ଏଵଂ ନରୋ ଵା ନାରୀ ଵା ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍
ଏଭଳି, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂତାଃ ପ୍ରେତାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଵାରା ଵୈରିଣୋ ଗ୍ରହାଃ
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ, ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଓ ଗ୍ରହମାନେ,
ପୂର୍ଵମାସୀନ୍ମହୀପାଲୋ ନାମ୍ନା ଶତ୍ରୁଂଜଯୋ ଜଯୀ
ପୂର୍ବେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ, ସେ ବିଜୟୀ ଥିଲେ।
ତଯା ଵ୍ରତମିଦଂ ଚୈତ୍ରେ ଗୃହୀତଂ ଦ୍ଵିଜସନ୍ନିଧୌ ।। ସଂଵତ୍ସରଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ହୃଦି ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏହି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ବର୍ଷକୁ ପୂଜା କରି ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ।
ଅସୂଯୁଃ କ୍ଷେପ୍ତୁକାମୋ ଵା ସମାଗଚ୍ଛତି ଯଃ ପୁରଃ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ କୌଣସି ମନ୍ଦ ଭାବ କିମ୍ବା ହାନି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି,
ସପତ୍ନୀଦର୍ପାପହରା ଵଶୀକୃତମହୀତଲା
ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦ୍ବୀଙ୍କର ଗର୍ବ ଦୂର କରି, ଭୂମିକୁ ବଶ କରି, ନିଜ ଅଧୀନ କରାଯାଇଛି।
ତାଵତ୍କରେଣାଭିଭୂତୋ ଭର୍ତା ପୁତ୍ରଃ ସଵେଦନଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାତରେ ପଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ପୁଅ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମରାଜପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସର୍ଵଭୂତାପହାରକଃ 4.8.
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଦ୍ଵାରମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଗୃହମଞ୍ଜସା
ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଂ ଚିତ୍ରଲେଖାଂ ତିଲକାଲଂକୃତାନନାମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ତିଳକ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଗତେଷୁ ତେଷୁ ସ ନୃପଃ ପୁତ୍ରେଣ ସହ ଭାରତ
ସେମାନେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ହେ ଭାରତ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଏତଦ୍ଵ୍ରତଂ ମହାଭାଗ କୀର୍ତିତଂ ତେ ମହୋଦଯମ୍
ହେ ମହାଭାଗ, ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଥିବା ବ୍ରତ ତୁମକୁ କହାଯାଇଛି।
ଏତତ୍ତ୍ରିଲୋକତିଲକାଲକଭୂଷଣଂ ତେ ଖ୍ଯାତଂ ଵ୍ରତଂ ସକଲଦୁଃଖହରଂ ପରଂ ଚ
ଏହି ବ୍ରତ ତିନି ଲୋକର ଶୋଭା ଓ ମାଥାର ଅଳଙ୍କାର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଅଶୋକଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଅଶୋକଂ ପୂଜଯେଦ୍ଵୃକ୍ଷଂ ପ୍ରରୂଢଶୁଭପଲ୍ଲଵମ୍
ଯେତେବେଳେ ଅଶୋକ ଗଛରେ ଶୁଭ ପତ୍ର ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଵିରୂଢୈଃ ସପ୍ତଧାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଗୁଣ କୈର୍ମୋଦକୈଃ ଶୁଭୈଃ
ସାତ ପ୍ରକାର ଅଙ୍କୁରିତ ଧାନ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ମିଠା ପିଠା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିନା ତଦ୍ଵତ୍ପୂଜଯେତ୍ତଦ୍ଦିନେଽନଘ
ସେହି ଦିନ ଫୁଲ, ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ପିତୃଭ୍ରାତୃପତିଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଵଶୁରାଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏହିପରି ଭାବରେ ପିତୃ, ଭାଇ, ସ୍ୱାମୀ, ଶ୍ୱଶୁରୀ ଓ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଇତ୍ଯୁଚ୍ଚାର୍ଯ ତତୋ ଦଦ୍ଯାଦର୍ଘ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵି ତମ୍
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ଦମଯନ୍ତୀ ଯଥା ସ୍ଵାହା ଯଥା ଵେଦଵତୀ ସତୀ
ଦମୟନ୍ତୀ, ସ୍ୱାହା ଓ ସତୀ ବେଦବତୀ ପରି।
ଵନେ ଵ୍ରଜଂତ୍ଯା ସଦ୍ଧର୍ମଃ ସୀତଯା ସଂପ୍ରଦର୍ଶିତଃ
ସୀତା ଯେପରି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବାବେଳେ ନିଜ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିଥିଲେ, ସେହି ଭଳି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ସମୀପେ ଭର୍ତାରଂ ଦେଵରଂ ଚ ତିଲାକ୍ଷତୈଃ
ସ୍ୱାମୀ ଓ ଦେବରଙ୍କୁ ପାଖରେ ବସାଇ, ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ହ୍ଯର୍ଥିତୋଽସୌ ରକ୍ତାଶୋକୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ପୂଜା କରି, ଯେତେବେଳେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ, ସେଇ ରକ୍ତାଶୋକ ଗଛ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥାଏ।
ଚିରଂ ଜୀଵତୁ ମେ ଵୃଦ୍ଧଃ ଶ୍ଵଶୁରଃ କୋଶଲେଶ୍ଵରଃ କୌଶଲ୍ଯାମପି ଜୀଵନ୍ତୀଂ ପଶ୍ଯେଯମିତି ମୈଥିଲୀ ।। 4.9.
ମୋ ବୟସ୍କ ଶ୍ୱଶୁର, କୋଶଳର ରାଜା, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ; ଏବଂ ମୁଁ, ମୈଥିଳୀ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିଥିବା ଦେଖିପାରିଁ।
ଯଯାଚେ ତଂ ମହାଭାଗା ଦ୍ରୁମଂ ସତ୍ଯୋପଯାଚନମ୍
ସେ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଜଣେ ସତ୍ୟ ମନୋଭାବରେ ଗଛକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ।
ଏଵମନ୍ଯାପି ଯା ନାରୀ ପୂଜଯେଦ୍ଭୁଵି ତଂ ନଗମ୍
ଏହିପରି ଭାବରେ, ଯେକୌଣସି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣାନୀ ମଧ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ସେଇ ଗଛକୁ ପୂଜା କଲେ,
କ୍ଷମାପ୍ଯ ଵନ୍ଦଯେନ୍ମୂଲଂ ପାଦପଂ ରକ୍ତପଲ୍ଲଵମ୍
ମାନ୍ୟା ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଲାଲ ଅଙ୍କୁର ଥିବା ଗଛର ମୂଳକୁ ଶିର ନମାଇବା ଉଚିତ।
ମହାଵୃକ୍ଷ ମହାଶାଖ ମକରଧ୍ଵଜମନ୍ଦିର
ବଡ଼ ଗଛ, ମୋଟା ଡାଳସହିତ, ମତ୍ସ୍ୟଧ୍ୱଜ ଥିବା ଠାରୁ ଏହା ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ ଵୃକ୍ଷଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେଇ ଗଛଟିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ଏବଂ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
ଯାଃ ଶୋକନାଶନମଶୋକତରୁଂ ତରୁଣ୍ଯଃ ସଂପୂଜଯଂତି କୁସୁମାକ୍ଷତଧୂପଦୀପୈଃ
ଯୁବତୀମାନେ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା ଅଶୋକ ଗଛକୁ ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତି।
କରଵୀରଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଦେଵୋଦ୍ଯାନଭଵଂ ହୃଦ୍ଯଂ କରଵୀରଂ ସମର୍ଚଯେତ
ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମନୋହର କରବୀର ଗଛକୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।