ଯୁକ୍ତା ମାତାସୀତ୍ଯନଯା ନୈଵେଦ୍ଯଂ ପ୍ରତିପାଦଯେତ୍
'ଯୁକ୍ତା ମାତାସି' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।
ତସ୍ଯାଃ ସମୁଦ୍ରେତ୍ଯନଯା ଉପଵୀତଂ ନିଵେଦଯେତ୍
'ତସ୍ୟାଃ ସମୁଦ୍ରେ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପବୀତ ଅର୍ପଣ କର।
ଋଗ୍ଭିର୍ଵୈ ପଂଚଭିସ୍ତାତ ଶୃଣୁ ଚୈକମନାଦୃତଃ
ପାଞ୍ଚଟି ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଓ ପ୍ରିୟ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ।
ଚତ୍ଵାରି ଵାଗିତି ଭଵେଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯା ପରିକୀର୍ତିତା
'ଚତ୍ୱାରି ବାଗ୍' ଦ୍ୱିତୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
କୃଷ୍ଣଂ ନିଯାନଂ ହି ତଥା ଚତୁର୍ଥୀ ପରିକୀର୍ତିତା
ଚତୁର୍ଥ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ 'କୃଷ୍ଣ ନିୟାନ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଗତେହନାମିତ୍ଯନଯା ଅଵ୍ଯଂଗଂ ଭାସ୍କରଂ ନ୍ଯସେତ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଘରରେ ଦୋଷରହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ପୂଜାଂ ତତଶ୍ଚର୍ଗ୍ଭିରଷ୍ଟାଭିରିତି ଚାଚ୍ଯୁତ
ତାପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଆଠ ପ୍ରକାର ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।
ଇତ୍ଯେଷ ତେ ମଯାଖ୍ଯାତଃ ପ୍ରତିମାପୂଜନେ ଵିଧିଃ
ଏଭଳି ପ୍ରତିମା ପୂଜାର ବିଧିକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଦେଲି।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯସ୍ତୁ ସତତଂ ପୂଜଯେଦ୍ରଵିମ୍
ଏହି ପ୍ରକାରେ ଯିଏ ସବୁବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ଲଭତେ ପୁତ୍ରାନ୍ଧନାର୍ଥୀ ଲଭତେ ଧନମ୍
ଯିଏ ପୁଅ ଚାହେଁ, ସେ ପୁଅ ପାଏ; ଧନ ଆଶା କରିଥିଲେ, ସେ ଧନ ମିଳେ।
ନିଷ୍କାମଃ ପୂଜଯେଦ୍ଯସ୍ତୁ ସ ମୋକ୍ଷଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ
ଯିଏ କୌଣସି ଇଚ୍ଛା ବିନା ପୂଜା କରେ, ସେ ମଣିଷ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ବ୍ରହ୍ମାଦଯସ୍ତଥା ଦେଵଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଭାଵସୁମ୍
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ—
ମହାଦେଵାର୍ଚନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଯେନ ପୂଜଯତେ ନିତ୍ଯଂ ମହାଦେଵଂ ଦିଵା କରମ୍
ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ହାତରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—
ପ୍ରଭୂତଂ ନିର୍ମଲଂ ତେଜ ଆରାଧ୍ଯ ପରମଂ ସୁଖମ୍
ସେ ବହୁତ ଶୁଭ୍ର ତେଜ ପାଏ ଏବଂ ପୂଜା କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରେ।
କ୍ରମେଣ ଯାଵଦୀଶାନଂ ହୃଦି ବୀଜଂ ଚ ଵିନ୍ଯସେତ୍
କ୍ରମକ୍ରମେ ଇଶାନଙ୍କର ବୀଜମନ୍ତ୍ରକୁ ହୃଦୟରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।
ଉପରିଷ୍ଟାତ୍ତତସ୍ତସ୍ଯ ହୃଦଯେନ ତୁ ପଂକଜମ୍
ତାପରେ, ଏହାଉପରେ ହୃଦୟ ସହିତ ପଦ୍ମକୁ ବସାଇବା ଦରକାର।
ଦୀପ୍ତାଦି ପୂର୍ଵମାରଭ୍ଯ ଆମହାଦେଵଗୋଚରମ୍
ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ପତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାଦେବଙ୍କର ପରିସର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—
ଅବୀଜୈଃ କେସରାଗ୍ରେଷୁ କ୍ରମେଣୈଵ ଚ ପୂଜଯେତ୍
ବୀଜ ନଥିବା ପଦାର୍ଥରେ କ୍ରମକ୍ରମେ କେଶର ଶିରାଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତସ୍ଯୋପହୃତ୍ଯ ତଂ ଚାନ୍ଯଂ ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ଖପୁଷ୍କରମ୍
ଏହା ଅର୍ପଣ କରି, ଅନ୍ୟ ଏକ ଖପଦ୍ମକୁ ଜାଣିବା ଦରକାର।
ପାଦ୍ଯମାଚମନଂ ସ୍ଥାନଂ ଵସ୍ତ୍ରଗଂଧାଦିଭୂଷଣମ୍
ପାଦଧୋଇବା ପାଇଁ ପାଣି, ଆଚମନ, ବସିବା ସ୍ଥାନ, ବସ୍ତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଭୂଷଣ—
କର୍ତଵ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ଏଵଂ ତୁଷ୍ଯତି ଭାସ୍କରଃ
ଏସବୁକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ; ଏଭଳି କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ଆଦିତ୍ଯଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ତୁ ପଶ୍ଚାଦଂଗାନି ପୂଜଯେତ୍
ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିସାରି, ପରେ ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦିଗ୍ଵିଦିକ୍ଷୁ ନ୍ଯସେଦସ୍ତ୍ରମିଂଦ୍ରାଦି ଦିଶୋତ୍ତରାଂତିକମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗଗୁଡ଼ିକରେ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପୁଷ୍ପୈର୍ଗଂଧୈଶ୍ଚ ଧୂପୈଶ୍ଚ ହୃଦଯାନି କ୍ରମେଣ ତୁ
ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଧୂପ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ବାହ୍ଯତଃ ପୂର୍ଵତୋ ମଂଦଂ ଦକ୍ଷିଣେନ ବୁଧଂ ତଥା
ବାହାରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସୋମଙ୍କୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବୁଧଙ୍କୁ ରଖିବା ଉଚିତ।
ଆଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଚ କୁଜଂ ପୂଜ୍ଯ ନୈର୍ଋତ୍ଯାଂ ଭାନୁଦେହଜମ୍
ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ କୁଜଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଭାନୁଙ୍କର ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଦିଲୋକପାଲାଂଶ୍ଚ ତତୋଽଷ୍ଟୌ ପୂଜଯେଦ୍ବୁଧଃ
ତାପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଆଠ ଦିଗପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ରମେଣ ପୂଜଯେଦ୍ଭାନୁଂ ଲୋକପାଲୈର୍ଗ୍ରହୈଃ ସହ
କ୍ରମକ୍ରମେ, ଭାନୁଙ୍କୁ ଦିଗପାଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଅନେନ ଵିଧିନା ଯତ୍ର ଦେଵଃ ସଂପୂଜ୍ଯତେ ରଵିଃ
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁଠି ଦେବତା ରବିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ଵର୍ଷୋପଲଵିଷାଦିଭ୍ଯୋ ଭଯଂ ତତ୍ର ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଖରା, ବିଷ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ଭୟ ନଥାଏ।