ଦର୍ଶନାଦଥ ସଂଭାଷାଦୁପକାରାତ୍ସହାସନାତ୍
ଦେଖିବା, କଥାବାର୍ତ୍ତା, ସହଯୋଗ ଓ ହସିବା ଦ୍ୱାରା—
ନ ଦର୍ଶନଂ ନ ସଂଭାଷା କଦାଚିତ୍ସହ ତେନ ମେ
ମୋର କେବେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଦେଖା, କଥା ନାହିଁ, କିମ୍ବା କେବେ ଏକାସାଥି ହେବା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ରଂଭୋରୂ ରଂଭା ଜଂଭାରିଣୋଂତିକମ୍
ଏପରି କହି, ରମ୍ଭା ଶୁଭ୍ର ଉରୁ ବିଶିଷ୍ଟା, ଜମ୍ଭା ଜୟୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଗତ୍ଵା ନିଵେଦଯାମାସ ସ୍ନେହଵ୍ରତଵିଚେଷ୍ଟିତମ୍
ସେ ଯାଇ, ସ୍ନେହ ଓ ବ୍ରତର କାର୍ଯ୍ୟ ଜଣାଇଲେ।
ଶକ୍ରଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଚାର୍ଵଂଗୀଂ ଗୀର୍ଵାଣହୃଦଯଂଗମାମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ, ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗବତୀ।
ଦିଵ୍ଯମାଲ୍ଯାଂବରଧରଂ ଦିଵ୍ଯସ୍ରଗୁନୁଲେପନମ୍
ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ—
ତତ୍ରସ୍ଥଃ ସ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୋଗୀଵିଭୁନକ୍ତି ସହ ରଂଭଯା
ସେଠାରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ରମ୍ଭା ସହିତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି।
ରାଜ୍ଯଶ୍ରିଯଂ ଜଗତି ସର୍ଵଜନୋପଭୋଗ୍ଯାମାପ୍ନୋତି ଶକ୍ରଶିଵକେଶଵଯୋର୍ନିଵାସମ୍
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପଭୋଗ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ଶ୍ରୀ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶିବ, କେଶବଙ୍କ ନିବାସ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତିଲକଵ୍ରତଵର୍ଣନମ୍ ଦୁର୍ଗାସୂର୍ଯାଗ୍ନିସୋମାନାଂ ଵ୍ରତାନି ମଧୁସୂଦନ
ତିଳକ ବ୍ରତର ବର୍ଣ୍ଣନା—
ଶାସ୍ତ୍ରାଂତରେଷୁ ଦୃଷ୍ଟାନି ତଵ ବୁଦ୍ଧିଗତାନି ଚ
ଦୁର୍ଗା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମଙ୍କ ବ୍ରତ, ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ତୁମେ ମନେ ରଖିଛ।
ପ୍ରତିପତ୍କ୍ରମଯୋଗେନ ଵିହିତା ଯସ୍ଯ ଯା ତିଥିଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମାନ୍ୟ କ୍ରମରେ ଯେଉଁ ତିଥି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେଇ ତିଥିରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ତାହା କରିବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲା ତସ୍ଯାଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ସ୍ନାନଂ ନିଯମତତ୍ପରଃ
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ନାରୀ ନରୋ ଵା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସଂତର୍ପ୍ଯ ପିତୃଦେଵତାଃ
ହେ ରାଜା, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପରେ,
ପିଷ୍ଟାତକେନ ଵିଲିଖେଦ୍ଵତ୍ସରଂ ପୁରୁଷାକୃତିମ୍
ପିଠା ଓ ମିଠା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷର ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଦୀପୈଶ୍ଚାପି ସନୈଵେଦ୍ଯୈଃ ପୂଜଯେଦ୍ଵତ୍ସରଂ ତଦା ପୂଜଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ମଂତ୍ରୈର୍ଵେଦୋଦିତୈଃ ଶୁଭୈଃ
ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ସହିତ ଏହି ଆକୃତିକୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସଂଵତ୍ସରୋଽସି ପରିଵତ୍ସରୋସୀଡା ଵତ୍ସରୋଽଭିତ୍ସରୋଽସି ଉଷସସ୍ତେ କଲ୍ପଂତାମହୋରାତ୍ରାସ୍ତେ କଲ୍ପଂତାମର୍ଧମାସସ୍ତେ କଲ୍ପତାଂ ମାସାସ୍ତେ କଲ୍ପତାମୃତଵସ୍ତେ କଲ୍ପନ୍ତାଂ ସଂଵତ୍ସରସ୍ତେ କଲ୍ପତାମ୍
ତୁମେ ବର୍ଷ, ବର୍ଷର ଚକ୍ର, ଆନନ୍ଦ, ବର୍ଷ ଓ ଆସନ୍ତା କାଳ। ତୁମର ପ୍ରଭାତ, ଦିନ ଓ ରାତି, ଅର୍ଧମାସ, ମାସ, ଋତୁ ଓ ବର୍ଷ ସବୁ ଦୀର୍ଘ ହେଉ।
ଏଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵାସୋଭିଃ ପଶ୍ଚାତ୍ତମଭିଵେଷ୍ଟଯେତ୍
ଏଭଳି ପୂଜା କରି ସେଠାରେ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ମୁଡ଼ିବା ଉଚିତ।
ତତସ୍ତଂ ପ୍ରାର୍ଥଯେତ୍ପଶ୍ଚାତ୍ପୁରଃ ସ୍ଥିତ୍ଵା କୃତାଂଜଲିଃ 4.8.
ତାପରେ, ତାହାର ସାମ୍ନାରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ିଏ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଥାଶକ୍ତି ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵିପ୍ରାଯ ଦକ୍ଷିଣାମ୍
ଏଭଳି କହି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତ୍ଯନୁଦିନଂ ତିଲକାଲଂକୃତଂ ମୁଖମ୍
ତାପରେ ପ୍ରତିଦିନ ମୁହଁରେ ତିଳକ ଲଗାଇ ଶୃଙ୍ଗାର କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ନରୋ ଵା ନାରୀ ଵା ଵ୍ରତମେତତ୍ସମାଚରେତ୍
ଏଭଳି, ପୁରୁଷ କିମ୍ବା ନାରୀ, ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୂତାଃ ପ୍ରେତାଃ ପିଶାଚାଶ୍ଚ ଦୁର୍ଵାରା ଵୈରିଣୋ ଗ୍ରହାଃ
ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ, ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଓ ଗ୍ରହମାନେ,
ପୂର୍ଵମାସୀନ୍ମହୀପାଲୋ ନାମ୍ନା ଶତ୍ରୁଂଜଯୋ ଜଯୀ
ପୂର୍ବେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ, ସେ ବିଜୟୀ ଥିଲେ।
ତଯା ଵ୍ରତମିଦଂ ଚୈତ୍ରେ ଗୃହୀତଂ ଦ୍ଵିଜସନ୍ନିଧୌ ।। ସଂଵତ୍ସରଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ହୃଦି ଜନାର୍ଦନମ୍
ସେ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏହି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ବର୍ଷକୁ ପୂଜା କରି ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ।
ଅସୂଯୁଃ କ୍ଷେପ୍ତୁକାମୋ ଵା ସମାଗଚ୍ଛତି ଯଃ ପୁରଃ
ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ କୌଣସି ମନ୍ଦ ଭାବ କିମ୍ବା ହାନି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସନ୍ତି,
ସପତ୍ନୀଦର୍ପାପହରା ଵଶୀକୃତମହୀତଲା
ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଦ୍ବୀଙ୍କର ଗର୍ବ ଦୂର କରି, ଭୂମିକୁ ବଶ କରି, ନିଜ ଅଧୀନ କରାଯାଇଛି।
ତାଵତ୍କରେଣାଭିଭୂତୋ ଭର୍ତା ପୁତ୍ରଃ ସଵେଦନଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାତରେ ପଡ଼ି ରହିଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ପୁଅ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ଧର୍ମରାଜପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ସର୍ଵଭୂତାପହାରକଃ 4.8.
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ, ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ଦ୍ଵାରମନୁପ୍ରାପ୍ତାଃ ପ୍ରଵେଷ୍ଟୁଂ ଗୃହମଞ୍ଜସା
ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଦ୍ୱାରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥିତାଂ ଚିତ୍ରଲେଖାଂ ତିଲକାଲଂକୃତାନନାମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଚିତ୍ରଲେଖା ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ତିଳକ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।