ଵିତ୍ତହୀନୋ ଯଥା କଶ୍ଚିଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ଯେପରି କେହି ଧନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୁଣିପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରେ—
ପ୍ରତିମାସମୁପୋଷ୍ଯୈଵଂ ପ୍ରତି ପତ୍କାର୍ତ୍ତିକାଵଧୌ 4.12.
ଏଭଳି ପ୍ରତିମାସ ଉପବାସ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦ୍ଵେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ କୃତ୍ଵା ନକ୍ତଂ ନରାଧିପଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସର ପଂଚଦଶୀ ତିଥିରେ, ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ରାଜା—
ଦ୍ଵିତୀଯୋପଵସେଚ୍ଛୁକ୍ଲା ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵତ୍ସରମ୍
ତାପରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଏହିପରି ଏକବର୍ଷ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ—
ଉପଵାସଦ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ତୃତୀଯାଂ ପ୍ରାରଭେତ୍ତତଃ
ଦୁଇଥର ଉପବାସ କରି, ତୃତୀୟ ତିଥିରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ—
କୃତ୍ଵୈଵଂ ଷୋଡଶେ ଵର୍ଷେ ପୂର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଏଭଳି କରି, ଷୋଳଷମ ବର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ—
ହେମଶୃଂଗୀଂ ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ ସଘଂଟାଂ କାଂସ୍ଯଦୋହନାମ୍
ସୁନାର ଶିଙ୍ଗ, ଚାଁଦିର ଖୁର, ଘଣ୍ଟା ଓ କାଂସାର ଦୁଧବା ଭାଣ୍ଡି ସହିତ ଗାଈ—
ଶିଵଭକ୍ତିରତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵିଶୁଦ୍ଧାଂଶ୍ଚୈଵ ଷୋଡଶ
ଶିବଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଷୋଳଷ ଜଣ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜଯେଦପରାନପି
ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ—
ବୃହତ୍ତପୋଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନାଦ୍ଯଘଶୋଷଣମ୍
ଏହା ଏକ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ—
ଚତୁର୍ଣାମପି ଵର୍ଣାନାଂ ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନଵତ୍ସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତ ଚାରି ଜାତି ପାଇଁ ଏହା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଏକ ସିଢ଼ି ସମାନ—
ଧନ୍ଯମାଯୁଃପ୍ରଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ରୂପସୌଭାଗ୍ଯଵର୍ଦ୍ଧନମ୍ 4.12.
ଏହା ଧନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ରୂପ ଓ ଭାଗ୍ୟ ବଢ଼ାଏ—
ଵିଧଵଯାପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଭୂଯୋଽଵୈଧଵ୍ଯହେତଵେ
ବିଧବା ମହିଳା ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତ କରିବା ଉଚିତ, ବିଧବାବସ୍ଥା ଶେଷ ପାଇଁ—
ଉପୋଷ୍ଯ ପ୍ରତିମାସଂ ତୁ ଭୁଂଜୀତ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ସହ
ପ୍ରତିମାସ ଉପବାସ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଖାଇବା ଉଚିତ—
ଅଂତେ ଚାଂତେ ସୁଵର୍ଣାନାଂ ପ୍ରାରଂଭଵିଧିନାଚରେତ୍
ଶେଷରେ, ସୁନା ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ—
ଵ୍ରତଵିଘ୍ନେ ମହାରାଜ ଜାତେ ଦୈଵାତ୍କଥଂଚନ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ଦୈବବଶାତ ବ୍ରତରେ ବାଧା ଆସେ—
ଅଥ ଶୀଘ୍ରତରଂ କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ରତଂ କର୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
କିମ୍ବା କେହି ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୁଏ—
ଅଂତେ ଚାଂତେ ଚ ଵର୍ଷାଣାଂ ପ୍ରାରଂଭଵିଧିନା ଚ ରେତ୍
ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକର ଶେଷରେ, ଶେଷ ଦିନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବିଧିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ—
ସୋଽପି ତତ୍ଫଲମାପ୍ନୋତି ସତ୍ଯାରଂଭପ୍ରଭାଵତଃ ଭଵଂତି ପୁତ୍ରସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟାଃ ଶିଵଧ୍ଯାନାନୁଭାଵତଃ
ସତ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଶକ୍ତିରେ ସେଉଁଠି ଏହି ଫଳକୁ ପାଇଁଥାଏ; ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାର ପ୍ରଭାବରେ ସେ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଘେରାଯାଏ।
ପୁଣ୍ଯଂ ବୃହତ୍ତପ ଇଦଂ ଵ୍ରତମାଦରାଦ୍ଯେ କୁର୍ଵଂତି ଷୋଡଶସମା ନିରତାଃ ସ୍ଵଧର୍ମେ
ଏହି ମହାନ ବ୍ରତଟି ସ୍ୱଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ହୋଇ ଯେଉଁମାନେ ଶୋଳ ବର୍ଷ ଧରି ଭକ୍ତି ସହିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ତପସ୍ୟା।
ଭଦ୍ରୋପଵାସଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ତଦହଂ ଜ୍ଞାତୁମିଚ୍ଛାମି ପ୍ରାପ୍ଯତେ କେନ କର୍ମଣା
ଭଦ୍ର ଉପବାସ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଏହା ମିଳେ?
ଵରପ୍ରଦାନାଦ୍ଦେଵାନାମୃଷୀଣାଂ ସେଵନେନ ଵା
ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ, କିମ୍ବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରି ଏହା ମିଳେ କି?
ତତ୍ପ୍ରଭାଵାଦ୍ଭଵେନ୍ନୂନଂ ରାଜଞ୍ଜାତିସ୍ମରୋ ନରଃ
ହେ ରାଜା, ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ ଲୋକେ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ମନେ ପକାଇପାରେ।
ଶୁଭୋଦଯଃ ପୁରା ଵୈଶ୍ଯୋ ବଭୂଵ ଯମୁନାତଟେ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ଶୁଭୋଦୟ ନାମକ ଏକ ବଣିକ ଯମୁନା ତଟରେ ବସୁଥିଲେ।
ସଂଜଯସ୍ଯ ସୁତୋ ଜାତଃ ସ୍ଵର୍ଣଷ୍ଠୀଵୀତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ସେ ସଂଜୟଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଷ୍ଠୀବୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।
ନାରଦସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେଣ ପୁନରୁ ଜୀଵ୍ଯତେଽପ୍ଯସୌ
ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ସେ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ।
ଦସ୍ଯୁଭିଶ୍ଚ କଥଂ ନୀତୋ ମୃତ୍ଯୁଂ ଵୈ ଜୀଵିତଃ କଥମ୍
ଦସ୍ୟୁମାନେ କିପରି ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ନେଇଗଲେ, ଏବଂ ସେ କିପରି ବଞ୍ଚିଲେ?
. ଦେଵର୍ଷୀ ତସ୍ଯ ମିତ୍ରେ ଚ ସଦା ନାରଦପର୍ଵତୌ
ଦେବ ଋଷି ଏବଂ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ସଦା ନାରଦ ଓ ପର୍ବତ ଥିଲେ।
ଏକଦା ସଂଜଯଗୃହଂ ସଂପ୍ରାପ୍ତୌ ତୌ ଯଦୃଚ୍ଛଯା
ଏକ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା ଛାଡ଼ି ସେମାନେ ସଂଜୟଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତେଷାମଥୋପଵିଷ୍ଟାନାଂ ପୂର୍ଵଵୃତ୍ତାଂତଭାଷିଣୌ 4.13.
ସେମାନେ ବସିଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କଥା ହେଲା।