ପ୍ରମାଣଂ ଶ୍ରୁତିରେଵାତ୍ର ଧର୍ମାଧର୍ମଵିନିଶ୍ଚଯେ
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ କଣ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ଶାସ୍ତ୍ର ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରମାଣ।
ଋତୁକାଲେ ତଦା ଭୁକ୍ତଂ ନିର୍ଦୋଷଂ ଯେନ ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଯେଉଁ କଥା ଠିକ୍ ସମୟରେ ଭୋଗ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ।
ଵିସର୍ଗକାଲେ ଶୁକ୍ରସ୍ଯ ଜୀଵଃ କରଣସଂଯୁତଃ
ବିସର୍ଗ ସମୟରେ, ଜୀବ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଶୁକ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
ତଚ୍ଛୁକ୍ରରକ୍ତମେକସ୍ଥମେକାହାତ୍କଲଲଂ ଭଵେତ୍ 4.4.
ଏହି ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ଏକଠି ହେଲେ, ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଗଠିତ ଗଠା ହୁଏ।
ବୁଦ୍ବୁଦଂ ସପ୍ତରାତ୍ରେଣ ମାଂସପେଶୀ ଭଵେତ୍ତତଃ
ସାତି ରାତି ପରେ, ସେଇ ଗଠା ବୁଲବୁଲି ହୁଏ, ତାପରେ ମାଂସପିଣ୍ଡ ହୁଏ।
ବୀଜସ୍ଯେଵାଂକୁରାଃ ପେଶ୍ଯାଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶ ତିରାତ୍ରତଃ
ବୀଜରୁ ଯେପରି ଅଂକୁର ହୁଏ, ସେପରି ପଚିଶି ରାତିରେ ମାଂସ ଗଠା ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ଗ୍ରୀଵା ଶିରଶ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧଶ୍ଚ ପୃଷ୍ଠଵଂଶସ୍ତଥୋଦରମ୍
ଗଳା, ମୁଣ୍ଡ, କନ୍ଧ, ପିଠିର ହାଡ଼ ଓ ପେଟ ଗଠିତ ହୁଏ।
ତ୍ରିଭିର୍ମାସୈଃ ପ୍ରଜାଯଂତେ ସଦ୍ରଵ୍ଯାଂକୁରସଂଧଯଃ
ତିନି ମାସରେ ଅଂକୁର ଭାଗର ଯୋଡ଼ାଯୋଡ଼ି ତିଆରି ହୁଏ।
ମୁଖଂ ନାସା ଚ କର୍ଣୌ ଚ ଜାଯନ୍ତେ ପଞ୍ଚ ମାସକୈଃ
ମୁଁହ, ନାକ ଓ କାନ ପାଞ୍ଚ ମାସରେ ତିଆରି ହୁଏ।
କର୍ଣୌ ଚ ରଂଧ୍ରସହିତୌ ଷଣ୍ମାସାଭ୍ଯଂତରେଣ ତୁ
କାନ ଓ ତାହାର ରନ୍ଧ୍ର ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତିଆରି ହୁଏ।
ସଂଧଯୋ ଯେ ଚ ଗାତ୍ରେଷୁ ମାସୈର୍ଜାଯଂତି ସପ୍ତଭିଃ
ଦେହର ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଯୋଡ଼ା, ସେଗୁଡ଼ିକ ସାତି ମାସରେ ତିଆରି ହୁଏ।
ଵିଭକ୍ତାଵଯଵଃ ପୁଷ୍ଟଃ ପୁନର୍ମାସାଷ୍ଟକେନ ଚ
ଆଠ ମାସରେ ଦେହ ଭଲଭାବେ ବିକଶିତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ।
ମାତୁରାହାରଵୀର୍ଯେଣ ଷଡ୍ଵିଧେନ ସ ତିଷ୍ଠତି
ମାଆର ଖାଦ୍ୟର ଛଅ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେ ରହିଥାଏ।
ତତ୍ତେଽହଂ ସଂପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାଶ୍ରୁତମରିଂଦମ 4.4.
ଏହାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେଇପରି କହିବି।
ତତଃ ସ୍ମୃତିଂ ଲଭେଜ୍ଜୀଵଃ ସଂପୂର୍ଣେଽସ୍ମିଞ୍ଛରୀରକେ
ଦେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଜୀବ ସ୍ମୃତି ପାଏ।
ମୃତଶ୍ଚାହଂ ପୁନର୍ଜାତୋ ଜାତଶ୍ଚାହଂ ପୁନର୍ମୃତଃ
ମୁଁ ମରିଛି ଏବଂ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇଛି; ଜନ୍ମ ନେଇଛି ଏବଂ ପୁଣି ମରିଛି।
ଅଧୁନା ଜାତମାତ୍ରୋଽହଂ ପ୍ରାପ୍ତସଂସ୍କାର ଏଵ ଚ
ଏବେ ମୁଁ ନୂଆ ଜନ୍ମ ନେଇଛି ଏବଂ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍କାର ଲାଗିଛି।
ଗର୍ଭସ୍ଥଶ୍ଚିଂତଯେ ଦେଵମହଂ ଗର୍ଭାଦ୍ଵିନିଃସୃତଃ
ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ଗର୍ଭରୁ ବାହାରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରେ।
ଏଵଂ ସ ଗର୍ଭଦୁଃଖେନ ମହତା ପରିପୀଡିତଃ
ଏଭଳି ଗର୍ଭର ଦୁଃଖରେ ସେ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛି।
ଯଥା ଗିରିଵରାକ୍ରାଂତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦୁଃଖେନ ତିଷ୍ଠତି
ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ତଳେ ଦବାଇ ରହିଥିବା ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ,
ପତିତଃ ସାଗରେ ଯଦ୍ଵଦ୍ଦୁଃଖୈରାସ୍ତେ ସମାକୁଲ.
କିମ୍ବା ସାଗରରେ ପଡ଼ି ଥିବା ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ ରହେ,
ଲୋହକୁଂଭେ ଯଥା ନ୍ଯସ୍ତଃ ପଚ୍ଯତେ କଶ୍ଚିଦଗ୍ନିନା
କିମ୍ବା ଲୋହାର ଭାଣ୍ଡରେ ପକାଯାଉଥିବା ଲୋକ ଅଗ୍ନିରେ ତପିଯାଏ,
ସୂଚୀଭିରଗ୍ନିଵର୍ଣାଭିର୍ଵିଭିନ୍ନସ୍ଯ ନିରଂତରମ୍
ଅଥବା ଅଗ୍ନି ପରି ତାପୁଥିବା ସୁଇଁ ଦ୍ୱାରା ଅବିରତ ଛିଦ୍ର ହେଉଥିବା ଲୋକ ଭଳି,
ଗର୍ଭଵାସାତ୍ପରୋ ଵାସଃ କଷ୍ଟୋ ନୈଵାସ୍ତି କୁତ୍ରଚିତ୍ 4.4.
ଗର୍ଭରୁ ଅଧିକ କଷ୍ଟଦାୟକ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅବସ୍ଥା କେଉଁଠି ମିଳିନଥାଏ।
ଇତ୍ଯେତଦ୍ଗର୍ଭଦୁଃଖ ହି ପ୍ରାଣିନାଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏଭଳି ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ଭର ଦୁଃଖ ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରାଗଲା।
ଗର୍ଭାତ୍କୋଟିଗୁଣଂ ଦୁଃଖଂ ଯୋନିଯଂତ୍ରପ୍ରପୀଡନାତ୍
ଗର୍ଭର ଦୁଃଖଠାରୁ କୋଟିଗୁଣା ବେଶି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରର ଚାପରୁ ହୁଏ।
ଶରଵତ୍ପୀଡ୍ଯମାନସ୍ଯ ଯଂତ୍ରେଣେଵ ସମଂତତଃ
ଯେପରି ତୀରରେ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରରେ ଚାପ ଦିଆଯାଏ।
ଯଂତ୍ରେଣ ପୀଡିତା ଯଦ୍ଵନ୍ନିଃସାରାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତିଲେକ୍ଷଵଃ
ଯେପରି ତିଳକୁ ଚାପ ଦେଇ ତାର ତତ୍ତ୍ୱ ଅଲଗା କରାଯାଏ,
ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜାତ୍ଵଚାମାଂସସ୍ନାଯୁବଂଧେନ ଯଂତ୍ରିତମ୍
ସେପରି ହାଡ଼, ମଜ୍ଜା, ଚମ୍ମ, ମାଂସ, ସନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଇଛି।
କେଶଲୋମତୃଣାଚ୍ଛନ୍ନଂ ରୋଗାଯତନମାତୁରମ୍
କେଶ, ଲୋମ ଓ ଘାସରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଏହି ଦେହ ରୋଗ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାର ଆଶ୍ରୟ।