ଏଵଂ ଯାନ୍ଯାପି କୁରୁତେ ନାରୀ ଵ୍ରତମିଦଂ ଶୁଭମ୍
ଏପରି ଯେଉଁ ନାରୀ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ କରେ,
ନ ଦୁର୍ଭଗା କୁଲେ ତସ୍ଯାଃ କାଚିଦ୍ଭଵତି କନ୍ଯକା
ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ କୌଣସି ଝିଅ କେବେ ଅଭାଗିନୀ ହେବେନାହିଁ।
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ଗୃହେ ତସ୍ମିନ୍ନ ଵ୍ଯାଧିରୁପଜାଯତେ ୫୫ ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯାଶ୍ଚରିଷ୍ଯଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣାନୁମତେ ଵ୍ରତମ୍
ଏହି ପରିବାରରେ କେବେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାହିଁ, ରୋଗ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଜିଅମାନେ ଯଦି ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି—
ତାଃ ସର୍ଵସୁଖସଂପନ୍ନା ଅଵିପନ୍ନମନୋରଥାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ମାଘେ ମହାର୍ଘ୍ଯମଣିମଂଡିତପାଦପୀଠାଂ ଚୈତ୍ରେ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମୋତ୍କରଚର୍ଚିତାଂଗୀମ୍
ମାଘ ମାସରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ପାଦପୀଠା ଦେଇ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲର ଗୁଛି ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗକୁ ଶୁଭ୍ର କରି—
ଅନନ୍ତରତୃତୀଯାଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଆନନ୍ତର୍ଯଵ୍ରତଂ ବ୍ରୂହି ତୃତୀଯୋଭଯସଂଯୁତମ୍
ଏବେ ଅନନ୍ତର ତୃତୀୟା ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହ। ଏହି ବ୍ରତ ଅବିରତ ଭାବେ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ କରାଯାଏ।
ହିତାଯ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଲଲନାନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ଜିଅମାନେ ପାଇଁ—
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାଦ୍ଯୈର୍ଯଥୋକ୍ତଂ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ଵର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି—
ଆଦୌ ମାର୍ଗଶିରେ ମାସି ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍
ପ୍ରଥମେ ମାର୍ଗଶିରା ମାସରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଉମାଂ ଦେଵୀଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୁଷ୍ପଗଂଧାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍
ଉମା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ସଂପ୍ରାଶ୍ଯ ଦଧି ରାତ୍ରୌ ଚ ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଵିଗତମତ୍ସରା
ରାତିରେ ଦହି ଖାଇ, ମନରୁ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡି ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସମଗ୍ରଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଏହା କରିଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଜପେତ୍କାତ୍ଯାଯନୀଂ ନାମ ନାଲି କେରଂ ନିଵେଦଯେତ୍ ଦାଂପତ୍ଯଂ ସୁଭଗଂ ଭୋଜ୍ଯଂ ଗୋମେଧଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍
କାତ୍ୟାୟନୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି, ନାଳିକେର ତିଆରି ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ଶୁଭ ବିବାହ, ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଗୋମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପୌଷସ୍ଯାଦିତୃତୀଯାଯାଂ ସୋପଵାସା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯା
ପୌଷ ମାସର ଆରମ୍ଭରେ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ—
ସ୍ଵପ୍ଯାତ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ଘୃତଂ ରାତ୍ରୌ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା କାମଂ ତଦଗ୍ରତଃ 4.29.
ରାତିରେ ଘୃତ ଖାଇ, ମନରୁ ଆସକ୍ତି ଛାଡି ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ କୃଷ୍ଣତୃତୀଯାଯାଂ ପାର୍ଵତୀମିତି ପୂଜଯେତ୍ ଦାଂପତ୍ଯଂ ଵିଵିଧଂ ଭୋଜ୍ଯମ ଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହିପରି କୃଷ୍ଣତୃତୀୟା ତିଥିରେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶୁଭ ବିବାହ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଫଳ ମିଳେ।
ମାଘସ୍ଯ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷେ ତୁ ତୃତୀଯାଯାମୁପୋଷିତଃ
ମାଘ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ ଉପବାସ କରି—
ତତଃ କୁଶୋଦକଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଭୂମୌ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯା କ୍ଷମାପ୍ଯାଂତେ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଇତି ସ୍ଵର୍ଣଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପିଇ, ଭୂମିରେ ଶୁଇ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ଶେଷରେ କ୍ଷମା ମାଗି ନମସ୍କାର କଲେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ମିଳେ।
ପୁନରେତତ୍ତତୋ ମାଘେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଶୁଚିଵ୍ରତା
ପୁଣି ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ପବିତ୍ର ମନ ଓ ନିୟମ ସହିତ ବ୍ରତ କରିବା ଦରକାର।
ମଧୁ ପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପେଦ୍ରାତ୍ରୌ କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତା
ମଧୁ ଖାଇ, ରାତିରେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ଛାଡି ଶୁଇବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵୈ ଫାଲ୍ଗୁନେ ମାସି ସୋପଵାସା ଶୁଚିଵ୍ରତା
ଏଭଳି ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଉପବାସ ରହି ଶୁଚି ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି,
ସୁପ୍ରାଶ୍ଯ ଶର୍କରାଂ ଚାଥ ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ରାତ୍ରୌ ଵିମତ୍ସରା
ସେ ଚିନି ଖାଇ, ରାତିରେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଶୁଏ।
ପୁନଃ କୃଷ୍ଣତୃତୀଯାଯାଂ ଫାଲ୍ଗୁନସ୍ଯୈଵ ଭାରତ
ପୁଣି, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସର କୃଷ୍ଣ ତୃତୀୟା ଦିନରେ, ହେ ଭାରତ,
ସୋଦକାଂସ୍ତଂଡୁଲାନ୍ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଭୂମୌ ମନସ୍ଵିନୀ
ପାଣି ସହିତ ଚାଉଳ ଦାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ମନ ଥିବା ଜଣେ ମହିଳା ଭୂମିରେ ଶୁଏ।
ଚୈତ୍ରସ୍ଯାଦିତୃତୀଯାଯାଂ ଶୁଚିର୍ଭୂତା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯା 4.29.
ଚୈତ୍ର ମାସର ପ୍ରଥମ ତୃତୀୟା ଦିନରେ, ଶୁଚି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି,
ବିଲ୍ଵପତ୍ରଂ ତତଃ ପ୍ରାଶ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଧ୍ଯାନ ପରାଯଣା ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କ୍ଷମାପ୍ଯୈଵଂ ରାଜସୂଯଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ ବିଳ୍ବପତ୍ର ଖାଇ, ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହୋଇ ଶୁଏ; ପ୍ରଣାମ କରି ଖ୍ଷମା ଚାହିଲେ, ଏଭଳି କରି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ପୁନଃ କୃଷ୍ଣତୃତୀଯାଯାଂ ଚୈତ୍ରେ ସମ୍ଯଗୁପୋଷିତଃ
ପୁଣି, ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ତୃତୀୟା ଦିନରେ, ଠିକ୍ଭାବେ ଉପବାସ କରି,
ପୂପକାନି ନିଵେଦ୍ଯାଥ କୁର୍ଯାଦ୍ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଜାଗରମ୍
ପିଠା ନିବେଦନ କରି, ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଵୈଶାଖମାସେ ତୁ ସୋପଵାସା ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯା
ଏଭଳି ବୈଶାଖ ମାସରେ, ଯିଏ ଉପବାସ ରହି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ,
ଶ୍ରୀଖଂଡଂ ଚଂଦନଂ ଲିପ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵପ୍ଯାଦ୍ଦେଵ୍ଯଗ୍ରତୋ ଭୁଵି
ସେ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଦେବୀଙ୍କ ଆଗରେ ଭୂମିରେ ଶୁଏ।