( ଇତ୍ଯଶ୍ଵତ୍ଥମଂତ୍ରଃ) ଗାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ତୁ ତତୋ ଦେଵୀଂ ସଵତ୍ସାଂ ସପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ତାପରେ ଗାଈକୁ ତାର ବଛା ସହିତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଦେଵମଯେ ଦେଵି ଦୈଵତୈସ୍ତ୍ଵଂ ସୁପୂଜିତା
ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମିଶ୍ର ରୂପ, ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ଭଲଭାବରେ ପୂଜନ୍ତି।
( ଇତି ଗୋମଂତ୍ରଃ) ଏଵଂ ମଂତ୍ରଂ ପଠନ୍ପାର୍ଥ ଭକ୍ତିଭାଵେନ ଭାଵିତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଭକ୍ତି ଓ ଭାବନା ସହିତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୀକୃତା ତେନ ପୃଥିଵୀ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏଭଳି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ପୃଥିବୀ ପୂରା ଘୂରାଯାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚ ମୃଦା ପାଦୌ ଆହିତାଽଗ୍ନିଗୃହଂ ଵିଶେତ୍
ମାଟି ଦ୍ୱାରା ପାଦ ଧୋଇ, ଅଗ୍ନି ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଶର୍ଵାଯ ଶର୍ଵପୁତ୍ରାଯ ପାର୍ଵତ୍ଯା ଗୋଃ ସୁତାଯ ଚ ଭୂଯୋଭୂଯୋଯମାହୁତ୍ଯା ହୁତ୍ଵାହୁତ୍ଵା ଜୁହୋତି ଵୈ
ଶର୍ବ, ଶର୍ବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପାର୍ବତୀ ଓ ଗାଈର ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଆହୁତି ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଓଂକାରପୂର୍ଵକୈର୍ମଂତ୍ରୈଃ ସ୍ଵାହାକାରାଂତଯୋଜିତୈଃ
ଓଁ ରେ ଆରମ୍ଭ ଓ ସ୍ୱାହା ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା।
ଏଭିମଂତ୍ରପଦୈର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଶକ୍ତ୍ଯା ଵା କାମମେଵ ଵା
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦମାନେ, ଭକ୍ତି, ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଭକ୍ଷ୍ଯୈର୍ନାନାଵିଧୈରନ୍ଯୈଃ ଶକ୍ତ୍ଯା ଵା ମଂତ୍ରଵିଦ୍ଵଶୀ
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁଠି ମନ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପୂଜା କରନ୍ତି।
ସ୍ନପନଂ କେଚିଦିଚ୍ଛଂତି ସଗୁଡେ ତାମ୍ରଭାଜନେ 4.31.
କେହି କେହି ଗୁଡ଼ ଦେଇ ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣାଗରୁମଯଂ ଚୈଵ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡଘଟିତଂ ପୁନଃ
କେବେ କେବେ କଳା ଅଗରୁ କାଠି କିମ୍ବା ଚନ୍ଦନ କାଠିର ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ।
ଅନ୍ଯୈରାଲୋହିତୈଃ ପାର୍ଥ ପୁଷ୍ପୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ଫଲୈଃ ଶୁଭୈଃ
ହେ ପାର୍ଥ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲାଲ ଫୁଲ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଯାଵଦ୍ଧି ଶକ୍ଯତେ ଚିତ୍ତଂ ଵିତ୍ତଵାନ୍ଭକ୍ତିଭାଵିତଃ
ଯେଉଁଠି ଯେତେକି ମନ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ଅଛି, ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ।
କିଞ୍ଚିତ୍ତାମ୍ରମଯେ ପାତ୍ରେ ଵଂଶଜେ ମୃନ୍ମଯେପି ଵା
କିଛି କିଛି ତାମ୍ର, ବାଁଶ କିମ୍ବା ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ।
( ଓଁ ଅଂଗାରକାଯ ନମଃ ଶିରସି ଓଁ ଭୌମାଯ ନମଃ ସ୍କଂଧଯୋଃ ଓଁ ରକ୍ତାଯ ନମଃ ଉରସି ଓଁ ଆରାଯ ନମଃ ଜଂଘଯୋଃ ଏଷାଷ୍ଟପୁଷ୍ପିକା ଗୁଗ୍ଗୁଲଂ ଘୃତସଂଯୁକ୍ତଂ କୃଷ୍ଣାଗରୁସମନ୍ଵିତମ୍
ଓଁ ଅଙ୍ଗାରକଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ନମସ୍କାର, ଓଁ ଭୌମଙ୍କୁ କନ୍ଧରେ ନମସ୍କାର, ଓଁ ରକ୍ତଙ୍କୁ ଛାତିରେ ନମସ୍କାର, ଓଁ ଆରାଙ୍କୁ ପାଦରେ ନମସ୍କାର। ଏହି ଅଷ୍ଟପୁଷ୍ପିକା ଅର୍ପଣ: ଗୁଗୁଳୁ, ଘିଅ ଓ କଳା ଅଗରୁ ମିଶାଇ।
ହୋମଂ କୁର୍ଵୀତ ପୂର୍ଵୋକ୍ତୈର୍ମଂତ୍ରୈର୍ମଂଗଲସଂ ଜ୍ଞିତୈଃ
ପୂର୍ବରୁ କହିଥିବା ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ନିଷ୍ପାଵକଂ ଭୋଜନଂ ଵା ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ସଦକ୍ଷିଣମ୍
ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଡାଲି ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭୁଞ୍ଜୀତ ମୌନେନ ଭୂମିଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ଭାଜନମ୍
ତାପରେ, ମୌନ ରହି ଭୂମିକୁ ପାତ୍ର କରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵୌଷଧିରସାଵାସେ ସର୍ଵଦା ସର୍ଵ ଦାଯିନି
ସମସ୍ତ ଔଷଧ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ସଦା ସମସ୍ତ କିଛି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ଉପୋଷ୍ଯା କତିମାତ୍ରା ସା କିମେକା ଵଦ ଯାଦଵ ।। 4.31.
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ଉପବାସ କେତେ ପ୍ରକାର, କିମ୍ବା ଏକମାତ୍ର? କୃପାକରି କହ, ଯାଦବ।
ଚତୁର୍ଥୀ ଚ ଚତୁର୍ଥୀ ଚ ଯଦାଂଗାରକସଂଯୁତା ଵିତ୍ତହୀନାଃ ପ୍ରତୀକ୍ଷଂତେ ଯାଵଦ୍ଵିତ୍ତୋପଲଂଭନମ୍
ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ ଯେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗାରକ ଯୋଗ ହୁଏ, ଧନ ନଥିବା ଲୋକେ ଧନ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ଚ ଵିଧାନଂ ଶୃଣୁ ପାଣ୍ଡଵ ଦଶ ସୌଵର୍ଣିକଂ ମୁଖ୍ଯଂ ଦଶାର୍ଦ୍ଧାର୍ଦ୍ଧମଥାପି ଵା
ଚତୁର୍ଥୀ ତିଥିରେ କଣ ବିଧି ଅଛି, ଶୁଣ, ପାଣ୍ଡବ। ଦଶଟି ସୁନା ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଧାନ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ।
ଵିଂଶତ୍ପଲାନି ପାତ୍ରାଣି ଵିଂଶତ୍ଯର୍ଦ୍ଧପଲାନି ଚ
ବିଶଟି ମାପର ପାତ୍ର ଓ ବିଶଟି ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପର ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ କୁଜଂ ମଂତ୍ରୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ସଂପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
କୁଜଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବସାଇ, ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ସଂପୂଜଯେଦ୍ଦେଵଂ ପୂର୍ଵମଂତ୍ରୈର୍ଵିଧାନତଃ
ସେଠାରେ ପୂର୍ବକଥିତ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵସ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରାଵରଣୈର୍ଯାନୈଃ ଶଯ୍ଯୋପାନଦ୍ଵରାସନୈଃ
ବସ୍ତ୍ର, ଓଢ଼ଣା, ଯାନ, ଶଯ୍ୟା, ଜୁତା ଓ ଆସନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତତୋ ଵିପ୍ର ପରୀକ୍ଷେତ ଵ୍ରତଶୌଚସମନ୍ଵିତମ୍
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠାରେ ଯିଏ ନିୟମ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭଳି ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଂଗାରକଵିଧିଂ ଯଶ୍ଚ ସମ୍ଯଗ୍ଜାନାତି ଶାସ୍ତ୍ରତଃ
ଏବଂ ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅଙ୍ଗାରକ ବିଧିକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ସଂପୂଜ୍ଯ ଵସ୍ତ୍ରାଭରଣୈସ୍ତସ୍ମୈ ଦେଯଃ କୁଜୋତ୍ତମଃ
ସେଉଠାରେ ତାଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦେଇ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରି, ସେଇ କୁଜର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵିତ୍ତସାରେଣ ତୁଷ୍ଯ ତ୍ଵଂ ମମ ଭୌମ ଭଵୋଦ୍ଭଵ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ଚାପ୍ଯସୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ମଂତ୍ରମେତମୁଦାହରେତ୍ ।। 4.31.
ଧନ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର, ମୋର ସନ୍ତାନ ଭୌମ, ଏବଂ ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ନ୍ତୁ।