ଵର୍ଣସ୍ଯ ଶବଲତ୍ଵାଚ୍ଚ ଯମଃ କଲ୍ମାଷ ଉଚ୍ଯତେ
ତାଙ୍କର ଦେହ ରଙ୍ଗ ବିବିଧ ଥିବାରୁ ଯମଙ୍କୁ କଳ୍ମାଷ ଭାବେ କୁହାଯାଏ।
ସ୍ଥିତୋ ଦକ୍ଷିଣତ ତସ୍ଯ ଦଂଡହସ୍ତସମନ୍ଵିତଃ
ସେ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଦଣ୍ଡାୟିତ।
କୁବେରୋ ଧନଦୋ ଜ୍ଞେଯୋ ହସ୍ତିରୂପୋ ଵିନାଯକଃ କୁବେରଃ କୁଶରୀରତ୍ଵାତ୍ସ ନାମ୍ନା ଧନଦଃ ସ୍ମୃତଃ
କୁବେର, ଧନ ଦେବାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ହସ୍ତୀମୁଖ ଭାବେ ଭିନ୍ନ ଚିହ୍ନିତ; ତାଙ୍କର ଦେହ ଅସମାନ୍ୟ ଥିବାରୁ ସେ ଧନଦ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।
ନାଯକଃ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ତେନ ନାଯକ ଉଚ୍ଯତେ
ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାୟକ, ଏହିକାରଣରୁ ତାଙ୍କୁ ନାୟକ କୁହାଯାଏ।
ରୈଵତଶ୍ଚୈଵ ଦିଂଡିଶ୍ଚ ତୌ ରଵେଃ ପୂର୍ଵତଃ ସ୍ଥିତୌ 1.124.
ରୈବତ ଓ ଦିଣ୍ଡି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦଣ୍ଡାୟିତ।
ପ୍ଲୁତଂ ଗଚ୍ଛତ୍ଯସୌ ଯସ୍ମାତ୍ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତଃ
ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି।
ଡୀଙ୍ଗତାଵସ୍ଯ ଵୈ ଧାତୋର୍ଦିଂଡିଶବ୍ଦୋ ନିପାତ୍ଯତେ
'ଡିଙ୍ଗ' ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା 'ଦିଣ୍ଡି' ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଇତ୍ଯେତେ ପ୍ରଵରାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଧାତ୍ଵର୍ଥା ନୈଗମୈଃ ଶୁଭୈଃ
ଏହିଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଧାତୁ ଅର୍ଥ ଓ ଶୁଭ ପରମ୍ପରା ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ।
ଅଶ୍ଵିନୌ ତୌ ତତୋ ଜ୍ଞେଯୌ ଦଂଡନାଯକପିଂଗଲୌ
ଏହିପରି, ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡନାୟକ ଓ ପିଙ୍ଗଳ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ।
ରେଵତଶ୍ଚୈଵ ଦିଂଡିଶ୍ଚ ଇତ୍ଯେତେ ପ୍ରଵରା ମଯା
ରୈବତ ଓ ଦିଣ୍ଡି — ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମୋର ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ଇତ୍ଯେଭିର୍ନାମଭିସ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ଦାନଵାନାଂ ଜିଘାଂସଯା
ଏହି ସମସ୍ତ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚିହ୍ନିତ।
ସରୂପାଶ୍ଚାନ୍ଯରୂପାଶ୍ଚ ଵିରୂପାଃ କାମରୂପିଣଃ
କେହି ସମାନ ଆକୃତିର, କେହି ଭିନ୍ନ ଆକୃତିର, କେହି ବିକୃତ ଦେହର, ଏବଂ କେହି ଇଚ୍ଛାମତେ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିପାରନ୍ତି।
ଧାତୁର୍ଦିଵିତି ଵୈ ପ୍ରୋକ୍ତୋ କ୍ରୀଡାଯାଂ ସ ତୁ ଉଚ୍ଯତେ
‘ଦି’ ଏହି ଧାତୁକୁ ଖେଳାର ଅର୍ଥରେ କହାଯାଇଛି ।
ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ଯାନ୍ଯୁକ୍ତାନୀହ ଵୈ ମଯା
ଯେ ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ମୁଁ ଏଠାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଛି—
ତେ ଶ୍ରୁତ୍ଵାରାଧ୍ଯ ଦେଵେଶଂ ସଂସିଦ୍ଧା ଦିଵି ସଂସ୍ଥିତାଃ ।। 1.124.
ସେମାନେ ସେଗୁଡିକୁ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ସଫଳତା ଲାଭ କରି ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସଂଵାଦେ ପ୍ରଵରଵର୍ଣନଂ ନାମ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବର ସପ୍ତମୀକଳ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ସଂବାଦରେ ‘ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା’ ନାମକ ଏକଶ ଚଉଁଥ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା ।
ଵ୍ଯାସାଗମନଵର୍ଣନମ୍ ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ଶ୍ରୀସରସ୍ଵତ୍ଯୈ ନମଃ ଓଁ ନମୋ ଭଗଵତେ ଵାସୁଦେଵାଯ କଲ୍ଯାଣାନି ଦଦାତୁ ଵୋ ଗଣପତିର୍ଯସ୍ମିନ୍ନତୁଷ୍ଟେ ସତି କ୍ଷୋଦୀଯସ୍ଯପି କର୍ମଣି ପ୍ରଭଵିତୁଂ ବ୍ରହ୍ମାପି ଜିହ୍ମାଯତେ
ବ୍ୟାସଙ୍କ ଆଗମନ । ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ରୀସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଓଁ, ଭଗବତ୍ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଗଣପତି ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତୁ; ତାଙ୍କର କୃପା ହେଲେ, ସବୁଠୁ ଛୋଟ କାମରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଅଟକାଇପାରିନାହାନ୍ତି ।
ଶଶ୍ଵତ୍ପୁଣ୍ଯହିରଣ୍ଯଗର୍ଭରସନାସିଂହାସନାଧ୍ଯାସିନୀ ସେଯଂ ଵାଗଧିଦେଵତା ଵିତରତୁ ଶ୍ରେଯାଂସି ଭୂଯାଂସି ଵଃ
ଏହି ଶୁଭ୍ର ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ମା ଶ୍ରୀସରସ୍ୱତୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ଶ୍ରେୟସ୍ ଦିଅନ୍ତୁ ।
ନମସ୍ତସ୍ମୈ ଵିଶ୍ଵୋଦଯଵିଲଯରକ୍ଷାପ୍ରକୃତଯେ ଶିଵାଯ କ୍ଲେଶୌଘଚ୍ଛିଦୁରପଦ୍ ପଦ୍ମପ୍ରଣତଯେ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି, ବିନାଶ ଓ ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା, ଯିଏ ଦୁଃଖର ଭାରକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଯିଏଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତମାନେ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ସେ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଯସ୍ଯ ଗଣ୍ଡତଲେ ଭାତି ଵିମଲା ଷଟ୍ପ ଦାଵଲୀ
ଯାହାଙ୍କ ଗାଳରେ ଶୁଭ୍ର ଛଅଟି ଦାନ୍ତର ଶ୍ରେଣୀ ଚମକୁଛି—
ଓଁ ନମୋ ଵାସୁଦେଵାଯ ସଶାର୍ଙ୍ଗାଯ ସକେତଵେ
ଓଁ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଧାରୀ, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ବସିଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ନମଃ ଶିଵାଯ ସୋମାଯ ସଗଣାଯ ସସୂନଵେ
ଶିବ, ସୋମ, ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।
ଶିଵଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହରିଂ ସ୍ତୁତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯ ପରମେ ଷ୍ଠିନମ୍
ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପରମେଷ୍ଠୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି—
ଛତ୍ରାଭିଷିକ୍ତଂ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଧର୍ମପୁତ୍ର, ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ, ରାଜାଁ ଚାମର ଛତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ—
ମାର୍କଣ୍ଡେଯଃ ସମାଣ୍ଡଵ୍ଯଃ ଶାଣ୍ଡିଲ୍ଯଃ ଶାକଟାଯନଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ସମଣ୍ଡବ୍ୟ, ଶାଣ୍ଡିଳ୍ୟ ଓ ଶାକଟାୟନ—
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଭୃଗୁ ର୍ଭାଗୁରିରେଵ ଚ 4.1.
ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଭୃଗୁ ଓ ଭାଗୁରି—
ପୁଲସ୍ତ୍ଯଃ ପୁଲହୋ ଦାଲ୍ଭ୍ଯୋ ବୃହଦଶ୍ଵଃ ସଲୋମଶଃ
ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ଦାଲ୍ଭ୍ୟ, ବୃହଦଶ୍ୱ ଓ ସଲୋମଶ—
ତାନୃଷୀନାଗତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗପାରଗାନ୍
ଏହି ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି—
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟଃ ସମୁତ୍ଥାଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଖୁସି ହୋଇ, ଉଠି ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ ।
ଉପଵିଷ୍ଟେଷୁ ତେଷ୍ଵେଵ ତପସ୍ଵିଷୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯେତେବେଳେ ସେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ବସିଗଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର—