ଯୁଞ୍ଜାନୀତି ଚ ମଂତ୍ରେଣ ଭାନୁଂ ରୋଚନଯାର୍ଚଯେତ୍
‘ୟୁଞ୍ଜାନ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭାନୁଙ୍କୁ ରୋଚନା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷୋ ରଵିଂ ସରସି ପୂଜଯେତ୍
‘ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ପୁରୁଷ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜଳରେ ରବିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଶ୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁରିତ୍ଯେଵଂ ଭାନୋର୍ଦେହଂ ସମାଲଭେତ୍
‘ବିଶ୍ୱତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଭାନୁଙ୍କର ଦେହକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ସୌରଧର୍ମ ଆଦିତ୍ଯପୂଜାଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵ୍ଯଧିକଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବରେ ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପରେ ସୌରଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଆଦିତ୍ୟ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବର୍ଣ୍ଣନ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଦୁଇ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଭାସ୍କରାରାଧନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ଵ୍ଯୋମପୂଜାଵିଧିଂ ବ୍ରୂହି ସମାସାଚ୍ଚତୁରାନନ
ଭାସ୍କରଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବିବରଣୀ।
ଅଷ୍ଟଶୃଂଗଂ ଯଥା ଵ୍ଯୋମ ପୂଜଯଂତି ମନୀଷିଣଃ
ହେ ଚତୁରମୁଖ, ଆକାଶ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂକ୍ଷେପରେ କହ।
ସୌଵର୍ଣଂ ରାଜତଂ ତାମ୍ରଂ କୃତ୍ଵା ଚାଶ୍ମମଯଂ ତଥା
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା ଏବଂ ପଥରରେ ଏଠି ଅଷ୍ଟଶୃଙ୍ଗ ଆକାଶ ତିଆରି କରି ପୂଜା କରନ୍ତି।
ପ୍ରଥମଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭାନୁଂ ମଧ୍ଯେ ମଂତ୍ରେଣ ସୁଵ୍ରତ
ପ୍ରଥମେ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମଧ୍ୟରେ ଭାନୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।
ତ୍ରାତାରମିଂଦ୍ରଂ ମଂତ୍ରେଣ ସର୍ଵଶୃଂଗଂ ସଦାର୍ଚଯେତ୍
ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଆଯଂ ଗୌରିତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ନୈର୍ଋ(କୃ)ତଂ ଶୃଂଗମର୍ଚଯେତ୍
'ଆୟଂ ଗୌର୍' ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଶୃଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦ୍ରସୋମାଂତପତଯେ ହ୍ଯଥ ଵାନେନ ପୂଜଯେତ୍
ଇନ୍ଦ୍ର, ସୋମ ଓ ତାପତୀଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଭାନୁଂ ଚ ପରିତଃ ପୂଜଯଂତି ସଦାଚ୍ଯୁତ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରେ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି।
ନମୋଽସ୍ତୁ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଵ୍ଯୋମପୀଠଂ ସଦାର୍ଚଯେତ୍
ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନମସ୍କାର ହେଉ; ଆକାଶର ସିଂହାସନକୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତ୍ଵମେକୋ ରୁଦ୍ରାଣାଂ ଵସୂନାଂ ପୂର୍ଵାହ୍ଣେ ତେନ ପୂଜଯେତ୍
ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ରୁଦ୍ର ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛ; ସକାଳେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଏଵଂ ଭାନୁଂ ଗ୍ରହୈଃ ସାର୍ଧଂ ପୂଜଯଂତି ସଦସ୍ପତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ସଭାପତି, ସେମାନେ ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଵିମଲେ ଵାସସୀ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗୁରଵେ ସପଵିତ୍ରକେ
ଶୁଦ୍ଧ ବସ୍ତ୍ର ଓ ପବିତ୍ର ସୂତ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ,
ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଣି ଚିତ୍ରାଣି ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯାନ୍ଯନେକଶଃ ବହୁପୁତ୍ରୋ ବହୁଧନଃ ସ ନରୋ ଭଵ୍ଯଵାନ୍ଭଵେତ୍
ସୁଗନ୍ଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଓ ଭୋଗ ଦେଇ; ଏପରି ପୁରୁଷ ବହୁ ପୁଅ ଓ ବହୁ ଧନର ଧନ୍ୟ ହୁଏ।
ଉତ୍ତରେ ଚାଯନେ ଯସ୍ତୁ ସୋପଵାସୋର୍ଚଯେଦ୍ରଵିମ୍
ଉତ୍ତରାୟଣରେ ଯିଏ ଉପବାସ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
କୃତ୍ଵୋପଵାସଂ ଵିଷୁଵେ ଯସ୍ତୁ ପୂଜଯତେ ରଵିମ୍
ବିଷୁବ ସମୟରେ ଉପବାସ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ,
କୃତ୍ଵୋପଵାସଂ ଗ୍ରହଣେ ଵିଧିଵଚ୍ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯଯୋଃ
ଗ୍ରହଣ ବେଳେ ଉପବାସ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ତେ କଥିତୋ ଵିଷ୍ଣୋ ଭାସ୍କରାରାଧନେ ଵିଧିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଭାସ୍କରଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ପୁନରେତ୍ଯ ମହୀଂ କୃଷ୍ଣ ରାଜା ଭଵତି ଭୂତଲେ
ପୁଣି ଭୂମିକୁ ଫେରିଲେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସେ ମଣିଷ ପୃଥିବୀରେ ରାଜା ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ସୌରଧର୍ମେ ଭାସ୍କରାରାଧନଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ତ୍ର୍ଯଧି କଦ୍ଵିଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ମହାପୁରାଣର ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବର ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପର ସୌରଧର୍ମରେ ଭାସ୍କର ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ତିନିଶ ଦୁଇତିଏ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଵ୍ଯୋମାର୍ଚନଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ରତ୍ନଵ୍ଯୋମପ୍ରତିଷ୍ଠାଯାଂ ଯଥା ଭାନୁଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍
ଆକାଶ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀର ବର୍ଣ୍ଣନା: ରତ୍ନାକାଶ ସ୍ଥାପନାରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ସେପରି।
ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ତୁ ପ୍ରକୃତିଂ ଗଂଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ଵିଭୋ
ସୁଗନ୍ଧ ପୁଷ୍ପ ଓ ଅକ୍ଷତରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ପୂଜା କରି, ହେ ପ୍ରଭୁ,
ଆଵାହଯେନ୍ମହାଦେଵଂ ଖଷୋଲ୍କଂ ଭାସ୍କରଂ ଵିଭୁମ୍
ମହାଦେବ, ଆକାଶର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାସ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଓଁ ଖଷୋଲ୍କମାଵାହଯାମି ଓଁ ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵରୋଂ ଆଦିତ୍ଯାରାଧନେ ମନ୍ତ୍ରଃ
ଓଁ ଖଷୋଲ୍କକୁ ଆହ୍ୱାନ କରେଉଛି। ଓଁ ଭୂର୍, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱଃ, ଓଁ—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ।
ଅଭିମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଭୁଵେ ମାତ୍ରଂ ସାଵିତ୍ର୍ଯା ଚ ଋଚା ଵିଭୋ
ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ଏହି ମାପକୁ ଭୂମିରେ ଅର୍ପଣ କର।
ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ତୁ ସଂକ୍ଷାଲ୍ଯ ପୂରଯେଚ୍ଚାନ୍ଯତୋ ଯତଃ
ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଭଲଭାବେ ଧୋଇ, ପୁନି ଅନ୍ୟ ଏକ ଉତ୍ସରୁ ଏହାକୁ ପୂରଣ କର।
ସଵିତା ପଶ୍ଚାତାତ୍ସଵିତା ହ୍ଯନଯା ପୂରଯେଦ୍ବୁଧଃ
ସବିତା ଯିବା ପରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏହାକୁ ସବିତା ସହିତ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ।