ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷପ୍ରଭୃତଯୋ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରା ମହୋରଗାଃ
ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ।
ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋ ମନୁଃ ପୂର୍ଵଂ ତତଃ ସ୍ଵାରୋଚିଷୋଽଭଵତ୍
ପ୍ରଥମେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଥିଲେ, ତାପରେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ ଆସିଲେ ।
ଵୈଵସ୍ଵତୋଽଯମଧୁନା ଵର୍ତତେ ମନୁରୁତ୍ତମଃ
ଏବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁ ବୈବସ୍ବତ ରାଜ କରୁଛନ୍ତି ।
ଆଦିତ୍ଯା ଵସଵୋ ରୁଦ୍ରା ଏକାଦଶ ତଥାଶ୍ଵିନୌ
ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ର ଓ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାର ।
ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିହିରଣ୍ଯାଖ୍ଯୌ ଦୈତ୍ଯଦାନଵସତ୍ତମୌ
ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ଓ ହିରଣ୍ୟ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଗୁଣିତକୋଟିଯୋଜନାନାଂ ମହତ୍ତଯା 4.2.
ପଞ୍ଚାଶି କୋଟି ଯୋଜନା ଗୁଣିତ ମହାନତା ସହିତ।
ପିଣ୍ଡେନ ଚ ସହସ୍ରାଣି ସପ୍ତତିର୍ଜଲମଧ୍ଯତଃ
ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ସତର ହଜାର ଗୋଲାକାର ରୂପ ଅଛି।
ଲୋକା ଲୋକଃ ପରତରଃ ପର୍ଵତୋଽଗ୍ରମହୋଚ୍ଛ୍ରଯଃ
ବିଭିନ୍ନ ଲୋକ, ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଓ ଉଚ୍ଚତମ ପର୍ବତ ଅଛି।
ନୈମିତ୍ତିକଃ ପ୍ରାକୃତିକସ୍ତଥୈଵାତ୍ଯନ୍ତିକୋ ଲଯଃ
ଏଠାରେ ତିନି ପ୍ରକାରର ବିନାଶ ଅଛି—ଏକ ସମୟିକ, ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ସ୍ଵଯଂ ଯସ୍ମାତ୍ତତ୍ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲୀଯତେ
ଯାହା ସ୍ୱୟଂ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେହି ଜିନିଷ ସେଠାରେ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ।
ଯଥର୍ତାଵୃତୁଲିଙ୍ଗାନି ନାନାରୂପାଣି ପର୍ଯଯେ
ଯେପରି ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ବିଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି।
ପ୍ରତିଲୀନେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଵିବୁଦ୍ଧଃ ସକଲଂ ଜଗତ୍
ପଞ୍ଚଭୂତ ଲୟ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ।
ହିଂସ୍ରାହିଂସ୍ରେ ମୃଦୁକ୍ରୂରେ ଧର୍ମାଧର୍ମାଵୃତାନୃତେ
ହିଂସ୍ର ଓ ଅହିଂସ୍ର, କୋମଳ ଓ କଠୋର, ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ସତ୍ୟ ଓ ଅସତ୍ୟ।
ଭୂର୍ଦଶଗୁଣେନ ପଯସା ସଂଵୃତା ତଚ୍ଚ ତେଜସା
ପୃଥିବୀକୁ ଦଶଗୁଣ ପାଣି ଢାକିଛି, ଏହି ପାଣିକୁ ଆଗୁନି ଢାକିଛି।
ଭୂତାଦିନା ତଥାକାଶଂ ଭୂତାଦିର୍ମହତାଵୃତଃ
ଭୂତ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଦକ୍ଷିତ, ଏହି ଭୂତମାନେ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ।
ଏଵଂ ଵିଧାନାମଣ୍ଡାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚ 4.2.
ଏଭଳି ଅନେକ ଗୋଲାକାର ଜଗତ ଶତ ଓ ସହସ୍ରରେ ଅଛି।
ଵୈକୁଣ୍ଠକୋଷ୍ଠଗତମେତଦଶେଷତାଯାଂ ଖ୍ଯାତଂ ଜଗତ୍ସୁରନରୋରଗସିଦ୍ଧନଦ୍ଧମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଦେବତା, ମଣିଷ, ସର୍ପ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବନ୍ଧନରେ ପଡ଼ିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଗୃହରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ମାଯାଦର୍ଶନଵର୍ଣନମ୍ କୀଦୃଶୀ କୃଷ୍ଣ ସା ମାଯା ଵିଷ୍ଣୋରମିତତେଜସଃ
ମାୟା ଦର୍ଶନର ବର୍ଣ୍ଣନା।
ଵାସୁଦେଵଃ ସଗରୁଡଃ ସଚକ୍ରଶ୍ଚ ଶ୍ରିଯା ସହ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସେଇ ମାୟା କେମିତି?
ନୀଲୋତ୍ପଲଦଲଶ୍ଯାମଃ କୁଂଡଲାଭ୍ଯାଂ ଵିଭୂଷିତଃ
ବାସୁଦେବ, ଗରୁଡ଼ ଓ ଚକ୍ର ସହିତ, ଶ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ।
ତସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଥାଭ୍ଯାଗାନ୍ନାରଦୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ
ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ଭଳି କଳା, ଦୁଇଟି କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି ଶୋଭିତ।
ସଂଶଯଂ ପରିପୃଚ୍ଛାମି ଭଗଵନ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ, ମହାମୁନି ନାରଦ ଆସିଲେ।
ତସ୍ଯା ଦର୍ଶଯ ମେ ରୂପଂ ମାଯାଯାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ
ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୋତେ ସେଇ ମାୟାର ରୂପ ଦେଖାଇଦିଅ।
ଆବ୍ରହ୍ମସ୍ତଂବପର୍ଯଂତଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାସର ତଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମଣିଷମାନେ—
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ମୁନିନା ଦେଵଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏଭଳି ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେବମାନ୍ୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଭୂଯୋଽପି ମୋହଯାମାସ ସୋମଗ୍ରାହେଣ ନାରଦମ୍
ସୋମଗ୍ରାହଣ ସମୟରେ, ସେ ପୁଣିଥରେ ନାରଦଙ୍କୁ ମାୟାରେ ପକାଇଦେଲେ।
ମାଯାଂ ଦର୍ଶଯ ମେ ଦେଵ ନାନ୍ଯଦସ୍ତି ପ୍ରଯୋଜନମ୍ 4.3.
ହେ ଦେବ, ମୋତେ ମାୟା ଦେଖାଇଦିଅ, ଏଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।
ଅଡୁଲ୍ଯଗ୍ରେଣ ସଂଗୃହ୍ଯ ନାରଦଂ ମୁନି ପୁଙ୍ଗଵମ୍
ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦଙ୍କୁ ଜାମାର ଆଗ ଧରି ଧରିଲେ।
ଋଗ୍ଵେଦସଦୃଶଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵଦାସ୍ଥିତଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଋଗ୍ବେଦରେ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣିତ, ସେଠି ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଶିଖୀ କମଂଡଲୁଧୃତୋ ମୃଗଚର୍ମୋପଵୀତକଃ
ଶିରରେ ଚୁଡ଼ା, ହାତରେ କମଣ୍ଡଳୁ, ଦେହରେ ମୃଗଚର୍ମ ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିଲେ।