବଲେନ ଚ
ସେ ରବିବାର ଦିନ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ,
ଶୁକ୍ଲଵସ୍ତ୍ରାଣି ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ ସହିରଣ୍ଯାନି ଶକ୍ତିତଃ ଏଭିର୍ମଂତ୍ରପଦୈଃ ପଶ୍ଚାତ୍ପୂର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା କୃତାଞ୍ଜଲିଃ
ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ଭବ ହେଲେ ସୁନା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବରୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି।
ଯଥା ତୁ ଦେଵି ଭଗଵାନ୍ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକପିତା ମହଃ
ଯେପରି, ହେ ଦେବୀ, ବିଶ୍ୱର ପିତା ମହାବ୍ରହ୍ମା ଭଗବାନ୍,
ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସର୍ଵାଣି ନୃତ୍ଯଗୀତାଦିକଂ ଚ ଯତ୍
ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର, ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଏହା ସହିତ ସମସ୍ତ କଳା,
ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମେଧା ଵରାରିଷ୍ଟିର୍ଗୋରୀ ତୁଷ୍ଟିଃ ପ୍ରଭା ମତିଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶୀର୍ବାଦ, ଗୌରୀ, ସନ୍ତୋଷ, ତେଜ ଓ ଜ୍ଞାନ—
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵୀଣାକ୍ଷମଣିଧାରିଣୀମ୍ 4.35.
ଏହିପରି ଭାବେ ବୀଣା ଓ ମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମୌନଵ୍ରତେନ ଭୁଞ୍ଜୀତ ସାଯଂ ପ୍ରାତଶ୍ଚ ଧର୍ମଵିତ୍
ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ମୌନ ରହି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲୈଶ୍ଚ ତଂଡୁଲପ୍ରସ୍ଥଂ ଘୃତପାତ୍ରେଣ ସଂଯୁତମ୍
ସେ ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ, ଘିଅ ଭରା ପାତ୍ର ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।