ଏତଦ୍ଭାଦ୍ରପଦାଦ୍ଯଂ ତୁ ପ୍ରାଶନଂ ସମୁଦାହୃତମ୍
ଏହି ପ୍ରାଶନ କ୍ରମ ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚୈଵ ଶିଵଂ ଗୌରୀଂ ପ୍ରକଲ୍ପ୍ଯ ଚ ପୁଂସେ ପୀତାଂବରେ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯୈ କୌସୁଂଭଵାସସୀ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ଶିବ ଓ ଗୌରୀ ଭାବେ ବସାଇ, ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀଙ୍କୁ କୁସୁମ୍ଭ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
ନିଷ୍ପାଵାଜାଜିଲଵଣମିକ୍ଷୁଦଂଡଂ ଗୁଣାନ୍ଵିତମ୍
ନିଷ୍ପାବ, ଯଉ, ଲୁଣ, ଅଖୁଡ଼ି, ଓ ଭଲ ଗୁଣ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଯଥା ନ ଦେଵଦେଵେଶସ୍ତ୍ଵାଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗଚ୍ଛତି 4.26.
ଯେପରି ଦେବଦେବତାଙ୍କର ନାଥ କେବେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଯିବେ ନାହିଁ।
କୁମୁଦା ଵିମଲାନଂତା ଭଵାନୀ ଵସୁଧା ଶିଵା
କୁମୁଦା, ବିମଳା, ଅନନ୍ତା, ଭବାନୀ, ବସୁଧା ଓ ଶିବା—
ନଭସ୍ଯାଦିଷୁ ମାସେଷୁ ପ୍ରୀଯତାମିତ୍ଯୁଦୀରଯେତ୍
ନଭସ୍ୟ ଆଦି ମାସରେ 'ସେ ଖୁସି ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ମିଥୁନାନି ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ତଦର୍ଦ୍ଧଂ ସକୃଦର୍ଚ୍ଚଯେତ୍
ଚବିଶି ଯୁଗଳ ଓ ତାହାର ଅର୍ଧାଂଶ ଏକଥର ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ତଥୋପଦେଷ୍ଟାରମପି ପୂଜଯେଦ୍ଯତ୍ନତୋ ଗୁରୁମ୍
ଏଭଳି ଉପଦେଶକ ଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଉକ୍ତାନଂତତୃତୀଯୈଷା ସଦାନଂତଫଲପ୍ରଦା
ଏହି ତୃତୀୟ ଅନନ୍ତା, ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ସଦା ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ନ ଚୈନାଂ ଵିତ୍ତଶାଠ୍ଯେନ କଦାଚିଦପି ଲଂଘଯେତ୍
ଧନ ନେଇ କଞ୍ଜୁସି କରି କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗର୍ଭିଣୀ ସୂତିକା ନକ୍ତଂ କୁମାରୀ ଚାଥ ରୋଗଯୁକ୍
ଗର୍ଭବତୀ, ନବଜାତ ଶିଶୁର ମା, ରାତିବେଳେ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ରୋଗୀ ନାରୀ—
ଇମାମନଂତଫଲଦାଂ ତୃତୀଯାଂ ଯଃ ସମାଚରେତ୍
ଯେ କେହି ଏହି ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥିବା ତୃତୀୟାକୁ ପାଳନ କରେ—
ଵିତ୍ତହୀନୋଽପି କୁର୍ଵୀତ ଵର୍ଷତ୍ରଯମୁପୋଷଣୈଃ
ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିନି ବର୍ଷ ଉପବାସ କରି ଏହାକୁ କରିବା ଉଚିତ।
ନାରୀ ଵା କୁରୁତେ ଯା ତୁ କୁମାରୀ ଵିଧଵା ତଥା 4.26.
ଜେଉଁଠି ନାରୀ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା ବିଧବା ଏହାକୁ କରନ୍ତି—
ଇତି ପଠତି ଶୃଣୋତି ଵା ଯ ଇତ୍ଥଂ ଗିରିତନଯାଵ୍ରତମିଂଦୁଲୋକସଂସ୍ଥଃ
ଯେଉଁଠି ଏହିପରି ଗିରିକନ୍ୟାଙ୍କର ବ୍ରତକୁ ପଢିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, ଯେଉଁଠି ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛି—
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ ଅନ୍ଯାମପି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତୃତୀଯାଂ ପାପନାଶିନୀମ୍
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମୁଁ ଆଉ ଏକ, ତୃତୀୟ ଏବଂ ପାପ ନାଶ କରିଥିବା ବ୍ରତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
ମାଘମାସେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ତୃତୀଯାଂ ଶୁକ୍ଲପାକ୍ଷିକୀମ୍
ମାଘ ମାସରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ତୃତୀୟ ଦିନ ଆସିଲେ—
ସ୍ନାପଯେନ୍ମଧୁନା ଦେଵୀଂ ତଥୈଵେକ୍ଷୁରସେନ ଚ
ଦେବୀଙ୍କୁ ମଧୁ ଏବଂ ଏକେପରି ଇକ୍ଷୁରସରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷିଣାଂଗାନି ସଂପୂଜ୍ଯ ତତୋ ଵାମାନି ପୂଜଯେତ୍
ପ୍ରଥମେ ଦେବୀଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୂଜି, ପରେ ବାମ ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଜଂଘେ ଜାନୂ ତଥା ସତ୍ଯୈ ତଥୋରଶ୍ଚ ଶ୍ରିଯୈ ନମଃ
ପାଦ ଓ ଗୁଡ଼ିକୁ 'ସତ୍ୟା'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଛାତିକୁ 'ଶ୍ରୀ'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ସ୍ତନୌ ମଦନଵାସିନ୍ଯୈ କୁମୁଦାଯୈ ଚ କଂଧରମ୍
ସ୍ତନକୁ 'ମଦନବାସିନୀ'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କଣ୍ଠକୁ 'କୁମୁଦା'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ଭ୍ରୂଲଲାଟେ ଚ ରୁଦ୍ରାଣ୍ଯୈ ଶଂକରାଯୈ ତଥାଲକାନ୍
ଭୃକୁତି ଓ ଲାଳାଟକୁ 'ରୁଦ୍ରାଣୀ'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; କେଶକୁ 'ଶଙ୍କରା'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ନେତ୍ରଂ ଚକ୍ରାଵଧାରିଣ୍ଯୈ ପୁଷ୍ଟ୍ଯୈ ଚ ଵଦନଂ ପୁନଃ
ନୟନକୁ 'ଚକ୍ରାବଧାରିଣୀ'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁହଁକୁ ପୁନଃ 'ପୁଷ୍ଟି'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
ରଂଭାଯୈ ଵାମବାହୁଂ ଚ ଵିଶୋକାଯୈ ନମଃ ପରମ୍ 4.26.
ବାମ ହାତକୁ 'ରମ୍ଭା'ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; 'ବିଶୋକା'ଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନମସ୍କାର।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଦାଂପତ୍ଯମର୍ଚଯେତ୍
ଏପରି ନିୟମରେ ପୂଜା କରି, ଦ୍ୱିଜ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଲଡ୍ଡୁକଂ ଵାରିକୁଂଭଂ ଶୁକ୍ଲାଂବରଯୁଗଂ ତତମ୍
ସଲଡ୍ଡୁକା, ଜଳଘଟ ଏବଂ ଧଳା ପୋଷାକର ଜୋଡ଼ା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି—
ପ୍ରୀଯତାମତ୍ର କୁମୁଦା ଗୃହ୍ଣୀଯାଲ୍ଲଵଣଵ୍ରତମ୍
ଏଠାରେ 'କୁମୁଦା' ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ; ଲବଣ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଲଵଣଂ ଵର୍ଜଯେନ୍ମାଘେ ଫାଲ୍ଗୁନେ ଚ ଗୁଡଂ ପୁନଃ
ମାଘ ମାସରେ ଲବଣ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଫାଲ୍ଗୁନରେ ପୁନଃ ଗୁଡ଼ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଯାରକଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସେ ତୁ ଆଷାଢେ ଜୀରକଂ ତଥା
ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ 'ୟାରକ' ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଆଷାଢ଼ରେ 'ଜିରା' ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ଘୃତମଶ୍ଵଯୁଜେ ତଦ୍ଵଦ୍ଵର୍ଜଯେଦ୍ଯା ଚ ମଜ୍ଜିକା
ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ଘିଅ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ମାର୍ଗଶୀର୍ଷରେ 'ମଜ୍ଜିକା' ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।