ଉପ ଵିଶ୍ଯ ତତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଛ୍ରାଵକଃ ଶୃଣୁଯାନ୍ନୃପ
ତାପରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶ୍ରୋତା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ତସ୍ଯ ପୁସ୍ତକସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ ପୁନର୍ବଧ୍ନୀତ ତତ୍ସୂତ୍ରଂ ତନ୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ଵାଚଯେତ୍କ୍ଵଚିତ୍
ସେ ପୁସ୍ତକକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନ କରି, ପୁଣି ସୂତାକୁ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ, ଏବଂ କେବେ କେବେ ସେହି ସୂତା ଖୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରେ।
ତ୍ରିଵିଧଂ ପୁସ୍ତକଂ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସୂତ୍ରଂ ଵାସୁକିରୁଚ୍ଯତେ
ପୁସ୍ତକଟିକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେହି ସୂତାକୁ ବାସୁକି ବୋଲାଯାଏ।
ଶଂକରଶ୍ଚ ତଥା ସୂତ୍ରଂ ପଂକ୍ତଯଃ ସର୍ଵଦେଵତାଃ
ଶଙ୍କରଙ୍କର ସୂତା ଭଳି, ଏହି ରେଖାଗୁଡିକ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ।
ଅଗ୍ରେ ସ୍ଥିତା ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ଦିଶୋ ଵାପି ତଥା ଵିଭୋ
ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ଏହାର ସାମ୍ନାରେ ରହିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗମାନେ ମଧ୍ୟ, ମହାବଳଶାଳୀ।
ଯଂତ୍ରଦ୍ଵଯଂ କାଷ୍ଠମଯମଧୋର୍ଧ୍ଵଂ ଯଦୁଦାହୃତମ୍
ଉପରେ ଓ ତଳେ ଥିବା ଦୁଇଟି କାଠର ଯନ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ଇତ୍ଥଂ ଦେଵମଯଂ ହ୍ଯେତତ୍ପୁସ୍ତକଂ ଦେଵପୂଜିତମ୍
ଏଭଳି ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଦେବତାମୟ ଓ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ।
ଯୋଽସ୍ଯ ସୂତ୍ରଂ ବୃହତ୍କୃତ୍ଵା ପ୍ରଯଚ୍ଛତି ନରୋତ୍ତମଃ
ଯିଏ ଏହି ପୁସ୍ତକର ସୂତା ବଡ଼ କରି ଦାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନିରୂପ୍ଯ ପାତ୍ରଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ର କରାଭ୍ଯାଂ ଗୃହ୍ଯ ଵାଚକଃ ଵାଲ୍ମୀକିଂ ଚ ତଥା ରାଜନ୍ଵିଧିଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଶିଵଂ ରଵିମ୍।।1.216.
ପାତ୍ରଟିକୁ ଭଲରେ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ରାଜା, ଉଚ୍ଚାରକାରୀ ଦୁଇ ହାତରେ ଧରେ, ଏବଂ ବାଲ୍ମୀକି, ବିଧି, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ନମସ୍କାରମଥୈଷାଂ ତୁ ପଠିତ୍ଵା କୁରୁନଂଦନ।। ତତୋସୌ ଵ୍ଯାହରେଦ୍ଵିପ୍ରାନ୍ଵାଚକଃ ଶ୍ରଦଯାନ୍ଵିତଃ
ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, କୁରୁବଂଶୀ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ଉଚ୍ଚାରକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଂକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରେ।
ଅଲଂବିତମତସ୍ତବ୍ଧମଦ୍ଭୁତଂ ଵୀରମୂର୍ଜିତମ୍
ସେ ଶୋଭିତ, ଦୃଢ଼, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ, ବୀର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ସପ୍ତସ୍ଵରସମାଯୁକ୍ତଂ କାଲେକାଲେ ଵିଶାଂପତେ
ସେ ସାତଟି ସ୍ୱର ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ସମୟରେ, ଜନମାନ୍ୟର ନାଥ।
ଈଦୃଶାଦ୍ଵାଚକାଦ୍ଵିପ୍ରାଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶ୍ରଦ୍ଧାସମନ୍ଵିତଃ
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରକାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ଶୁଣିବା।
ନିଯମସ୍ଥଃ ଶୁଚିଃ ଶ୍ରୋତା ଶୃଣୁଯାତ୍ଫଲମଶ୍ନୁତେ
ନିୟମରେ ଥିବା ଓ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୋତା ଶୁଣି, ଫଳ ଲାଭ କରେ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସର୍ଵାନ୍କାମାନଵାପ୍ନୁତେ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵାପି ପରଂ ସ୍ଥାନଂ ଦେଵସ୍ଯାଦ୍ଭୁତମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିବାସକୁ ଯାଏ।
ସ୍ନାତୈର୍ଗୃହଂ ସମାଗମ୍ଯ ଶ୍ରୋତୃଭିର୍ଵାଚକସ୍ଯ ତୁ
ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରୋତାମାନେ ଉଚ୍ଚାରକାରୀଙ୍କ ଘରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଆସନଂ ଚ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସ୍ଥାତଵ୍ଯଂ ଵାଚକସ୍ଯ ତୁ
ଆସନ ନେଇ, ଉଚ୍ଚାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦଢ଼ ଭାବେ ରହିବା ଉଚିତ।
ଵାଚକେନ ନମସ୍କାରେ କୃତେ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ଭୂପତେ
ଉଚ୍ଚାରକାରୀ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ରାଜନ୍।
ସଂଶଯେ ସତି ପ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯୋ ଵାଚକଃ ସଂପ୍ରସାଦ୍ଯ ତୁ 1.216.
ସନ୍ଦେହ ହେଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପାଠକୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ।
ଵାଚକେନାପି ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ସ୍ଯାତ୍ତେଷାଂ ନିବୋଧନମ୍
ପାଠକ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ଜିନିଷ ବୁଝିବା ଦରକାର, ସେଥିରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
ନମସ୍କାରାଦଯଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯା ଶିଵମସ୍ତ୍ଵିତି ଵୋଦ୍ଯତେ
ନମସ୍କାର ଓ ଏପରି ଶୁଭ କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଏବଂ 'ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଲ ହେଉ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।
ଶୂଦ୍ରାଣାଂ ପୁରତୋ ଵୈଶ୍ଯା ଵୈଶ୍ଯାନାଂ କ୍ଷତ୍ରିଣସ୍ତଥା ଯେ ଚ ସଂକରଜା ରାଜନ୍ନରାସ୍ତେ ଶୂଦ୍ରପୃଷ୍ଠତଃ
ଶୂଦ୍ରମାନେ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ, ବୈଶ୍ୟମାନେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଓ ଯେଉଁମାନେ ମିଶ୍ର ଜନ୍ମର, ସେମାନେ ଶୂଦ୍ରମାନଙ୍କ ପଛରେ ଦଢ଼ିବେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଵାଚକଂ ଵିଦ୍ଯାନ୍ନାନ୍ଯଵର୍ଣଜମାଦରେତ୍
ପାଠକ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଇତ୍ଥଂ ହି ଶୃଣ୍ଵତାଂ ତେଷାଂ ଵର୍ଣାନାମନୁପୂର୍ଵଶଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ଜାତି ଅନୁସାରେ ଅନୁକ୍ରମରେ ବସିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରେଯୋଽର୍ଥମାତ୍ମନୋ ରାଜନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଵାଚକଂ ବୁଧଃ
ନିଜର ଭଲ ପାଇଁ, ରାଜାନ୍, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ପାଠକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାବାହୋ ଦ୍ଵେ ଦେଯେ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତୁ
ବ୍ରାହ୍ମଣେ, ମହାବାହୁ, କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ସୁନା ଦେବା ଉଚିତ।
ଶୂଦ୍ରେଣୈଵ ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଦାତଵ୍ଯାଃ ସ୍ଵର୍ଣମାଷକାଃ
ଶୂଦ୍ର ଚାରିଟି ସୁନା ମାଷକ ଦେବା ଉଚିତ।
ପ୍ରଥମେ ପାରଣେ ରାଜନ୍ଵାଚକଂ ପୂଜ୍ଯ ଶକ୍ତିତଃ
ପ୍ରଥମ ପାଠ ସମାପ୍ତିରେ, ରାଜାନ୍, ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ପାଠକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
କାର୍ତିକାଦୀନ୍ସମାରଭ୍ଯ ଯାଵତ୍କାର୍ତ୍ତିକମଚ୍ଯୁତ 1.216.
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ପୁଣି କାର୍ତ୍ତିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅଚ୍ୟୁତ।
ସୌତ୍ରାମଣିଂ ଵାଜପେଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଚ ତଥା ଵିଭୋ
ସୌତ୍ରାମଣି, ବାଜପେୟ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ, ହେ ଭଗବନ।