ପୁନରାଖ୍ଯାନକଂ ଵିପ୍ର ଵର୍ଣଯାମାସ ସୁନ୍ଦରମ୍
ପୁନି ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର କଥା କହିଲେ ।
କାନ୍ଯକୁଜ୍ଜେ ମହାରାଜ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦାନଶୀଲକଃ ପ୍ରତିଗ୍ରହେଣ ଯଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ତେନ ଦାନମଚୀକରତ୍
କାନ୍ୟାକୁବ୍ଜ ନଗରରେ, ରାଜା, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ ଯିଏ ସଦା ଦାନ କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ । ସେ ଯେଉଁ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଉଥିଲେ, ସେ ସବୁକୁ ଦାନ ଦେଇଦେଉଥିଲେ ।
କଦାଚିତ୍ତୁ ଶରତ୍କାଲେ ନଵଦୁର୍ଗାଵ୍ରତଂ ହ୍ଯଭୂତ୍
ଏକଥର ଶରତ୍କାଳରେ ନବଦୁର୍ଗା ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
କିଂ କର୍ତଵ୍ଯଂ ମଯା ଚାଦ୍ଯ ଯେନ ଦ୍ରଵ୍ଯଯୁତୋ ହ୍ଯହମ୍
ସେ ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ଏହି ଦିନ କଣ କରିବି ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଧନ ମିଳିପାରିବ?'
ଇତି ଶୋକସମାଯୁକ୍ତସ୍ତଦା ଦେଵୀପ୍ରସାଦତଃ
ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଥିବାବେଳେ, ସେ ଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ—
ନିରାହାରଵ୍ରତଂ ତେନ କୃତଂ ତୁ ନଵମାହ୍ନିକମ୍
ସେ ନବଦିନ ଉପବାସ ବ୍ରତ ରଖିଥିଲେ, ଖାଇନଥିଲେ ।
ଜୀମୂତକେତୁରିତି ଚ ସୋଭୂଦ୍ଵିଦ୍ଯାଧରାଧିପଃ
ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୀମୂତକେତୁ ନାମକ ଏକ ପ୍ରଭୁ ଥିଲେ ।
ଉଵାସ କତିଚିଦ୍ଵର୍ଷାନ୍ଦିଵ୍ଯ ଭୋଗପ୍ରଭୋଗଵାନ୍
ସେ କିଛି ବର୍ଷ ଦିବ୍ୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରି ରହିଥିଲେ ।
ତେନ ଵୃକ୍ଷପ୍ରଭାଵେନ ଜାତଃ ପୁତ୍ରୋ ମହୋତ୍ତମଃ
ସେଇ ଗଛର ଶକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା ।
ସ ଵୈ ପୂର୍ଵଭଵେ ରାଜନ୍ମଧ୍ଯଦେଶେ ମହୋତ୍ତମେ 3.2.15.
ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ଥିଲେ, ଯାହା ବହୁତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଥିଲା ।
ଏକଦା ମୃଗଯାକେଲିଲୋଲୁପଃ ସ ମହୀପତିଃ
ଏକଥର ସେ ରାଜା ଶିକାର ଖେଳ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ।
ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲନଵମ୍ଯାଂ ତୁ ନ କୃତଂ ଜୀଵଘାତନମ୍
କିନ୍ତୁ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ଦିନେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା ହୋଇନଥିଲା ।
ଵାଲ୍ମୀକେଶ୍ଚ କୁଟୀମଧ୍ଯେ ରାତ୍ରୌ ଜାଗରଣଂ କୃତମ୍
ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଝୁପଡି ମଧ୍ୟରେ ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଶ୍ରୁତା ରାମମଯୀ ଗାଥା ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯପ୍ରଭାଵତଃ
ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟର ଫଳରେ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗୀତ ଶୁଣାଯାଇଥିଲା ।
କଲ୍ପଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ଵୈ ପୂଜା କୃତା ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କଳ୍ପବୃକ୍ଷଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ ।
ସ ତମାହ ମହାଵୃକ୍ଷ ମଦୀଯଂ ନଗରଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ମହାବୃକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋର ଶୁଭ ନଗର—'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସତି ଵୃକ୍ଷେଣ ନଗରଂ ଭୂପତେଃ ସମମ୍
ଗଛ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସେ ନଗର ରାଜାଙ୍କ ସହ ଏକାତ୍ମ ହେଇଗଲା ।
ସର୍ଵେ ତେ ରାଜତୁଲ୍ଯାଶ୍ଚ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷପ୍ରସାଦତଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କଳ୍ପବୃକ୍ଷଙ୍କ କୃପାରେ ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ହେଇଗଲେ ।
ମଲଯାଦ୍ରୌ ମହାରମ୍ଯେ ତେପତୁର୍ବହୁଲଂ ତପଃ
ମଲୟ ପାହାଡର ଶୋଭାମୟ ସ୍ଥାନରେ ସେମାନେ ଗଭୀର ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
କମଲାକ୍ଷୀତି ଵିଖ୍ଯାତା କନ୍ଯା ଚ ଶିଵମଂଦିରେ 3.2.15.
ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ କମଳାକ୍ଷୀ ନାମକ ଜଣେ କନ୍ୟା ଥିଲେ।
ଜୀମୂତଵାହନଶ୍ଚୈଵ ପୂଜାର୍ଥେ ମଂଦିରଂ ଯଯୌ
ଜୀମୂତବାହନ ପୂଜା ପାଇଁ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ।
ତସ୍ଯା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ କାମବାଣେନ ପୀଡିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ଜୀମୂତବାହନ ଅଭିଲାଷାର ତୀରରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଜୀମୂତଵାହନ ଉଵାଚ ମଦନାଯ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ରାଯ ତେ ନମଃ
ଜୀମୂତବାହନ କହିଲେ, 'ମଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ମୋର ନମସ୍କାର।'
ପଂଚବାଣାଯ କାମାଯ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନାଯ ନମୋନମଃ
ପଞ୍ଚବାଣୀ କାମ ଏବଂ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର।
ତଦା ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାନ୍ମକରଧ୍ଵଜଦେଵତା
ତାପରେ, ମକରଧ୍ୱଜ ଦେବତା ଖୁସି ହେଲେ।
ଵିଶ୍ଵାଵସୁରିତି ଖ୍ଯାତସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପସ୍ଯ ଵୈ ସୁତଃ
ବିଶ୍ୱାବସୁ ନାମକ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ ଜଣେ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।
ନରଂ ନାରାଯଣଂ ନତ୍ଵା ଗରୁଡୋତ୍ତୁଂଗମାଯଯୌ
ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଗରୁଡରେ ଚଢ଼ି ଆସିଲେ।
ରୁରୋଦ ବହୁଧା ତତ୍ର ଯତ୍ର ଜୀମୂତଵାହନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜୀମୂତବାହନ ଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ବହୁ ଭାବରେ ବିଲାପ କରି ରୁଡ଼ିଲେ।
ଵୃଦ୍ଧାମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ପପ୍ରଚ୍ଛ କେନେଦଂ ଦୁଃଖମାଗତମ୍
ବୃଦ୍ଧାକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଏହି ଦୁଃଖ କିଏ ଆଣିଛି?'
ତଦ୍ଵିଯୋଗେନ ଦୁଃଖାର୍ତା ଵିଲପାମି ମହାକୁଲା 3.2.15.
ତାଙ୍କୁ ଛାଡି ଦୁଃଖରେ ଆକୁଳ ହୋଇ, ମୁଁ ମହାକୁଳର ଜଣେ ଜନନୀ ବିଲାପ କରୁଛି।