ଈଦୃଶଂ ଵାଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଚକଃ କ୍ଷ୍ମାଧିପେଶ୍ଵର
ଏଭଳି ଭାବେ ଯିଏ ପାଠ କରେ, ଭୂମିର ଏଶ୍ୱର,
ବୁଧ୍ଯତେ ନ ଚ କଷ୍ଟାଚ୍ଚ ସ ଜ୍ଞେଯୋ ଵାଚକାଧମଃ
ସେ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ବୋଲି ତାକୁ ଅଧମ ବାଚକ ଭାବେ ଜଣାଯିବ।
ଅବୁଧ୍ଯମାନୋ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ ଵାଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଚକଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିନଥିବା ବେଳେ ପଢ଼ିଥାଏ,
ଵିସ୍ପଷ୍ଟମଦ୍ଭୁତଂ ଶାଂତଂ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରପଦଂ ତଥା
ସେଠି ଶବ୍ଦ ଓ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ,
ଅତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ବୁଧ୍ଯମାନସ୍ତୁ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ନୃପ
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଗଭୀର ଭାବେ ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ଧାରଣ କରେ, ରାଜାନ୍ତ.
ଯ ଏଵଂ ଵାଚଯେଦ୍ରାଜନ୍ସ ଜ୍ଞେଯଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ବୁଧୈଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯିଏ ପଢ଼େ, ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ହେତୁଵାଦପରୋ ରାଜଂସ୍ତଥାସୂଯାସମନ୍ଵିତଃ ।। 1.216.
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ବିତର୍କରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଭରିଥାଏ, ରାଜା,
ଵାଚକୋ ଯୋ ମହାବାହୋ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ
ଓ ବଳଶାଳୀ, ଏମିତି ଏକ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯଦି କେହି ଶୁଣେ,
ନ ତସ୍ଯ ପୁରତୋ ଵୀର ଵାଚଯେ ତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞ ଏଵ ହି
ଓ ବୀର, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି କାମ କେବଳ ପଣ୍ଡିତମାନେ କରିପାରନ୍ତି।
ରାଜନ୍କୌତୁକପାତ୍ରଂ ତୁ ସ ଜ୍ଞେଯୋ ରାଜସୋ ଭଵେତ୍
ରାଜା, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସୁକତାର ପାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ସେ ରାଜସିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ସତତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଚକଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ମୁଦା
ଯିଏ ସଦା ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ,
ଯ ଏଵଂ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଵୀର ସ ଜ୍ଞେଯଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ବୁଧୈଃ
ଓ ବୀର, ଏଭଳି ଭାବରେ ଯିଏ ଶୁଣେ, ପଣ୍ଡିତମାନେ ତାଙ୍କୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ପୂଜ୍ଯତମୋ ନାନ୍ଯଃ ଶ୍ରାଵକାଣାଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ତେଣୁ, ରାଜାନ୍ତମ, ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଅଧିକ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଣାମିହ ଵର୍ଣାନାଂ ନାନ୍ଯୋ ବନ୍ଧୁଃ ପ୍ରଚକ୍ଷ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଚାରିଟି ବର୍ଣ୍ଣର ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ କେହି ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପୂଜଯେଦ୍ଵାଚକଂ ସଦା
ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସଦା ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵାଚକୋ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଵିପ୍ରାଦୀନାମଶେଷତଃ
ଓ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଟେ।
ଶୃଣ୍ଵଂତି ଯେ ନରା ରାଜନ୍ସ ତେଷାଂ ଗୁରୁରୁଚ୍ଯତେ । 1.216.
ରାଜା, ଯେଉଁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।
ଯେ ଶୃଣ୍ଵଂତି ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାସି ମାସି ଦଦଂତି ତେ
ଓ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିମାସ ଶୁଣନ୍ତି ଓ ଦାନ କରନ୍ତି,
ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ଚାମାଵାସ୍ଯାଯାମଥ ଵା ରଵିସଂକ୍ରମେ
ଦ୍ୱାଦଶୀ, ଅମାବାସ୍ୟା ବା ସୂର୍ଯ୍ୟର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ,
ଅଯନେ ଵିଷୁଵେ ଚୈଵ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଗ୍ରହେ ତଥା
ଅୟନ, ବିଷୁବ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ମଧ୍ୟ,
ଦେଯଂ ସ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଵକୈସ୍ତାତ ତଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ନାନ୍ଯତୋ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଶ୍ରୋତାମାନେ ଯାହାକୁ ଦେବାକୁ ଉଚିତ, ସେଠିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଦତ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଯେନ୍ଯସ୍ମୈ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଶ୍ରାଵକାଃ
ଯଦି ଶ୍ରୋତାମାନେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇନଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଇଦେଇଛନ୍ତି,
କୃତ୍ଵାଵମାନମଥ ତୈଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଯତ୍ଫଲଂ ନୃପ
ଏଭଳି କରି ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିଲେ, ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଆନ୍ତି, ସେହି ହେଉଛି—
ଶୂଦ୍ରତ୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯାତି କ୍ଷତ୍ରିଯୋ ଯାତି କାକତାମ୍
ଏଥିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ କାଉଡ଼ିଆ ହେଉଛନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ପୂଜ୍ଯୋ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଥମଂ ଵାଚକୋ ବୁଧୈଃ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ପ୍ରଥମେ ପାଠକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୈଶାଖ୍ଯାମଯନେ ଵୀର ତୃତୀଯାଯାଂ ଚ ସୁଵ୍ରତ
ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ତୃତୀୟା ତିଥିରେ,
ପର୍ଵସ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ଚ ଵିଭୋ ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଧର୍ମତଃ ସ୍ମୃତଃ 1.216.
ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସେଉଁଠି ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ କହାଯାଇଛି।
ଅନ୍ନଂ ଚାପି ତଥା ପକ୍ଵଂ ମାଂସଂ ଚ କୁରୁନଂଦନ
ପକା ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ମାଂସ ମଧ୍ୟ, ହେ କୁରୁବଂଶୀ,
ଵାଚକସ୍ତୁ ଯଥା ନିତ୍ଯଂ ସୁଖମାସ୍ତେ ନରାଧିପ
ପାଠକୁ ଏଭଳି ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ସଦା ସୁଖରେ ରହିପାରିବେ, ହେ ନରପତି।
ହେମଂତେ ଲୋମଶା ଦେଯାଶ୍ଛତ୍ରଂ ପ୍ରାଵୃଷି ସତ୍ତମ
ହେମନ୍ତ କାଳରେ ଉନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ, ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଛତା ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।