ତେ ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତେ କୃତାର୍ଥା ନ ସଂଶଯଃ
ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ସେମାନେ ସଫଳ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ଶୋଭତେ ପୁରଂ ଵୀର ଵ୍ଯାସହୀନଂ କଦାଚନ
ହେ ବୀର, ବ୍ୟାସ ବିନା କୌଣସି ପୁର ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।
ନ ରାଜତେ ସରୋ ଯଦ୍ଵତ୍ପଦ୍ମିନୀ ରହିତଂ ନୃପ
ଯେପରି ଏକ ହିମ୍ସାରେ ପଦ୍ମ ନଥିଲେ ହ୍ରଦ ରୂପ ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା,
ଯଥୈକତୋ ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ଏକତସ୍ତୁ ଦିଵାକରଃ
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି,
ଯଥା ଵେଦସମୋ ନାସ୍ତି ଆଗମୋ ଭୁଵି କଶ୍ଚନ
ଯେପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବେଦ ସମାନ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ,
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ସେପରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମାନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଆଉ କୌଣସି ନାହିଁ ବୋଲି କହାଯାଏ।
ନାଶ୍ଵମେଧସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା 1.216.୧୧
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।
ତଥା ଵ୍ଯାସସମୋ ଵିପ୍ରୋ ନ କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନୃପ
ଏହିପରି, ରାଜା, ବ୍ୟାସ ସମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେଉଁଠିଓ ମିଳେ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ଵ୍ଯାସସମଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇତୀଯଂ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ ଉପଵିଷ୍ଟୋ ଯଦା ଭୁଂକ୍ତେ ଵ୍ଯାସୋ ଵୈ ଵିପ୍ରମଣ୍ଡଲେ
ବ୍ୟାସ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେହି ନାହିଁ ବୋଲି ବେଦର ଶ୍ରୁତି କହେ; ବ୍ୟାସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଭୋଜନ କରିଲେ,
ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତାତ ପଵିତ୍ରାଣି କଥିତାନି ପୁରା ମମ
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ, ପୁତ୍ର, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ମଧୁ ପାଯସଂ କାଲଶାକସ୍ତିଲାଶ୍ଚ କୁତପସ୍ତଥା
ମଧୁ, ପାୟସ, ଋତୁଅନୁସାରୀ ଶାକ, ତିଳ ଏବଂ କୁଟପ ଜଳ।
ଦୈଵେ କର୍ମଣି ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ ସ ଜ୍ଞେଯଃ ପଂକ୍ତିପାଵନଃ
ଦେବତା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବ।
ଏତେ ସର୍ଵେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପଂକ୍ତିପାଵନାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଙ୍କ୍ତି ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଜଯେତି ଵିଦିତାନି ଵୈ ଜଯୋପଜୀଵୀ ତେନାସୌ ଗତଃ ଖ୍ଯାତିଂ ତୁ ଵାଚକଃ
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ 'ଜୟ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏହି 'ଜୟ' ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ସେ ବାଚକ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛି।
ଵିସ୍ପଷ୍ଟମଦ୍ଭୁତଂ ଶାଂତଂ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରମିଦଂ ତଥା
ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅକ୍ଷରରେ ରହିଛି।
ଯୁଧ୍ଯମାନୋଥ ଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ନୃପ
ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ, ଏହି ସମଗ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥ, ରାଜା,
ଯ ଏଵଂ ଵାଚଯେଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଵିପ୍ରୋ ଵ୍ଯାସ ଉଚ୍ଯତେ 1.216.
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ ପାଠ କରେ, ସେ ବ୍ୟାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତ୍ରିଵିଧଂ ଵାଚକଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସଦା ଗୁଣଵିଭେଦତଃ
ବାଚକଙ୍କୁ ସଦା ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ପ୍ରକାର ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଵେତୌ କଥ୍ଯମାନୌ ତୁ ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ
ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ମୁଁ ଯେପରି କହୁଛି, ସେପରି ଶୁଣ।
ପଦଚ୍ଛେଦଵିହୀନଂ ଚ ତଥା ଭାଵଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଶବ୍ଦ ବିଭାଗ ନାହିଁ ଏବଂ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ,
ଈଦୃଶଂ ଵାଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଚକଃ କ୍ଷ୍ମାଧିପେଶ୍ଵର
ଏଭଳି ଭାବେ ଯିଏ ପାଠ କରେ, ଭୂମିର ଏଶ୍ୱର,
ବୁଧ୍ଯତେ ନ ଚ କଷ୍ଟାଚ୍ଚ ସ ଜ୍ଞେଯୋ ଵାଚକାଧମଃ
ସେ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ବୋଲି ତାକୁ ଅଧମ ବାଚକ ଭାବେ ଜଣାଯିବ।
ଅବୁଧ୍ଯମାନୋ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ ଵାଚଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ଵାଚକଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥକୁ ବୁଝିନଥିବା ବେଳେ ପଢ଼ିଥାଏ,
ଵିସ୍ପଷ୍ଟମଦ୍ଭୁତଂ ଶାଂତଂ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରପଦଂ ତଥା
ସେଠି ଶବ୍ଦ ଓ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ, ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ,
ଅତ୍ତ୍ଯର୍ଥଂ ବୁଧ୍ଯମାନସ୍ତୁ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ନୃପ
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଗଭୀର ଭାବେ ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ, ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥର ମୂଳ ଅର୍ଥକୁ ଧାରଣ କରେ, ରାଜାନ୍ତ.
ଯ ଏଵଂ ଵାଚଯେଦ୍ରାଜନ୍ସ ଜ୍ଞେଯଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ବୁଧୈଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯିଏ ପଢ଼େ, ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
ହେତୁଵାଦପରୋ ରାଜଂସ୍ତଥାସୂଯାସମନ୍ଵିତଃ ।। 1.216.
ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ବିତର୍କରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଭରିଥାଏ, ରାଜା,
ଵାଚକୋ ଯୋ ମହାବାହୋ ଶୃଣୁଯାଦ୍ଯସ୍ତୁ ମାନଵଃ
ଓ ବଳଶାଳୀ, ଏମିତି ଏକ ପଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଯଦି କେହି ଶୁଣେ,
ନ ତସ୍ଯ ପୁରତୋ ଵୀର ଵାଚଯେ ତ୍ପ୍ରାଜ୍ଞ ଏଵ ହି
ଓ ବୀର, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହି କାମ କେବଳ ପଣ୍ଡିତମାନେ କରିପାରନ୍ତି।
ରାଜନ୍କୌତୁକପାତ୍ରଂ ତୁ ସ ଜ୍ଞେଯୋ ରାଜସୋ ଭଵେତ୍
ରାଜା, ଏମିତି ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଉତ୍ସୁକତାର ପାତ୍ର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ୍, ସେ ରାଜସିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।