ପତ୍ନୀଵିମୁକ୍ତଶ୍ଚ ନରୋ ନ କଦାଚିତ୍ପ୍ରଜାଯତେ
ଯେ ପୁରୁଷ ପତ୍ନୀଠାରୁ ଅଲଗା ଅଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ଶିଶୁ ପାଇନାହାନ୍ତି।
ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଂ ନାମ ତଦା ଗ୍ରାହ୍ଯା ଚ ସା ତିଥିଃ
ଏହି ଉପବାସକୁ ‘ଖାଲି ନହେଉଥିବା ଶୟନ’ ବୋଲାଯାଏ, ଏହି ତିଥି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।
କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଦ୍ଵିତୀଯାଯାଂ ଶ୍ରାଵଣେ ନୃପସତ୍ତମ
ହେ ରାଜା, ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ,
କୃତ୍ଵା ପିତୄନ୍ମନୁଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ସଂ ତର୍ପ୍ଯ ଭକ୍ତିମାନ୍
ଭକ୍ତିଭାବରେ ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି,
ତତ୍ରସ୍ଥଂ ଶ୍ରୀଧରଂ ଶ୍ରୀଶଂ ଭକ୍ତ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶ୍ରିଯା ସହ
ସେଠାରେ ଥିବା ଶ୍ରୀଧର ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଇମମୁଚ୍ଚାରଯେନ୍ମଂତ୍ରଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଜଗତଃ ପତିମ୍ 4.15.
ସମସ୍ତ ଜଗତର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ:
ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯଂ ମା ପ୍ରଣାଶଂ ମେ ଯାତୁ ଧର୍ମାର୍ଥକାମଦମ୍ ପିତରୋ ମା ପ୍ରଣଶ୍ଯଂତୁ ମତ୍ତୋ ଦାଂପତ୍ଯଭେଦତଃ
ମୋର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ କେବେ ନଶିଯାଉ ନାହିଁ; ଏହା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ଦେଉ। ଦମ୍ପତି ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ କେବେ ନଶିଯାଉ ନାହିଁ।
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିଯୁଜ୍ଯତେ କୃଷ୍ଣ ନ କଦାଚିଦ୍ଯଥା ଭଵାନ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯେପରି ଆପଣ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଠାରୁ ଅଲଗା ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ,
ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ନ ଶୂନ୍ଯଂ ଵରଦ ଯଥା ତେ ଶଯନଂ ସଦା
ହେ ବରଦାତା, ଯେପରି ଆପଣଙ୍କ ଶୟନ କେବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିନା ନୁହେଁ,
ଏଵଂ ପ୍ରସାଦ୍ଯ ପୂଜାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ହରେସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵ ଶକ୍ତ୍ଯା ଫଲସଂଯୁତାମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ପୂଜା କରି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅନେନଵିଧିନା ରାଜନ୍ଯାଵନ୍ମାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ହେ ରାଜା, ଏହି ପ୍ରକାରେ ଚାରି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ବିଧି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତ୍ତିକେ ଚାଥ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଶଯ୍ଯାଂ ଶ୍ରୀକାଂତସଂଯୁତାମ୍
ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ଶୟନ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସହିତ ଏକତ୍ର ହେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିମାସଂ ଚ ସୋମାଯ ଅର୍ଘ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ସମଂତ୍ରକମ୍
ପ୍ରତି ମାସରେ, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସୋମଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଗଗନାଂଗଣସଦ୍ଦୀପ ଦୁରାବ୍ଧିମଥନୋଦ୍ଭଵ
ହେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ଦୀପ, ଦୂର ସମୁଦ୍ର ମଥନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଦୀପ,
ଏଵଂ କରୋତି ଯଃ ସମ୍ଯଙ୍ନରୋ ମାସଚତୁଷ୍ଟଯମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯିଏ ଚାରି ମାସ ଠିକ୍ ଭଳି କରେ,
ଅଶୂନ୍ଯଶଯନଶ୍ଚୈଵ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସାଧକଃ 4.15.
ସେ ଲୋକଙ୍କର ଶୟନ କେବେ ଖାଲି ହୁଏନାହିଁ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥରେ ସଫଳତା ପାଏ।
ନାରୀ ଚ ପାର୍ଥ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଵ୍ରତମେତଦ୍ଯଥାଵିଧି
ହେ ପାର୍ଥ, ଯିଏ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୈଧଵ୍ଯଂ ଦୁର୍ଭଗତ୍ଵଂ ଚ ଭର୍ତୃତ୍ଯାଗଂ ଚ ସତ୍ତମ
ସେ ବିଧବାପନ, ଅପଶ୍ରୟ ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ତ୍ୟାଗକୁ ଜୟ କରିଥାଏ, ହେ ଉତ୍ତମ।
ଏଷା ହ୍ଯଶୂନ୍ଯଶଯନା ନୃପତେ ଦ୍ଵିତୀଯା ଖ୍ଯାତା ସମସ୍ତକଲୁଷାପହରାଽଦ୍ଵିତୀଯା
ହେ ରାଜା, ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଶୂନ୍ୟଶୟନା ବ୍ରତ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ମଧୂକତୃତୀଯାଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ପ୍ରାତଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେ ଜଟାମୁକୁଟଶୋଭିତା
ମଧୂକ ତୃତୀୟା ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା: ପ୍ରଭାତରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ରହି, ଜଟା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ ହେବା।
ଗୋଧାରଥଗତାଂ ଦେଵୀଂ ରୁଦ୍ରଧ୍ଯାନପରାଯଣାମ୍ କେସରୈର୍ମଧୁରୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ସ୍ଵର୍ଣମାଣିକ୍ଯପୂଜଯା
ପୃଥିବୀ ରଥ ଚଢ଼ିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା, କେସର, ମିଠା ପଦାର୍ଥ, ସୁନା ଓ ମଣିରେ ପୂଜା କରିବା।
ଓଁ ଭୂଷିକା ଦେଵଭୂଷା ଚ ଭୂଷିକା ଲଲିତା ଉମା
ଓଁ, ଭୂଷିତା, ଦେବୀ ଭୂଷା, ଭୂଷିକା, ଲଳିତା, ଉମା,
ଦୌର୍ଭାଗ୍ଯଂ ମେ ଶମଯତୁ ସୁପ୍ରସନ୍ନମନାଃ ସଦା
ସଦା ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବା ଆପଣ, ମୋର ଅପଶ୍ରୟ ଦୂର କରନ୍ତୁ।
ଅଙ୍ଗେଙ୍ଗେ ଚ ମମୋପାଙ୍ଗେ ପର୍ଵେପଵେ ସ୍ଥିତାମୃତମ୍
ମୋ ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗ ଓ ସନ୍ଧିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଆପଣ, ମୋତେ ଅମୃତ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଏଵମୁଚ୍ଚାର୍ଯ ମଂତ୍ରାଂଶ୍ଚ ନାରୀଜ୍ଞାନଵତୀ ସତୀ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜ୍ଞାନବତୀ ନାରୀ,
ଜୀରକୈଃ କଟୁହୁଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଲଵଣୈର୍ଗୁଡସର୍ପିଷା
ଜିରା, ତିକ୍ତ ମସଲା, ଲୁଣ, ଗୁଡ଼ ଓ ଘିଅ ସହିତ,
କୁସୁମୈଃ. କୁଂକୁମୈର୍ଗନ୍ଧୈଃ କାଲେଯାଗୁରୁଚନ୍ଦନୈଃ
ଫୁଲ, କୁଙ୍କୁମ, ସୁଗନ୍ଧ, କଳେଗୁରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ,
ନେତ୍ରୈରନେକଦେଶୋତ୍ଥୈଃ ପୂପକୈସ୍ତିଲତଣ୍ଡୁଲୈଃ
ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ଦୃଷ୍ଟି ଓ ତିଳ ଓ ଚାଉଳର ପିଠା ସହିତ,
ଇତ୍ଯେଵମାଦିନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯିତ୍ଵା ମହାଦ୍ରୁମମ୍ 4.16.
ଏପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମହାବୃକ୍ଷକୁ ପୂଜା କରି,
ଏତତ୍କରୋତି ଯା ପୁତ୍ରୀ ତୃତୀଯାଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ଯେ କନ୍ୟା ଏହି ଉତ୍ତମ ତୃତୀୟା ବ୍ରତ କରେ—