ମନୁଷ୍ଯତ୍ଵେ ଚ ଵିପ୍ରତ୍ଵଂ ଯଃ ସଂପ୍ରାପ୍ଯାତିଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ମାନବ ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହା ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦେଶାନାଂ ମଧ୍ଯଦେଶଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ସମସ୍ତ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟଦେଶକୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ମନାଯାଏ।
ଏତସ୍ମିନ୍ଭାରତେ ପୁଣ୍ଯେ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯମଧ୍ରୁଵମ୍ ଯଃ କୁର୍ଯାନ୍ନାତ୍ମନଃ ଶ୍ରେଯସ୍ତେନାତ୍ମା ଵଂଚିତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ଭାରତ ଭୂମିରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ମାନବ ଜନ୍ମ ପାଇ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଠକାନ୍ତି।
ଭୋଗଭୂମିଃ ସ୍ମୃତଃ ସ୍ଵର୍ଗଃ କର୍ମଭୂମିରିଯଂ ମତା
ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଭୋଗ ଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହି ପୃଥିବୀକୁ କର୍ମ ଭୂମି ମନାଯାଏ।
ଯାଵତ୍ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ଯଂ ଶରୀରସ୍ଯ ତାଵଦ୍ଧର୍ମଂ ସମାଚର
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେହ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧର୍ମ କର।
ଅଧ୍ରୁଵେଣ ଶରୀରେଣ ହ୍ଯଧ୍ରୁଵଂ ଯଃ ପ୍ରସାଧଯେତ୍
ଏହି ଅସ୍ଥାୟୀ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ଅସ୍ଥାୟୀ ବସ୍ତୁ ଚାହାନ୍ତି,
ଆଯୁଷଃ ଖଂଡଖଡାନି ନିପତଂତି ତଵା ଗ୍ରତଃ
ତୁମର ଆୟୁଷ୍ୟର ଅନେକ ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଅଂଶ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ପଡ଼ିଯାଉଛି।
ଯଦା ନ ଜ୍ଞାଯତେ ମୃତ୍ଯୁଃ କଦା କସ୍ଯ ଭଵିଷ୍ଯତି 4.6.
ମୃତ୍ୟୁ କେବେ କିଏ ପାଇଁ ଆସିବ, ଏହା କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି।
ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଯଦା ସର୍ଵମେକାକୀ ଯାସ୍ଯସି ଧୁଵମ୍
ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି, ଏକାକି ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ଗୃହୀତଦାନପାଥେଯା ସୁଖଂ ଯାଂତି ମହାଧ୍ଵନି
ଯେଉଁମାନେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଜମା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ରାସ୍ତାରେ ସୁଖରେ ଯାନ୍ତି।
ଯେଷାଂ ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରଵାହିତ୍ରୀ ପୂର୍ଣଭାଂଡା ତୁ ଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଯାନ ଭଲଭାବେ ଭରିଥାଏ, ସେମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଯାନ୍ତି।
ଇତି ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନରଃ ପୁଣ୍ଯଂ କୁର୍ଯାତ୍ପାପଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍ ।। ପୁଣ୍ଯେନ ଯାତି ଦେଵତ୍ଵମପୁଣ୍ଯାନ୍ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଏହି କଥା ବୁଝି, ମନୁଷ୍ୟ ଉତ୍ତମ କାମ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଖରାପ କାମ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ପୁଣ୍ୟ କରିଲେ ଦେବତା ହେବାକୁ ମିଳେ, ଅପରାଧ କରିଲେ ନରକକୁ ପଡ଼ିବାକୁ ହୁଏ।
ଯେ ମନାଗପି ଦେଵେଶଂ ପ୍ରପନ୍ନାଃ ଶରଣଂ ଶିଵମ୍
ଯେଉଁମାନେ କିଛିମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି,
କିଂ ତୁ ପାପୈର୍ମହାଘୋରୈଃ କିଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ଶିଵାଜ୍ଞଯା
ତଥାପି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଭୟଙ୍କର ପାପ ଦ୍ୱାରା କିଛି ସମୟ ପାଇଁ—
ଯେ ପୁନଃ ସର୍ଵଭାଵେନ ପ୍ରତିପନ୍ନା ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଯେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି,
ତସ୍ମା ଦ୍ଵିଵର୍ଧଯେଦ୍ଭକ୍ତିମୀଶ୍ଵରେ ସତତଂ ବୁଧଃ
ସେଥିପାଇଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ସଦା ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭକ୍ତି ଦେବା ଉଚିତ।
ପାପାନି ପଂଚ ପରମାର୍ଥତଯୈଵ ପାର୍ଥ ଦୁଃଖପ୍ରଦାନି ସୁଚିରଂ ପିତୃ ରାଜଲୋକେ
ହେ ପାର୍ଥ, ପାଞ୍ଚଟି ପାପ ସତ୍ୟରେ ପିତୃ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ଶକଟଵ୍ରତମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ରତୋପଵାସନିଯମପ୍ଲଵେନୋତ୍ତୀର୍ଯତେ ସୁଖମ୍
ଏହା ହେଉଛି ଶକଟ ବ୍ରତର ମହିମା: ବ୍ରତ ଓ ଉପବାସର ନିୟମ ମାନିଲେ ସୁଖ ମିଳେ।
ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯୁତ୍ପତନଚଞ୍ଚଲମ୍
ଏହି ମଣିଷ ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ ଚମକ ପରି ଅସ୍ଥିର।
ଦାନ ଵ୍ରତମଯୀ କୀର୍ତିର୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଯାଦିହ ଦେହିନଃ
ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ ଦାନ ଓ ବ୍ରତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର କୀର୍ତି ଅବିନାଶୀ ହୁଏ।
ଜ୍ଞାଯତେ ନେହ ନାମୁତ୍ର ଵ୍ରତସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵର୍ଜିତଃ
ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ, ଯିଏ ବ୍ରତ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଛାଡ଼ିଦେଇଛି, ସେ ଚିହ୍ନାଯାଏ ନାହିଁ।
ଅତ୍ର ତେ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍
ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ପୁରୁଣା କଥା କହିବି।
ଯୋଗର୍ଦ୍ଧିସିଦ୍ଧ୍ଯା ସଂସିଦ୍ଧଃ କଶ୍ଚିତ୍ସିଦ୍ଧୋ ମହୀତଲମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଏକ ଅତିଶୟ ସିଦ୍ଧ ଲୋକ ଥିଲେ, ଯିଏ ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଓ ସାଧନାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ନିଗୀର୍ଣଦଂତୋ ଲଂବୋଷ୍ଠଃ ପିଂଗାକ୍ଷସ୍ତନୁମୂର୍ଦ୍ଧଜଃ
ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଭିତରକୁ ଗଲା, ଠୋଠ ମୋଟା, ଚକ୍ଷୁ ହଳଦିଆ ଓ କେଶ ଅତି କମ୍।
ଚିପିଟାକ୍ଷଃ ସ୍ଫୁଟିତପାଜ୍ଜଂଘାଢ୍ଯଃ କୃଶକୂର୍ପରଃ
ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଚପଟିଆ, ଘୁଁଡି ଓ ପିଣ୍ଡି ଫାଟିଥିଲା, କୁହୁଡି ଅତି ଶୁକ୍ଳ।
ମୂଲଜାଲିକଵିପ୍ରେଣ ଦୃଷ୍ଟଃ ପୃଷ୍ଟଶ୍ଚ କୋ ଭଵାନ୍
ମୂଳଜାଳିକ ବଂଶର ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ପଚାରିଲେ: 'ଆପଣ କିଏ?'
କଚ୍ଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ରଂଭା ଭାଭାସିତଦିଗଂତରା
'ତୁମେ କି ଦେଖିଛ କି ରମ୍ଭାଙ୍କୁ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି?'
ଗତ୍ଵା ମଦ୍ଵଚନାଦ୍ଵାଚ୍ଯା ନିର୍ଵାଚ୍ଯା ଦୋଷଦର୍ଶିଭିଃ
'ମୋ ନାମରେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ କହ, କିନ୍ତୁ ଦୋଷ ଦେଖୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କିଛି କହିବା ନାହିଁ।'
ସିଦ୍ଧଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧଂ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ପ୍ରାହେଦଂ ଵିସ୍ମଯାନ୍ଵିତଃ
ସେ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ତମଥୋଵାଚ ଵିଜ୍ଞାତୋଽସି ମଯା ଯଥା
ତାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେପରି ଅଛ ଚିହ୍ନି ପାରିଛି।'