ଏଷା ଵିଶେଷଵିହିତାଭିହିତା ତୃତୀଯା ଯାନଂତରୀତ୍ଯ ଵିଧଵାଭିରୁଦୀରିତୋଚ୍ଚୈଃ
ଏହି ହେଉଛି ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତୃତୀୟ ଆନନ୍ତରୀ ବ୍ରତ, ଯାହା ବିଧବାମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଥାନ୍ତି।
ଅକ୍ଷଯତୃତୀଯାଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଵୈଶାଖସ୍ଯ ସିତାମେକାଂ ତୃତୀଯାଂ ଶୃଣୁ ପାଣ୍ଡଵ
ଅକ୍ଷୟତୃତୀୟା ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା: ହେ ପାଣ୍ଡବ, ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥି ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଜପୋ ହୋମଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଃ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ପିତୃତର୍ପଣ —
ଆଦୌ କୃତଯୁଗସ୍ଯେଯଂ ଯୁଗାଦିସ୍ତେନ କଥ୍ଯତେ
ଏହା କୃତଯୁଗର ଆରମ୍ଭରେ, ଯୁଗମାନଙ୍କ ଆଦିରୁ କୁହାଯାଏ।
ଶାକଲେ ନଗରେ କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମନାମାଭଵଦ୍ଵଣିକ୍
ଶାକଳ ନଗରରେ ଧର୍ମ ନାମକ ଜଣେ ବଣିକ ଥିଲେ।
ତେନ ଶ୍ରୁତଂ ଵାଚ୍ଯମାନଂ ତୃତୀଯା ରୋହିଣୀ ପୁରା
ସେ ଏହି ତୃତୀୟା ତିଥି ଓ ରୋହିଣୀ ନକ୍ଷତ୍ର ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ କୁହାଯିବ।
ତସ୍ଯାଂ ଯଦ୍ଦୀଯତେ କିଂଞ୍ଚିତ୍ତତ୍ସର୍ଵଂ ଚାକ୍ଷଯଂ ଭଵେତ୍
ସେ ଦିନ ଯେଉଁଠି କିଛି ଦିଆଯାଏ, ସେ ସବୁ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।
ଗୃହମାଗତ୍ଯ କରକାନ୍ସାନ୍ନାନୁଦକସଂଯୁତାନ୍
ଘରକୁ ଫେରି, ସେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ଭରା ପାତ୍ର ତିଆରି କଲେ।
ଯଵଗୋଧୂମଚଣକସକ୍ତୁଦଧ୍ଯୌଦନଂ ତଥା
ଯବ, ଗହମ, ଚଣା, ଚାଉଳ ଚୁଣା, ଦହି ଏବଂ ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟରେ ରଖିଲେ।
ଶୁଚିଃ ଶୁଦ୍ଧେନ ମନସା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦୌ ଵଣିକ୍
ସେ ବଣିକ, ଶୁଦ୍ଧ ଶରୀର ଓ ମନରେ ଶୁଦ୍ଧତା ସହିତ, ଏହି ସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଲେ।
ତାଵତ୍ସ ଚ ସ୍ଥିତଃ ସତ୍ତ୍ଵେ ମତ୍ଵା ସର୍ଵଂ ଵିନଶ୍ଵରମ୍ 4.30.
ସେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ସମସ୍ତ କିଛି ନଶ୍ୱର ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ଜଗାମ ପଞ୍ଚତ୍ଵମସୌ ଵାସୁଦେଵଂ ସ୍ମରନ୍ମୁହୁଃ
ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ବଭୂଵ ଚା କ୍ଷଯା ତସ୍ଯ ସମୃଦ୍ଧିର୍ଧର୍ମନିର୍ଜିତା
ତାଙ୍କର ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ନିଷ୍ଠା ଥିଲାବଳେ, ସେ ଯେତେ ଧନୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେହି ସମୃଦ୍ଧି ଦୀରେ-ଦୀରେ କମିଗଲା।
ଦଦୌ ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯାଦି ଦାନାନ୍ଯସ୍ଯାମହର୍ନିଶମ୍
ସେ ଦିନ ରାତି ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରୁଥିଲେ।
ତଥାପ୍ଯକ୍ଷଯମେଵାସ୍ଯ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ନ ତଦ୍ଧନମ୍
ତଥାପି, ସେ ଯେତେ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଧନ କେବେ ଶେଷ ହେଲାନି, କମିଲାନି।
ଏତଦ୍ଵ୍ରତଂ ମଯାଖ୍ଯାତଂ ଶ୍ରୂଯତାମତ୍ର ଯୋ ଵିଧିଃ
ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହିଦେଲି, ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଛି, ସେଥିରେ କାନ ଦିଅ।
ଗ୍ରୈଷ୍ମିକଂ ସର୍ଵମେଵାତ୍ର ସସ୍ଯଦାନଂ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ସମସ୍ତ ଫସଲ ଦାନ କରିବାକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି।
ଯଦ୍ଯଦିଷ୍ଟତମଂ ଚାନ୍ଯତ୍ତଦ୍ଦେଯମଵିଶଂକଯା
ଯେଉଁଠି ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଆଦର୍ଶ ଓ ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନାଖ୍ଯେଯଂ ନ ମେ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯସ୍ତୁ ତେଽନଘ
ମୁଁ କିଛି ଲୁଚାଇ ରଖିନି, ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି; ହେ ନିଷ୍ପାପ, ତୁମ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଉ।
ଅସ୍ଯାଂ ତିଥୌ କ୍ଷଯମୁପୈତି ହୁତଂ ନ ଦତ୍ତଂ ତେନାକ୍ଷଯା ଚ ମୁନିଭିଃ କଥିତା ତୃତୀଯା
ଏହି ତିଥିରେ ଯେଉଁ ହୋମ କରାଯାଏ, ସେଥିରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁନିମାନେ ଏହି ତୃତୀୟାକୁ ଅକ୍ଷୟ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣ ଉତ୍ତରପର୍ଵଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଯୁଧିଷ୍ଠିରସଂଵାଦେଽକ୍ଷଯ୍ଯତୃତୀ ଯାଵ୍ରତଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ରିଂଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରପର୍ବରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ବାଦରେ, 'ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନ' ନାମକ ତିରିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଙ୍ଗାରକଚତୁର୍ଥୀଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ପାପାପହଂ ବହୁଫଲଂ ସୁକରଂ ସୂପଵାସକମ୍
ଏହି ବ୍ରତ ପାପ ଦୂର କରେ, ବହୁ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ସହଜ ଓ ଉପବାସ ସହିତ କରାଯାଏ।
ଋଦ୍ଧିବୁଦ୍ଧିକରଂ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯଂ ସର୍ଵକାମଦମ୍
ଏହା ଧନ ଓ ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ, ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଛି, ମାନ-ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ଶୃଣୁ ପାର୍ଥ ପରଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଯନ୍ମଯା କଥିତଂ ନ ଚ
ହେ ପାର୍ଥ, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ କଥା କହୁଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କହିନଥିଲି।
ଶିଵଯୋରତିସଂହର୍ଷାଦ୍ରକ୍ତବିଂଦୁଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ କ୍ଷିତୌ
ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କର ଅତି ଆନନ୍ଦରୁ ଏକ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲା।
ତସ୍ମାଜ୍ଜାତଃ କୁମାରୋଽସୌ ରକ୍ତୋ ରକ୍ତସମୁଦ୍ଭଵଃ
ସେଠାରୁ ଏକ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଶିଶୁ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଯିଏ ରକ୍ତରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଶିଵାଂଗାଦ୍ରଭସା ଜାତ ସ୍ତେନାଂଗାରକ ଉଚ୍ଯତେ
ଶିବଙ୍କ ଦେହରୁ ତୁରନ୍ତ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶିଶୁଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗାରକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ସୌଭାଗ୍ଯାରୋଗ୍ଯକୃଦ୍ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦଂଗାରକଃ ସ୍ମୃତଃ
ସେ ଶୁଭ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଏହିକାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗାରକ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ତଂ ପୂଜଯତି ଯତ୍ନେନ ନାରୀ ଵାଽନନ୍ଯମାନସା ରୂପଂ ସୌଭାଗ୍ଯସଂପନ୍ନଂ ନରନାରୀମନୋହରମ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ନାରୀ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ରୂପ, ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣ ପାଆନ୍ତି, ଯାହା ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଉଭୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ ସହୋମମଂତ୍ରସଂସ୍ଥାନଂ ସାଧିଵାସଵିଧାନତଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ: ହୋମ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେମିତି କରିବା ଉଚିତ?