କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଏଵଂ ତୁଷ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ
ଏସବୁକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ; ଏଭଳି କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଆଦିତ୍ଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ପଶ୍ଚାଦଂଗାନି ପୂଜଯେତ୍
ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିସାରି, ପରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଗ୍ଵିଦିକ୍ଷୁ ନ୍ଯସେଦସ୍ତ୍ରମିଂଦ୍ରାଦି ଦିଶୋତ୍ତରାଂତିକମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗଗୁଡ଼ିକରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପୈର୍ଗଂଧୈଶ୍ଚ ଧୂପୈଶ୍ଚ ହୃଦଯାନି କ୍ରମେଣ ତୁ
ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବାହ୍ଯତଃ ପୂର୍ଵତୋ ମଂଦଂ ଦକ୍ଷିଣେନ ବୁଧଂ ତଥା
ବାହାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୋମଙ୍କୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବୁଧଙ୍କୁ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଚ କୁଜଂ ପୂଜ୍ଯ ନୈର୍ଋତ୍ଯାଂ ଭାନୁଦେହଜମ୍
ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ କୁଜଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଭାନୁଙ୍କର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାଂଶ୍ଚ ତତୋଽଷ୍ଟୌ ପୂଜଯେଦ୍ବୁଧଃ
ତାପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଆଠ ଦିଗପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ରମେଣ ପୂଜଯେଦ୍ଭାନୁଂ ଲୋକପାଲୈର୍ଗ୍ରହୈଃ ସହ
କ୍ରମକ୍ରମେ, ଭାନୁଙ୍କୁ ଦିଗପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯତ୍ର ଦେଵଃ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ରଵିଃ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁଠି ଦେବତା ରବିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ଵର୍ଷୋପଲଵିଷାଦିଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଖରା, ବିଷ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଭୟ ନଥାଏ।
ତେଜୋବିଂବାଂତମଧ୍ଯସ୍ଥ ଆଦିତ୍ଯଃ ପରମାର୍ଥତଃ
ଆଦିତ୍ୟ ସତ୍ୟରେ ତେଜସ୍ବୀ ବିମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେଷ ଵିଧିରାଖ୍ଯାତୋ ମଯା ଭୀଷ୍ମ ତଵାଖିଲଃ
ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।
ଇତ୍ଥଂ ପୂଜ୍ଯ ଵିଵସ୍ଵନ୍ତଂ ହୃଦ୍ବୀଜେନ ଵିସର୍ଜଯେତ୍
ଏପରି ଭାବେ ବିବସ୍ବାନ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ହୃଦୟର ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ସୂର୍ଯପୂଜାମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନମ୍ ରୂପଵର୍ଣ ସମଂ ଚୈଵ ପୌରାଣିକମନୁତ୍ତମମ୍
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜାର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା: ଏହାର ରୂପ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଓ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ପୌରାଣିକାନାଂ ମଂତ୍ରାଣାମୁଦ୍ଧାରଂ ଵୈଦିକାଦୃତେ
ପୁରାଣର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବେଦ ବ୍ୟତୀତ ଚୟନ କରାଯାଏ।
ଵର୍ଣରେଫସମାଯୁକ୍ତଂ ଵିଦ୍ରୁମେନୈଵ ଭୂଷିତମ୍
ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରେଫ ଯୁକ୍ତ, ପାଖାପାଖି ପାଗଜ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ବିଂଦୁରେଫସମାଯୁକ୍ତଂ ଦୀର୍ଘଯା ମାତ୍ରଯା ତଥା
ବିନ୍ଦୁ ଓ ରେଫ ସହିତ, ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରା ରହିଛି।
ତୃତୀଯଂ ତୁ ତଥା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ସଵିସର୍ଗଂ ଜନାଧିପ
ତୃତୀୟଟି ମଧ୍ୟ ବିସର୍ଗ ସହିତ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ହେ ଜନାଧିପ।
ଭାସ୍କରୋଯଂ ମହାନ୍ସାକ୍ଷାନ୍ମଂତ୍ରମୂର୍ତିସ୍ତ୍ରିରକ୍ଷରଃ
ଏହି ଭାସ୍କର ମହାନ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶମାନ, ମନ୍ତ୍ରର ରୂପ ଓ ତିନି ଅକ୍ଷରର।
ଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ ଜପତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଯିଏ ଏହିକୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଜପ କରେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ପଦ୍ମାକାରୌ କରୌ କୃତ୍ଵା ମଧ୍ଯେ ଶ୍ଲିଷ୍ଟେ ତୁ ମଧ୍ଯମେ
ହାତ ଦୁଇଟିକୁ ପଦ୍ମ ଆକାରରେ ଗଠନ କରି, ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟମା ଆଉଳିକୁ ଏକସାଥିରେ ମିଶାଇବା।
ଅନଯା ବଦ୍ଧଯା ରାଜନ୍ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରିଯୋ ଭଵେତ୍
ଏହି ମୁଦ୍ରା ଧରିଲେ, ରାଜନ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହେବାକୁ ମିଳେ।
ହୃଦଯଂ ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଯଦକ୍ଷରଵରଂ ସ୍ମୃତମ୍
ତାଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅକ୍ଷର ଭାବେ ମନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଶିରସ୍ଯର୍କମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଭାରତ
ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ 'ଅର୍କ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ଭାରତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଠାରେ।
ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରା ତୁ ଵିଦ୍ଯେଯମାଦିତ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରଟି ମହାତ୍ମା ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ଅକାରେଣ ସମାଯୁକ୍ତଂ ବିଂଦୁରେଫସମନ୍ଵିତମ୍
ଏହାରେ 'ଅ' ଅକ୍ଷର ଯୋଗ ହୋଇଛି, ବିନ୍ଦୁ ଓ 'ର' ଧ୍ୱନି ସହିତ ଅନ୍ୱିତ।
ଏକାକ୍ଷରମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତମଭେଦ୍ଯଂ ଯଃ ସ୍ମରେଦିଦମ୍
ଏହି ଏକାକ୍ଷରକୁ ଅଭେଦ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ ସ୍ମରଣ କରେ—
ସଵିସର୍ଗୋ ରେଫ ଇତି ଅସ୍ତ୍ରମେକାକ୍ଷରଂ ସ୍ମୃତମ୍
ବିସର୍ଗ ଓ 'ର' ଧ୍ୱନି ସହିତ, ଏହି ଏକାକ୍ଷରୀ ଅସ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ସଂମୁଖୌ ତୌ କରୌ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଲିଷ୍ଟୌ ତୁ ଗ୍ରଥିତାଂଗୁଲୀ
ହାତ ଦୁଇଟିକୁ ସାମ୍ନାକୁ ରଖି, ଆଉଳିଗୁଡିକୁ ଏକାଠି ଗଠିତ କରିବା।
ହୃଚ୍ଛିରଃ ସଶିଖା ଚର୍ମା ମୁଦ୍ରେଯଂ ଵ୍ଯୋମସଂଜ୍ଞିତା
ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ଚୂଡ଼ା ଓ ଚର୍ମ—ଏହି ମୁଦ୍ରାକୁ 'ଆକାଶ ଚିହ୍ନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।