ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵାଚକାଯେହ ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ ତଥା ଶ୍ରୁତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦକ୍ଷିଣମୁଦାହୃତମ୍
ଏଠି ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଶୁଣିଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରର ଫଳ ମିଳେ; ଏହିପରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଯେଉଁ ଶ୍ରବଣ ସହିତ ଦାନ ହୁଏ, ସେହିଠାରେ ଶ୍ରବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନାଯାଏ।
ଵାଚକଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ମା ତ୍ପଶ୍ଚାଲ୍ଲେଖକପୂଜନମ୍
ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ, ସେପରେ ଲେଖକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାଚକଃ ପୂଜିତୋ ଯେନ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ଦେଵତାଃ
ଯିଏ ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଥାଏ।
ଇତି ଵେଧାଃ ସଦା ପ୍ରାହ ଦେଵାନାଂ ପୁରତଃ ପୁରା ନ ତୁଲ୍ଯଂ ଵାଚକେନେହ ପାତ୍ରଦାନସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସଦା ଦେବମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଥିଲେ: ଏଠି ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।
ତିଷ୍ଠଂତି ଯସ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ପୃଥିଵୀପତେ
ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ଜିଭାର ଆଗରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଥାଏ,
ନ ତୁଲ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତେନ ଭୁଵି ପାତ୍ରଂ ନରେଷୁ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଂକ୍ତେ ଵାଚକଃ ଶ୍ରଦଯାନ୍ଵିତଃ
ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ପାତ୍ର ସମାନ କିଛି ନାହିଁ; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେ ଉଚ୍ଚାରକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଯଥେହ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଭାସ୍କରଃ ପ୍ରଵରଃ ସ୍ମୃତଃ କଲସ୍ଵରସମାଯୁକ୍ତଂ ରସଭାଵସମନ୍ଵିତମ୍
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ, ଯିଏ ଅମୃତ ରସ ଓ ସ୍ୱାଦର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି,
ବୁଧ୍ଯମାନଃ ସଦାତ୍ଯର୍ଥଂ ଗ୍ରଂଥାଥଂ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ନୃପ 1.216.
ସେ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥକୁ ସଦା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିଥାଏ, ହେ ରାଜା,
ଯ ଏଵଂ ଵାଚଯେଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଵିପ୍ରୋ ଵ୍ଯାସ ଉଚ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଯିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ପାଠ କରାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବ୍ୟାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଇତ୍ଥଂଭୂତୋ ଵସେଦ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵାଚକୋ ଵ୍ଯାସସନ୍ନିଭଃ
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରକ ଯେଉଁଠି ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସମାନ।
ତେ ଧନ୍ଯାସ୍ତେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତେ କୃତାର୍ଥା ନ ସଂଶଯଃ
ସେମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମହାତ୍ମା, ସେମାନେ ସଫଳ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ଶୋଭତେ ପୁରଂ ଵୀର ଵ୍ଯାସହୀନଂ କଦାଚନ
ହେ ବୀର, ବ୍ୟାସ ବିନା କୌଣସି ପୁର ଶୋଭା ପାଏ ନାହିଁ।
ନ ରାଜତେ ସରୋ ଯଦ୍ଵତ୍ପଦ୍ମିନୀ ରହିତଂ ନୃପ
ଯେପରି ଏକ ହିମ୍ସାରେ ପଦ୍ମ ନଥିଲେ ହ୍ରଦ ରୂପ ହୁଏ ନାହିଁ, ହେ ରାଜା,
ଯଥୈକତୋ ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ଏକତସ୍ତୁ ଦିଵାକରଃ
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି,
ଯଥା ଵେଦସମୋ ନାସ୍ତି ଆଗମୋ ଭୁଵି କଶ୍ଚନ
ଯେପରି ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବେଦ ସମାନ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ,
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରସମଂ ତୀର୍ଥଂ ନ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ସେପରି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମାନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଆଉ କୌଣସି ନାହିଁ ବୋଲି କହାଯାଏ।
ନାଶ୍ଵମେଧସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା 1.216.୧୧
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ସମାନ ପାପ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ।
ତଥା ଵ୍ଯାସସମୋ ଵିପ୍ରୋ ନ କ୍ଵଚିତ୍ପ୍ରାପ୍ଯତେ ନୃପ
ଏହିପରି, ରାଜା, ବ୍ୟାସ ସମାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ କେଉଁଠିଓ ମିଳେ ନାହିଁ।
ନାସ୍ତି ଵ୍ଯାସସମଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇତୀଯଂ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ ଉପଵିଷ୍ଟୋ ଯଦା ଭୁଂକ୍ତେ ଵ୍ଯାସୋ ଵୈ ଵିପ୍ରମଣ୍ଡଲେ
ବ୍ୟାସ ସମାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେହି ନାହିଁ ବୋଲି ବେଦର ଶ୍ରୁତି କହେ; ବ୍ୟାସ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସି ଭୋଜନ କରିଲେ,
ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ତାତ ପଵିତ୍ରାଣି କଥିତାନି ପୁରା ମମ
ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ, ପୁତ୍ର, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ମଧୁ ପାଯସଂ କାଲଶାକସ୍ତିଲାଶ୍ଚ କୁତପସ୍ତଥା
ମଧୁ, ପାୟସ, ଋତୁଅନୁସାରୀ ଶାକ, ତିଳ ଏବଂ କୁଟପ ଜଳ।
ଦୈଵେ କର୍ମଣି ପିତ୍ର୍ଯେ ଚ ସ ଜ୍ଞେଯଃ ପଂକ୍ତିପାଵନଃ
ଦେବତା ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ, ସେ ପଙ୍କ୍ତିକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବ।
ଏତେ ସର୍ଵେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପଂକ୍ତିପାଵନାଃ
ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପଙ୍କ୍ତି ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଜଯେତି ଵିଦିତାନି ଵୈ ଜଯୋପଜୀଵୀ ତେନାସୌ ଗତଃ ଖ୍ଯାତିଂ ତୁ ଵାଚକଃ
ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ 'ଜୟ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ଏହି 'ଜୟ' ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ସେ ବାଚକ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଛି।
ଵିସ୍ପଷ୍ଟମଦ୍ଭୁତଂ ଶାଂତଂ ସ୍ପଷ୍ଟାକ୍ଷରମିଦଂ ତଥା
ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ଶାନ୍ତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଅକ୍ଷରରେ ରହିଛି।
ଯୁଧ୍ଯମାନୋଥ ଵାତ୍ଯର୍ଥଂ ଗ୍ରଂଥାର୍ଥଂ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ନୃପ
ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ, ଏହି ସମଗ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥ, ରାଜା,
ଯ ଏଵଂ ଵାଚଯେଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଵିପ୍ରୋ ଵ୍ଯାସ ଉଚ୍ଯତେ 1.216.
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ ପାଠ କରେ, ସେ ବ୍ୟାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ତ୍ରିଵିଧଂ ଵାଚକଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସଦା ଗୁଣଵିଭେଦତଃ
ବାଚକଙ୍କୁ ସଦା ତାଙ୍କର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ପ୍ରକାର ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵାଵେତୌ କଥ୍ଯମାନୌ ତୁ ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ
ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ମୁଁ ଯେପରି କହୁଛି, ସେପରି ଶୁଣ।
ପଦଚ୍ଛେଦଵିହୀନଂ ଚ ତଥା ଭାଵଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଶବ୍ଦ ବିଭାଗ ନାହିଁ ଏବଂ ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ,