ଏଵଂ ଯାନ୍ଯାପି କୌଂତେଯ କୋକିଲାଵ୍ରତମାଦରାତ୍
ଏଭଳି, ହେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ନାରୀ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ କୋକିଳା ବ୍ରତ କରିଲେ—
ଯେ କୋକିଲାଂ କଲରଵାଂ କଲକଂଠପୀଠାଂ ଯଚ୍ଛଂତି ସାଜ୍ଯତିଲପିଷ୍ଟମଯୀଂ ଦ୍ଵିଜେଭ୍ଯଃ
ଯେମାନେ ମଧୁର କୁହୁକୁହୁ ଧ୍ୱନି ଓ କଳା କଣ୍ଠ ଥିବା, ଘିଅ ଓ ତିଳ ପିଠାରେ ତିଆରି କୋକିଳାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି—
ବୃହତ୍ତପୋଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ସୁରାସୁରମୁନୀନାଂ ଚ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ଵିଧିନା ଶୃଣୁ
ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ଋଷିମାନେ ଯେଉଁ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ, ସେହି ମହାତପସ୍ୟା ବିଷୟରେ ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ ।
ପର୍ଵଣ୍ଯାଶ୍ଵଯୁଜସ୍ଯାଂତେ ପାଯସଂ ଘୃତ ସଂଯୁତମ୍
ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସର ପକ୍ଷ ଶେଷରେ, ଚାଉଳ ଦୁଧରେ ରାନ୍ଧି, ତାହାରେ ଘିଅ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ ।
ଆଚମ୍ଯାଥ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ବିଲ୍ଵଜଂ ଦଂତଧାଵନମ୍
ପାଣି ଚୁଆଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ବେଲ ଗଛର ଦାଣ୍ତ କାଠି ଦ୍ୱାରା ଦାନ୍ତ ମଝିବା ଦରକାର ।
ଅହଂ ଦେଵଵ୍ରତମିଦଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବ୍ରତ ସଦା ପାଇଁ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ ।
ଇତ୍ଯେଵଂ ନିଯମଂ କୃତ୍ଵା ଯାଵଦ୍ଵର୍ଷାଣି ଷୋଡଶ
ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଏହି ବ୍ରତ ଷୋଳ ଅବଧି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ ।
ତତୋ ମାର୍ଗଶିରେ ମାସି ପ୍ରତିପଦ୍ଯପରେଽହନି
ତାପରେ, ମାର୍ଗଶିର ମାସର ପ୍ରଥମ କିମ୍ବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନରେ,
ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵଂ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ରାତ୍ରୌ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଦୀପକାନ୍
ସ୍ନାନ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାତିରେ ଦୀପ ଜଳାଇବା ଉଚିତ ।
ମହାଦେଵରତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ସପତ୍ନୀକାନ୍ଯତଵ୍ରତାନ୍
ମହାଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ରତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ଆମଂତ୍ର୍ଯ ସ୍ଵଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ମହାଦେଵଂ ସ୍ମରନ୍କ୍ଷିତୌ
ସେମାନେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଘରକୁ ଫେରିବା ସମୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ମନେ କରି ଯିବା ଉଚିତ ।
ଭାସ୍କରୋଦଯମାସାଦ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ଚାଦାଯ ଦୀପକାନ୍ 4.12.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେଲେ, ସ୍ନାନ କରି, ଦୀପଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇବା ଉଚିତ ।
ଅଭ୍ଯଂଗଯିତ୍ଵା ଦେଵେଶଂ କଷାଯୈଶ୍ଚ ଵିରୂକ୍ଷଯେତ୍
ଦେବତାଙ୍କୁ ତେଲ ଦେଇ ମାସି, ଶୁଧି କରିବା ପାଉଡ଼ର ଦ୍ୱାରା ମସାଇବା ଉଚିତ ।
ଘୃତେନ ମଧୁନା ଦଧ୍ନା ରସେନ ପଯସା ପୁନଃ
ଘିଅ, ମଧ, ଦହି, ରସ ଓ ପୁଣି ଦୁଧ ଦେଇ ପ୍ରସ୍କ୍ଷାଳନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଲେପଯେତ୍ସୁଘନଂ ପଶ୍ଚାତ୍କର୍ପୂରାଗରୁଚଂଦନୈଃ
ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, କପୂର, ଅଗରୁ ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଲେପନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଵସ୍ତ୍ରଯୁଗ୍ମଂ ପତାକାଂ ଚ ପଞ୍ଚଵର୍ଣଂ ଵିତାନକମ୍
ଏକ ଜୋଡ଼ା ବସ୍ତ୍ର, ଏକ ପତାକା ଓ ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ଚାଉନି ଦେବା ଉଚିତ ।
ପଶ୍ଚାନ୍ନିଵେଦ୍ଯ ନୈଵେଦ୍ଯଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ୍ଵଭଵନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ପରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ସ୍ତୁତି କରି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବା ଉଚିତ ।
ଵ୍ରତିନଶ୍ଚ ତଥାଚାର୍ଯଂ ଭୋଜଯେନ୍ମିଥୁନାନି ଚ
ବ୍ରତୀମାନେ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦମ୍ପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ ।
ଏଵଂ ଵିସୃଜ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସାର୍ଦ୍ଧଂ ବଂଧୁଜନୈଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏପରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ବନ୍ଧୁ-ଜନଙ୍କ ସହିତ ନିଜେ ଯିବା ଉଚିତ ।
ଏଵମେଵ ଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରାରଭେତାଧନୋ ଧନୀ
ଏହି ପ୍ରକାର ନିୟମ ଅନୁସରି, ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ ସମସ୍ତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ।
ଵିତ୍ତହୀନୋ ଯଥା କଶ୍ଚିଚ୍ଛ୍ରଦ୍ଧଯା ଚ ପୁନଃପୁନଃ
ଯେପରି କେହି ଧନହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୁଣିପୁଣି ଚେଷ୍ଟା କରେ—
ପ୍ରତିମାସମୁପୋଷ୍ଯୈଵଂ ପ୍ରତି ପତ୍କାର୍ତ୍ତିକାଵଧୌ 4.12.
ଏଭଳି ପ୍ରତିମାସ ଉପବାସ କରି, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ଦ୍ଵିତୀଯେ ଦ୍ଵେ ପଞ୍ଚଦଶ୍ଯାଂ କୃତ୍ଵା ନକ୍ତଂ ନରାଧିପଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ମାସର ପଂଚଦଶୀ ତିଥିରେ, ରାତିରେ ଉପବାସ କରି, ରାଜା—
ଦ୍ଵିତୀଯୋପଵସେଚ୍ଛୁକ୍ଲା ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵତ୍ସରମ୍
ତାପରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦ୍ୱିତୀୟା ତିଥିରେ ଏହିପରି ଏକବର୍ଷ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ—
ଉପଵାସଦ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ତୃତୀଯାଂ ପ୍ରାରଭେତ୍ତତଃ
ଦୁଇଥର ଉପବାସ କରି, ତୃତୀୟ ତିଥିରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ—
କୃତ୍ଵୈଵଂ ଷୋଡଶେ ଵର୍ଷେ ପୂର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ
ଏଭଳି କରି, ଷୋଳଷମ ବର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଉଚିତ—
ହେମଶୃଂଗୀଂ ରୌପ୍ଯଖୁରାଂ ସଘଂଟାଂ କାଂସ୍ଯଦୋହନାମ୍
ସୁନାର ଶିଙ୍ଗ, ଚାଁଦିର ଖୁର, ଘଣ୍ଟା ଓ କାଂସାର ଦୁଧବା ଭାଣ୍ଡି ସହିତ ଗାଈ—
ଶିଵଭକ୍ତିରତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵିଶୁଦ୍ଧାଂଶ୍ଚୈଵ ଷୋଡଶ
ଶିବଭକ୍ତିରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଷୋଳଷ ଜଣ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ—
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚ ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ଭୋଜଯେଦପରାନପି
ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ—
ବୃହତ୍ତପୋଵ୍ରତଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନାଦ୍ଯଘଶୋଷଣମ୍
ଏହା ଏକ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ—