ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମୁରୋହସ୍ତୈର୍ଜଘାନ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ଛାତିକୁ ହାତରେ ପିଟିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ସୋଽପି ରାଜା ଵିଷଣ୍ଣୋଽସୌ ନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ଶୋକସାଗରେ
ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ, ଶୋକର ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣୋ ମଂତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧଶୋକେନ ସଂଯୁତଃ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଦ୍ଵିଜଵେଷପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଉପଵିଷ୍ଟଃ ସୁଖାସନେ
ବ୍ରାହ୍ମଣର ଭେଷ ଧରି, ସେ ଆରାମଦାୟକ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।
କିଂ ରୋଦନେନ ବହୁନା ଯୁଵଯୋଃ କ୍ଲେଶକାରିଣା
ଅଧିକ କାନ୍ଦିଲେ କ'ଣ ଲାଭ? ଏହା ତ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ଶୋଭନେ ଯାଦୃଶଃ ଶୋକଃ କୃତଃ ସଂସାରସାଗରେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ସଂସାର ସାଗରରେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ପୁରଂଦରସହସ୍ରାଣି ଚକ୍ରଵର୍ତିଶତାନି ଚ 4.3.
ହଜାର-ହଜାର ପୁରନ୍ଦର ଓ ଶତ-ଶତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ଯେଽପି ଶୋଷଯିତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଗ୍ରାହସଂକୁଲମ୍
ଯେମାନେ ଦାନବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ କରିପାରନ୍ତି,
କୁର୍ଯୁଶ୍ଚ କରଯୁଗ୍ମେନ ଚୂର୍ଣଂ ମେରୁଂ ମହୀତଲେ
ଏବଂ ଯେମାନେ ନିଜ ହାତରେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ମାଟି କରିପାରନ୍ତି,
ଊଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଧରଣୀସଂଜ୍ଞାଂ ଗ୍ରହୀତୁଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରୌ
ଯେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିପାରନ୍ତି,
ଦୁର୍ଗସ୍ତ୍ରିକୂଟଃ ପରିଖାଃ ସମୁଦ୍ରା ରକ୍ଷାଂସି ଯୋଧା ଧନଦାଚ୍ଚ ଵିତ୍ତମ୍
କୋଟ, ତିଣିଟି ଶିଖର, ଖାଲି, ସମୁଦ୍ର, ପାହାରା, ସେନା, ଓ କୁବେରଙ୍କ ଧନ ମଧ୍ୟ,
ସଂଗ୍ରାମେ ଗଜତୁରଗସମାକୁଲେଽପି ଵାଦାଦଗ୍ନୌ ଵା ଗତଵିଵରେ ମହୋଦଧୌ ଵା
ଯୁଦ୍ଧରେ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ, କିମ୍ବା ବିବାଦର ଅଗ୍ନିରେ, କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀରତାରେ ମଧ୍ୟ,
ପାତାଲମାଵିଶତୁ ଯାତୁ ସୁରେନ୍ଦ୍ରଲୋକମାରୋହତୁ କ୍ଷିତିଧରାଧିପତିଂ ସୁମେରୁମ୍
ସେ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଲୋକକୁ ଚଢ଼ିଯାଉ, କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କର ମହାରାଜ ସୁମେରୁଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚିଯାଉ।
ରୋଦିତି କଶ୍ଚିଦଥାଶ୍ରୁଧୌତାନନଗୁରୁତରଶୋକଵିହ୍ଵଲଃ
କେହି ଅତି ଦୁଃଖରେ ଭାସି, ଅଶ୍ରୁରେ ମୁହଁ ଧୋଇ, କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି।
ଗାଯତି ହୃଦଯହାରି ସୁଖନିର୍ଭରମାଯତଵିସ୍ତୃତାଽଧରୋଽଧିକମ୍
ଅନ୍ୟେ ହୃଦୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଥିବା, ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚଉଡ଼ ଓ ଆକର୍ଷକ ଠୋଠରେ ଗୀତ ଗାଉଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ଧର୍ମମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂସାରଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଏଭଳି ଧର୍ମକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ସଂସାରର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ଚାରୁସର୍ଵାଂଗୀ ସ ବଭୂଵାଚଲଃ ପୁମାନ୍ 4.3.
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ ସୁନ୍ଦରୀ ମହିଳା ଏକ ପ୍ରତିମା ପରି ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇ ରହିଗଲେ।
ସୋଽପି ରାଜା ଦଦର୍ଶାଥ ତଂ ସମଂତ୍ରିପୁରୋହିତଃ
ତାପରେ ରାଜା, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ସେଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ନାରଦଂ ମୁନିଶାର୍ଦୂଲଂ ଜଟାଭାରଭଯାନକମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ ନାରଦଙ୍କୁ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୟଙ୍କର ଜଟା ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଶିଖା କମଣ୍ଡଲୁଧରଂ ଵୀଣାଦଣ୍ଡକରଂ ତଥା ପାଦୁକାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଥିତଂ ତୀରେ ସରସୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାସନେ
ଶିଖା ଧାରି, କମଣ୍ଡଳୁ ଧରି, ବୀଣାର ଦଣ୍ଡ ହାତରେ ନେଇ, ପାଦୁକା ପିନ୍ଧି, ହ୍ରଦର କୂଳରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆସନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ।
ସଂପ୍ରଗୃହ୍ଯ କରାଗ୍ରେଣ ଜଗାମାଦର୍ଶନଂ ହରିଃ
ହରି ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଶ୍ଵେତଦ୍ଵୀପମଥାସାଦ୍ଯ ପ୍ରାହ ଦେଵୋ ମୁନିଂ ନୃପ
ଶ୍ୱେତଦ୍ୱୀପକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତା ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, ରାଜା।
ମାଯା ଯଯେଦୃଶୀ ମାଯା ଯତ୍ସ୍ଵରୂପା ଯଦାତ୍ମିକା
ଏହି ମାୟା କ'ଣ, ଏହାର ସ୍ୱଭାବ କ'ଣ, ଏହାର ମୂଳ କ'ଣ?
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୁନିଵରଂ ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏଭଳି କହି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ସଂସାରଦୋଷଵର୍ଣନମ୍ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁରୁଷଃ କେନ ଗର୍ଭଵାସଂ ସୁଦାରୁଣମ୍
ସଂସାରର ଦୁଷ୍ଟତା ବର୍ଣ୍ଣନା: କ'ଣ କାରଣରେ ମଣିଷ ଏତେ କଷ୍ଟଦାୟକ ଗର୍ଭବାସ ପାଇଥାଏ?
ଗର୍ଭସ୍ଥଶ୍ଚ କିମଶ୍ନାତି କଥମୁତ୍ପଦ୍ଯତେ ପୁନଃ
ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ କ'ଣ ଖାଏ, ଏବଂ କିପରି ପୁଣି ଜନ୍ମ ହୁଏ?
ବାଲଭାଵେ କଥଂ ପୁଷ୍ଟିଃ ସ୍ଯାଦ୍ଯୁଵା କେନ କର୍ମଣା
ଶିଶୁବେଳେ କିପରି ପୋଷଣ ହୁଏ, ଏବଂ କ'ଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯୁବକ ହୁଏ?
କଥଂ ଦାରାନଵାପ୍ନୋତି ଗୃହଂ ସର୍ଵଗୁଣୈର୍ଯୁତମ୍
କିପରି ଜଣେ ଜୀବନସାଥୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଘର ପାଉଥାଏ?
କଥଂ ସୁଖେନ ମ୍ରିଯତେ କଥଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
କିପରି ସୁଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, କିପରି ଜଣେ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଭୋଗ କରେ?
ଅଶୁଭୈଃ କର୍ମଭିର୍ଜ୍ଜଂତୁସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଷୁ ଜାଯତେ
ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରାଣୀ ତିର୍ୟକ୍ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।