ନମସ୍କାରାଦଯଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯା ଶିଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଵୋଦ୍ଯତେ
ନମସ୍କାର ଓ ଏପରି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ 'ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ହେଉ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ପୁରତୋ ଵୈଶ୍ଯା ଵୈଶ୍ଯାନାଂ କ୍ଷତ୍ରିଣସ୍ତଥା ଯେ ଚ ସଂକରଜା ରାଜନ୍ନରାସ୍ତେ ଶୂଦ୍ରପୃଷ୍ଠତଃ
ଶୂଦ୍ରମାନେ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ, ବୈଶ୍ୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ମିଶ୍ର ଜନ୍ମର, ସେମାନେ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପଛରେ ଦଢ଼ିବେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵାଚକଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ନାନ୍ଯଵର୍ଣଜମାଦରେତ୍
ପାଠକ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଥଂ ହି ଶୃଣ୍ଵତାଂ ତେଷାଂ ଵର୍ଣାନାମନୁପୂର୍ଵଶଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ଜାତି ଅନୁସାରେ ଅନୁକ୍ରମରେ ବସିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରେଯୋଽର୍ଥମାତ୍ମନୋ ରାଜନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵାଚକଂ ବୁଧଃ
ନିଜର ଭଲ ପାଇଁ, ରାଜାନ୍, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପାଠକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାବାହୋ ଦ୍ଵେ ଦେଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣେ, ମହାବାହୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ସୁନା ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୂଦ୍ରେଣୈଵ ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଦାତଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଣମାଷକାଃ
ଶୂଦ୍ର ଚାରିଟି ସୁନା ମାଷକ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଥମେ ପାରଣେ ରାଜନ୍ଵାଚକଂ ପୂଜ୍ଯ ଶକ୍ତିତଃ
ପ୍ରଥମ ପାଠ ସମାପ୍ତିରେ, ରାଜାନ୍, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପାଠକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକାଦୀନ୍ସମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍କାର୍ତ୍ତିକମଚ୍ଯୁତ 1.216.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୁଣି କାର୍ତ୍ତିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଚ୍ୟୁତ।
ସୌତ୍ରାମଣିଂ ଵାଜପେଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ତଥା ଵିଭୋ
ସୌତ୍ରାମଣି, ବାଜପେୟ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭଗବନ।
ଆଦିତ୍ଯଯଜ୍ଞସ୍ଯ ତଥା ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧଯୋଃ ଇତ୍ଥଂ ଯଜ୍ଞଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯାତି ଲୋକାଂସ୍ତଥୋତ୍ତମାନ୍
ଏହିପରି ଆଦିତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ; ଏଭଳି ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ, ଉତ୍ତମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ଵଜ୍ରଵେଦିକସଂପନ୍ନଂ ମଣିରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ବଜ୍ର ମଞ୍ଚ ଓ ମଣି ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିବା।
ତତଶ୍ଚଂଦ୍ରସ୍ଯ ଭଵନେ ଵାରୁଣେ ଭଵନେ ତତଃ
ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ, ପରେ ବାରୁଣୀ ଗୃହକୁ ଯିବେ।
ଧିଷଣସ୍ଯ ଗୃହଂ ଗତ୍ଵା ତତଶ୍ଚିତ୍ରଶିଖଂଡିନଃ ଏଵମେଵ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ଧିଷଣଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ପରେ ଚିତ୍ରଶିଖଣ୍ଡିଙ୍କ ଘରକୁ; ଏଭଳି ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ରହିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଫଲମେତତ୍ସମୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସତତଂ ନୃଣାମ୍
ଏହି ଫଳ ସଦା ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇବେ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଏତାନି ପରିମାଣାନି ଵତ୍ସରେଣ ଭଵଂତି ଵୈ
ଏହି ସମସ୍ତ ମାପ ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ।
ଏକଂ ଚ ଦ୍ଵେ ତଥା ତ୍ରୀଣି ଚତ୍ଵାରି ଚ ଵିଶାଂପତେ
ଏକ, ଦୁଇ, ତିନି ଓ ଚାରି, ହେ ଜନମାନ୍ୟର ନାଥ,
ବ୍ରାହ୍ମଣାଦ୍ଯୈର୍ନୃପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଵର୍ଣଵିଭାଗଶଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଲୋକମାନେ, ହେ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ,
ଵାଚକଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚୈଵ ସର୍ଵକାମୈଃ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍ 1.216.
ଯେଉଁଠି ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଉପହାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାଚକାଯ ପ୍ରଦତ୍ତ୍ଵା ତୁ ତତୋ ଵିପ୍ରାନ୍ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ପ୍ରଥମେ ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଵାଚକାଯେହ ଶ୍ରୁତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଫଲମ୍ ତଥା ଶ୍ରୁତଂ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଦକ୍ଷିଣମୁଦାହୃତମ୍
ଏଠି ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ଶୁଣିଥିବା ଶାସ୍ତ୍ରର ଫଳ ମିଳେ; ଏହିପରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଯେଉଁ ଶ୍ରବଣ ସହିତ ଦାନ ହୁଏ, ସେହିଠାରେ ଶ୍ରବଣ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନାଯାଏ।
ଵାଚକଂ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ମା ତ୍ପଶ୍ଚାଲ୍ଲେଖକପୂଜନମ୍
ଯେପରି ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ, ସେପରେ ଲେଖକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଵାଚକଃ ପୂଜିତୋ ଯେନ ପୂଜିତାସ୍ତେନ ଦେଵତାଃ
ଯିଏ ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିଥାଏ।
ଇତି ଵେଧାଃ ସଦା ପ୍ରାହ ଦେଵାନାଂ ପୁରତଃ ପୁରା ନ ତୁଲ୍ଯଂ ଵାଚକେନେହ ପାତ୍ରଦାନସ୍ଯ ଵିଦ୍ଯତେ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସଦା ଦେବମାନେଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଥିଲେ: ଏଠି ଉଚ୍ଚାରକଙ୍କୁ ପାତ୍ର ଦାନ କରିବା ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।
ତିଷ୍ଠଂତି ଯସ୍ଯ ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଜିହ୍ଵାଗ୍ରେ ପୃଥିଵୀପତେ
ହେ ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଯାହାଙ୍କ ଜିଭାର ଆଗରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଥାଏ,
ନ ତୁଲ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ତେନ ଭୁଵି ପାତ୍ରଂ ନରେଷୁ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋ ଭୁଂକ୍ତେ ଵାଚକଃ ଶ୍ରଦଯାନ୍ଵିତଃ
ପୃଥିବୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ପାତ୍ର ସମାନ କିଛି ନାହିଁ; ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେ ଉଚ୍ଚାରକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଯଥେହ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଭାସ୍କରଃ ପ୍ରଵରଃ ସ୍ମୃତଃ କଲସ୍ଵରସମାଯୁକ୍ତଂ ରସଭାଵସମନ୍ଵିତମ୍
ଯେପରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ, ଯିଏ ଅମୃତ ରସ ଓ ସ୍ୱାଦର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି,
ବୁଧ୍ଯମାନଃ ସଦାତ୍ଯର୍ଥଂ ଗ୍ରଂଥାଥଂ କୃତ୍ସ୍ନଶୋ ନୃପ 1.216.
ସେ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅର୍ଥକୁ ସଦା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବୁଝିଥାଏ, ହେ ରାଜା,
ଯ ଏଵଂ ଵାଚଯେଦ୍ରାଜନ୍ଯ ଵିପ୍ରୋ ଵ୍ଯାସ ଉଚ୍ଯତେ
ଏଭଳି ଯିଏ ରାଜାଙ୍କୁ ପାଠ କରାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବ୍ୟାସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଇତ୍ଥଂଭୂତୋ ଵସେଦ୍ଯସ୍ମିନ୍ଵାଚକୋ ଵ୍ଯାସସନ୍ନିଭଃ
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରକ ଯେଉଁଠି ବସିଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ସମାନ।