ଧ୍ଵଜାତପତ୍ରକଲିଲୈରନୀକୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ଧ୍ୱଜ ଓ ଛତା ସହିତ ସଜିଥିବା ସେନା ଦ୍ୱାରା ସେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ବଭୂଵ କ୍ଷଣମାତ୍ରେଣ କଂଦର୍ପଶରପୀଡିତଃ
କେବଳ ଏକ କ୍ଷଣରେ ସେ କାମଦେବଙ୍କର ପ୍ରେମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।
ଅଦୃଷ୍ଟରୂପାପ୍ସରସା କାଚିଦ୍ଦେଵୀ ସମାଗତା
ଅଦୃଶ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଏକ ଅପ୍ସରା ଦେବୀ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ମୁମୂର୍ଷୁର୍ଜାଯତେ ମୋହାଦନୁଦିଗ୍ଧହତୋ ଯଥା
ବିସ୍ମୟ ଓ ମୋହରେ ସେ ବିଷବାଣ ଲାଗିଥିବା ଲୋକ ଭଳି ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଉଵାଚ ନାରୀଂ ମୁଗ୍ଧାଂ ତାଂ ଶୃଣୁ ମଦ୍ଵଚନଂ ଶୁଭେ
ସେ ନିର୍ମଳ ନାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଣ ଶୁଭେ, ମୋ କଥା କହୁଛି।"
ଇତ୍ଯୁକ୍ତେ ସାଶ୍ରୁ ଚାର୍ଵଂଗୀ ପ୍ରାହ ମାଂ ଵିଦ୍ଧ୍ଯଯୋନିଜାମ୍
ସେ କହିବା ପରେ, ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ନାରୀ ଲୁହ ଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏହି କଥା ଜାଣ।"
ନିରାଶ୍ରଯାଂ ଵିଦିତ୍ଵୈନାଂ ତତୋ ଜାତଃ ସ୍ମରାର୍ଦିତଃ 4.3.
ତାଙ୍କୁ ନିରାଶ୍ରୟ ଜାଣି, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକାଂକ୍ଷାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ।
ନୀତ୍ଵା ଵିଵାହଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତଵିଧିନା ତତଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଶାସ୍ତ୍ର ଉକ୍ତ ବିଧିରେ ବିବାହ କଲେ।
ଉଦ୍ଯାନଭଵ୍ଯଭୂମୀଷୁ ନଦୀନାଂ ପୁଲିନେଷୁ ଚ
ସୁନ୍ଦର ଉଦ୍ୟାନ ଓ ନଦୀ ପାରରେ,
ପଦ୍ମଖଂଡେଷୁ ଫୁଲ୍ଲେଷୁ ଶୋଭିତେଷୁ ସରସ୍ସୁ ଚ
ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଗଛ ଓ ଶୋଭାମୟ ହ୍ରଦରେ,
ଦିଵ୍ଯାଵସଥରମ୍ଯେଷୁ ଵେଲାକୂଲେଷୁ ପାର୍ଥିଵଃ
ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ଓ ନଦୀ କୂଳରେ ରାଜା ବାସ କରୁଥିଲେ।
ତତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶେ ଵର୍ଷେ ତସ୍ଯା ଗର୍ଭୋଽଭଵନ୍ମହାନ୍
ତାପରେ ତେରୋ ମସିହାରେ, ସେ ମହାନ ଗର୍ଭଧାରଣ କଲେ।
ତଦ୍ଭେଦାହତକୁଂଭେଷୁ ବୀଜପ୍ରାରୋହଣାନ୍ନରାଃ
ସେ ଗର୍ଭପାତ ହେବା ସମୟରେ, ମଟି ଫାଟିଲାପରେ, ମଣିଷମାନେ ବୀଜ ଅଙ୍କୁର ହେବା ପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
ପଂଚାଶତ୍ସଂଖ୍ଯଯା ଜାତା ଉପସର୍ଗାଦିଵର୍ଜିତାଃ
ପଞ୍ଚାଶି ଜଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ କୌଣସି ଦୋଷ କିମ୍ବା ବିପଦରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ।
ତେଷାଂ ପୁତ୍ରାଶ୍ଚ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ବଭୂଵୁଃ ସୁରସତ୍ତମାଃ
ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟ!
ହଯୈରନ୍ଯୈର୍ଗଜୈରନ୍ଯୈଃ କ୍ରୋଧାଂଧାଃ କୌରଵା ଇଵ
ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ା, ଅନ୍ୟ ହାତୀ ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, କୌରବମାନେ ଯେପରି ଥିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେଲେ।
ସପଦାତିଗଜାରୋହାଃ ସାଂତଃପୁରଯୁଗେଚ୍ଛଯା 4.3.
ପଦାତି ଓ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ରାଜମହଳର ମହିଳାମାନେ, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଏକାଠି ହେଲେ।
ସାସିସବଲଵିସ୍ତାରାଃ ସଦର୍ପାଃ ସମହୋଚ୍ଛ୍ରଯାଃ
ବିସ୍ତୃତ ସେନା, ଅହଂକାର ଓ ଉଚ୍ଚ ପଦବୀ ସହିତ ସେମାନେ ଥିଲେ।
ସଂଦୃଶ୍ଯ ନାରଦୀଯୈଷା ଵିନଷ୍ଟଂ ସ୍ଵକୁଲଂ ରଣେ
ଏହା ଦେଖି, ହେ ନାରଦ, ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ବଂଶ ଯୁଦ୍ଧରେ ନଶ୍ଟ ହେଲା।
ହା ଦୈଵ ହା ଵିଧେ ପାପ ହା କୃତାନ୍ତ ନମସ୍କୃତ
ହା ଭାଗ୍ୟ! ହା ଦୈବ! ହା ପାପ! ହା ମୃତ୍ୟୁ, ତୁମକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମୁରୋହସ୍ତୈର୍ଜଘାନ ଭୃଶଦୁଃଖିତା
ଏଭଳି କହି, ସେ ନିଜ ଛାତିକୁ ହାତରେ ପିଟିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ସୋଽପି ରାଜା ଵିଷଣ୍ଣୋଽସୌ ନିର୍ଵିଣ୍ଣଃ ଶୋକସାଗରେ
ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ଭାସିଗଲେ, ଶୋକର ସାଗରରେ ଡୁବିଗଲେ।
ଵିଷଣ୍ଣୋ ମଂତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଵୃଦ୍ଧଶୋକେନ ସଂଯୁତଃ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ଦ୍ଵିଜଵେଷପରିଚ୍ଛନ୍ନ ଉପଵିଷ୍ଟଃ ସୁଖାସନେ
ବ୍ରାହ୍ମଣର ଭେଷ ଧରି, ସେ ଆରାମଦାୟକ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।
କିଂ ରୋଦନେନ ବହୁନା ଯୁଵଯୋଃ କ୍ଲେଶକାରିଣା
ଅଧିକ କାନ୍ଦିଲେ କ'ଣ ଲାଭ? ଏହା ତ କେବଳ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।
ଶୋଭନେ ଯାଦୃଶଃ ଶୋକଃ କୃତଃ ସଂସାରସାଗରେ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଏହି ସଂସାର ସାଗରରେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।
ପୁରଂଦରସହସ୍ରାଣି ଚକ୍ରଵର୍ତିଶତାନି ଚ 4.3.
ହଜାର-ହଜାର ପୁରନ୍ଦର ଓ ଶତ-ଶତ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏଠାରେ ଥିଲେ।
ଯେଽପି ଶୋଷଯିତୁଂ ଶକ୍ତାଃ ସମୁଦ୍ରଂ ଗ୍ରାହସଂକୁଲମ୍
ଯେମାନେ ଦାନବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ କରିପାରନ୍ତି,
କୁର୍ଯୁଶ୍ଚ କରଯୁଗ୍ମେନ ଚୂର୍ଣଂ ମେରୁଂ ମହୀତଲେ
ଏବଂ ଯେମାନେ ନିଜ ହାତରେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ମାଟି କରିପାରନ୍ତି,
ଊଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଧରଣୀସଂଜ୍ଞାଂ ଗ୍ରହୀତୁଂ ଚନ୍ଦ୍ରଭାସ୍କରୌ
ଯେମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇପାରନ୍ତି, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିପାରନ୍ତି,