ତୋଲଯେତ୍ସା ତଥାସୀନଂ ଗୁଡେନ ଲଵଣେନ ଚ
ସେ ବସିଥିବାବେଳେ, ଗୁଡ଼ ଓ ଲୁଣ ସହିତ ତୁଳାରେ ତୋଳିବା ଉଚିତ।
ପର୍ଵତାନାମପିଚ୍ଛେଦୈଃ କେଚିଦିଚ୍ଛଂତି ସୂରଯଃ
କେତେକ ଋଷି ଚାହାନ୍ତି, ପାହାଡ଼ର ଟୁକୁଡ଼ା ସହିତ ମଧ୍ୟ ତୁଳାରେ ତୋଳିବାକୁ।
ଲଵଣେନ ସହାତ୍ମା ହି ତୋଲ୍ଯତେ ଚ ଗୁଡେନ ଵା
ଏହିପରି, ଲୁଣ କିମ୍ବା ଗୁଡ଼ ସହିତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ତୁଳାରେ ତୋଳାଯାଏ।
ଏଵଂ ଦେଵୀଂ ପ୍ରଣମ୍ଯାର୍ଯାଂ କ୍ଷମାପ୍ଯ ଗୃହମାଵିଶେତ୍
ଏଭଳି ଆଦର ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଖ୍ଷମା ଚାହିଁ, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଅନ୍ନଂ ଚ ମଧୁରପ୍ରାଯଂ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ସୁଵାସିନୀଃ
ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଭୋଜନ କରାଯିବା ପରେ,
ଯଚ୍ଚ ଦେଵ୍ଯାଃ ପୁରୋ ଦତ୍ତଂ ନୈଵେ ଦ୍ଯାଦି ତଦିଚ୍ଛଯା
ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡିକୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ,
ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଗୃହସ୍ଥେଭ୍ଯଃ କୃତକୃତ୍ଯା ଭଵେତ୍ତଦା
ତାପରେ ଗୃହସ୍ଥମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ସପ୍ତଧାନ୍ଯସ୍ଵରୂପାଂ ଚ ଶୂର୍ପେ ସଂପୂଜଯେଦୁମାମ୍ 4.28.
ସାତ ପ୍ରକାର ଧାନ୍ୟର ଆକୃତିରେ ଉମାଙ୍କୁ ଏକ ମୁଢ଼ାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମାଘମାସତୃତୀଯାଯାଂ ଵିଶେଷଃ ଶ୍ରୂଯତାମିତି ତୋଲଯିତ୍ଵା କୁଂଦପୁଷ୍ପୈଃ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ସୁତାମିତି
ମାଘ ମାସର ତୃତୀୟାର ବିଶେଷ ପାଳନ ଶୁଣ; ତୁଳି ଦେଇ, କୁନ୍ଦ ଫୁଲରେ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏତେନ କାରଣେନୋକ୍ତା ଚତୁର୍ଥୀ କୁନ୍ଦସଂଜ୍ଞଯା ଜଯଯା ମୁନିକନ୍ଯାନାଂ ଯତ୍ପୁରା ସମୁଦାହୃତମ୍
ଏହି କାରଣରୁ ଚତୁର୍ଥୀକୁ 'କୁନ୍ଦ' ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଯେପରି ମୁନିଙ୍କର କନ୍ୟାମାନଙ୍କ କଥାରେ ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ତଯା ବ୍ରାହ୍ମଣଵାକ୍ଯେନ ସର୍ଵମେତତ୍କୃତଂ ପୁରା
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କର କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସବୁ ପୁରୁଣା ଦିନରେ ହୋଇଥିଲା।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଭୋଗାନ୍ମହୀପୃଷ୍ଠେ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନଂ ଯଥେପ୍ସଯା
ପୃଥିବୀରେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଇ,
କାଲେନ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତା ମରଣଂ ମନୁଜେଶ୍ଵର ଅଵଂତିସୁନ୍ଦରୀ ନାମ ଦେଵାନାମପି ସୁନ୍ଦରୀ
ସମୟ ଆସିଲାପରେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଠି ସୁନ୍ଦରୀ, ଅବନ୍ତୀସୁନ୍ଦରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା।
ଯଦି ଵକ୍ତ୍ରସହସ୍ରାଣାଂ ସହସ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍କଥଂଚନ
ଯଦି ହଜାର ହଜାର ମୁହଁ ଥାଏ ମଧ୍ୟ,
ଚୈତ୍ରତୃତୀଯାମାହାତ୍ମ୍ଯାତ୍ସା ବଭୂଵ ପ୍ରଭାଵତୀ
ଚୈତ୍ର ତୃତୀୟାର ମହିମାରୁ ତିଁ ସ୍ୱପ୍ନଦୀପ୍ତ ହେଲେ।
ଲବ୍ଧାବ୍ଧିସଂଭଵା ଯଦ୍ଵତ୍କୃଷ୍ଣେନାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା
ଯେପରି କୃଷ୍ଣ, ଯାହାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କଷ୍ଟହୀନ, ସମୁଦ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପାଇଥିଲେ,
ଯଦଦାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ସା ଭୂଷଣଂ କଟକାଦିକମ୍
ଯେଉଁ ଭୂଷଣ, କଂକଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ,
ପୁତ୍ରାଂଶ୍ଚ ଜନଯାମାସ ଵିଷ୍ଣୁଶକ୍ରପରାକ୍ରମାନ୍ 4.28.
ସେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ଥିବା ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଏଵଂ ରୂପଂ ମହତ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ପୁତ୍ରସଂପଦମ୍
ଏପରି ଦେହର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୁଅର ସମ୍ପଦ ପାଇ,
ଶକ୍ରାଦିଲୋକପା ଲାନାଂ ଭଵନେଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକପାଳମାନେଙ୍କ ଘରେ କ୍ରମେ ବାସ କଲେ।
ଏଵଂ ଯାନ୍ଯାପି କୁରୁତେ ନାରୀ ଵ୍ରତମିଦଂ ଶୁଭମ୍
ଏପରି ଯେଉଁ ନାରୀ ଏହି ଶୁଭ ବ୍ରତ କରେ,
ନ ଦୁର୍ଭଗା କୁଲେ ତସ୍ଯାଃ କାଚିଦ୍ଭଵତି କନ୍ଯକା
ତାଙ୍କ ପରିବାରରେ କୌଣସି ଝିଅ କେବେ ଅଭାଗିନୀ ହେବେନାହିଁ।
ନ ଦାରିଦ୍ର୍ଯଂ ଗୃହେ ତସ୍ମିନ୍ନ ଵ୍ଯାଧିରୁପଜାଯତେ ୫୫ ଅନ୍ଯାଶ୍ଚ ଯାଶ୍ଚରିଷ୍ଯଂତି ବ୍ରାହ୍ମଣାନୁମତେ ଵ୍ରତମ୍
ଏହି ପରିବାରରେ କେବେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାହିଁ, ରୋଗ ମଧ୍ୟ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଜିଅମାନେ ଯଦି ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି—
ତାଃ ସର୍ଵସୁଖସଂପନ୍ନା ଅଵିପନ୍ନମନୋରଥାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ମାଘେ ମହାର୍ଘ୍ଯମଣିମଂଡିତପାଦପୀଠାଂ ଚୈତ୍ରେ ଵିଚିତ୍ରକୁସୁମୋତ୍କରଚର୍ଚିତାଂଗୀମ୍
ମାଘ ମାସରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ପାଦପୀଠା ଦେଇ, ଚୈତ୍ର ମାସରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଫୁଲର ଗୁଛି ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗକୁ ଶୁଭ୍ର କରି—
ଅନନ୍ତରତୃତୀଯାଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଆନନ୍ତର୍ଯଵ୍ରତଂ ବ୍ରୂହି ତୃତୀଯୋଭଯସଂଯୁତମ୍
ଏବେ ଅନନ୍ତର ତୃତୀୟା ବ୍ରତ ବିଷୟରେ କହ। ଏହି ବ୍ରତ ଅବିରତ ଭାବେ ତୃତୀୟା ତିଥିରେ କରାଯାଏ।
ହିତାଯ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଲଲନାନାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ଜିଅମାନେ ପାଇଁ—
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମହେଶାଦ୍ଯୈର୍ଯଥୋକ୍ତଂ ସୁରସତ୍ତମୈଃ
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ଵର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି—
ଆଦୌ ମାର୍ଗଶିରେ ମାସି ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍
ପ୍ରଥମେ ମାର୍ଗଶିରା ମାସରେ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ।
ଉମାଂ ଦେଵୀଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପୁଷ୍ପଗଂଧାଦିଭିଃ କ୍ରମାତ୍
ଉମା ଦେବୀଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।