ଯେ ଚାପଵାଦଂ ଶୃଣ୍ଵଂତି ଵିମୂଢା ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଵୈ
ଯେଉଁ ମୂର୍ଖମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଷୟରେ ଖରାପ କଥା ଶୁଣନ୍ତି—
ସର୍ଵେଷାମେଵ ପାତ୍ରାଣାଂ ସତ୍ପାତ୍ରଂ ଜାପକଃ ପରଃ
ସମସ୍ତ ଦାନ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଲୋକ ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପାତ୍ର।
ସୌରଧର୍ମେଷୁ ସପ୍ତାଶ୍ଵସଂଵାଦଃ ଜପୋପେକ୍ଷେ ତଥା ଦାନଂ ସହ ପାତ୍ରେଣ ନଶ୍ଯତି
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମରେ ସାତଟି ଘୋଡ଼ାର କଥା ଅଛି; ଯଦି ଜପ କିମ୍ବା ଦାନକୁ ଉପେକ୍ଷା କରାଯାଏ, ଏବଂ ଉଚିତ ପାତ୍ର ସହିତ ନ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଭସ୍ମନୀଵ ହୁତଂ ହଵ୍ଯଂ ଯଥା ହୋତୁଶ୍ଚ ନିଷ୍ଫଲମ୍
ଯେପରି ଆଗୁଣ ଉପରେ ହୋମ କଲେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ, ସେପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ।
ଯଥା ଷଣ୍ଢୋଽଫଲଃ ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ଯଥା ଗୌର୍ଗଵି ଚାଫଲା
ଯେପରି ନପୁଂସକ ପୁରୁଷ ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ଫଳ ପାଉନାହିଁ, ଯେପରି ଗାଈ ବଳଦ ମଧ୍ୟରେ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, ସେପରି—
ଲୋହୋଡୁପେନ ପ୍ରତରନ୍ନିମଜ୍ଜତ୍ଯୁଦକେ ଯଥା
ଯେପରି କାଠର ଚକାରେ ଲୋହା ପାଣି ଅତିକ୍ରମ କଲେ ଡୁବିଯାଏ, ସେପରି—
କାରୁଣ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଯତ୍ପ୍ରଦୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି କରୁଣା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଯାହା ଦିଆଯାଏ,
ଦୀନାଂଧକୃପଣାନାଂ ଚ ବାଲଵୃଦ୍ଧାତୁରେଷୁ ଚ
ଦୁଃଖୀ, ଅନ୍ଧ, ଦରିଦ୍ର, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ରୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଯାହା ଦିଆଯାଏ,
ନ ହି ସ୍ଵାର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣଂତି ସାଧଵଃ
ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ କେବେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଦାତୁରେଵୋପକାରାଯ ଵଦତ୍ଯର୍ଥୀ ଦଦସ୍ଵ ମେ
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦାନ ମାଗନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାତାଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ 'ମୋତେ ଦିଅ' ବୋଲନ୍ତି।
ଦେହୀତି ସୁଵଦନ୍ନର୍ଥୀ ଧନଂ ବୋଧଯତୀଵ ସଃ
'ଦିଅ' ବୋଲି ଯେଉଁ ଲୋକ ମାଗନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାତାଙ୍କୁ ଧନର ମହତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ବୋଧଯଂତି ନ ଯାଚନ୍ତେ ଦେହୀତି କୃପଣା ଜନାଃ 1.189.
ଦୁଃଖୀ ଲୋକମାନେ 'ଦିଅ' ବୋଲି ମାଗନ୍ତିନାହିଁ, ସେମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଯାନ୍ତି।
ଆଯାତ୍ଯର୍ଥୀ ଗୃହଂ ଯସ୍ତୁ କସ୍ତଂ ନ ପ୍ରତିପୂଜଯେତ୍
ଯଦି କେହି ଦାନ ମାଗିବାକୁ ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ କିଏ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ନକରିପାରିବ?
ଯଦ୍ବଲାଦପ୍ଯନିଚ୍ଛଂତଂ ଯୋଜଯଂତି ନରାଶ୍ରଯାନ୍
କେତେକ ଲୋକ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଚାହୁଁନାହିଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କାମରେ ଲଗାଇଦେଇଥାନ୍ତି।
ଏକସ୍ତିଷ୍ଠତି ଚାଧସ୍ତାଦନ୍ଯଶ୍ଚୋପରି ତିଷ୍ଠତି
ଏକଜଣ ତଳେ ଦଁଡାଇଛନ୍ତି, ଆଉ ଜଣେ ଉପରେ ଦଁଡାଇଛନ୍ତି।
ଯଃ ପ୍ରାପ୍ତାଯାର୍ଥିନେ ଦାନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପାତ୍ର ମୁଦୀକ୍ଷତେ
ଯେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟ ମାଗୁଥିବା ଲୋକ ଆସିଲେ, କିଛି ଦେବାକୁ ଛାଡ଼ି ଦାନ ଦେବା ପାଇଁ ପାତ୍ରକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ଲାଗେ—
ଯଦ୍ଯର୍ଥିନୋ ନରା ନ ସ୍ଯୁର୍ଦାନଧର୍ମଃ କଥଂ ଭଵେତ୍
ଯଦି ମାଗୁଥିବା ଲୋକ ନଥାନ୍ତେ, ଦାନର ଧର୍ମ କିପରି ରହିପାରିବ?
ପାଦୋଦକମନୁଵ୍ରଜ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗସୋପାନସପ୍ତକମ୍
ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଣି ପଛରେ ଚାଲିବା, ସ୍ୱର୍ଗର ସାତଟି ସିଢ଼ି ଚଢ଼ିବା ପରି।
ଗ୍ରାସାଦର୍ଧମପି ଗ୍ରାସଂ ଯୁକ୍ତଂ ଦାତୁଂ ସଦାର୍ଥିନାମ୍
ଯଥାର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ନିଜ ଭାଗର ଅର୍ଦ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।
ତସ୍ମାତ୍ସତ୍କୃତ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯମନଂତଫଲମିଚ୍ଛତା
ଏହିପରି, ଯିଏ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଚାହେ, ସେ ଆଦର ସହିତ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
ନ ତଦ୍ଦାନମସତ୍କାରପାରୁଷ୍ଯମଲିନୀକୃତମ୍
ଯେଉଁ ଦାନରେ ଅସମ୍ମାନ, କଠୋରତା କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ରତା ଥାଏ, ସେ ଦାନ ଦାନ ନୁହେଁ।
ନ ତଦ୍ଧନଂ ନ ଚ ପ୍ରୀତିର୍ନ ଧର୍ମଃ ପ୍ରିଯଵର୍ଜିତଃ ଯତ୍ନେନାପି କୃତଂ ସର୍ଵଂ କ୍ରୋଧୋଽସ୍ଯ ନିଷ୍ଫଲଂ ଖଗ ।। 1.189.
ଯେ ଧନ, ଯେ ପ୍ରେମ, ଯେ ଧର୍ମ— ସେଥିରେ ଯଦି ସ୍ନେହ ନାହିଁ, ତେବେ ସେ କିଛି ମଧୁର ନୁହେଁ; ଯଦି କ୍ରୋଧ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ, ସେ ସବୁ ଅଫଳ।
ଯଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାର୍ଚିତଂ ଦଦ୍ଯାତ୍ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣାତି ଚାର୍ଚିତମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି—
ଔଦାର୍ଯଂ ସ୍ଵାଗତଂ ମୈତ୍ରୀ ହ୍ଯନୁକଂପା ଚ ମତ୍ସରଃ
ଉଦାରତା, ସ୍ୱାଗତ, ମିତ୍ରତା, ଦୟା ଏବଂ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା—
ଵାରାଣସୀ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପ୍ରଯାଗଂ ପୁଷ୍କରାଣି ଚ
ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର, ପ୍ରୟାଗ ଏବଂ ପୁଷ୍କର—
ମୂଲସ୍ଥାନଂ ମହାପୁଣ୍ଯଂ ପୁଂଡୀରସ୍ଵାମିକଂ ତଥା
ମୂଳ ସ୍ଥାନ, ମହାପୁଣ୍ୟ ତିର୍ଥ ଏବଂ ପୁଣ୍ଡରୀକଙ୍କ ନିବାସ ମଧ୍ୟ—
ଇତ୍ଯେତେ କୀର୍ତିତା ଦେଶାଃ ସୁରସିଦ୍ଧନିଷେଵିତାଃ ଗୋସିଦ୍ଧମୁନି ଵାସାଶ୍ଚ ଦେଶାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଦେବତା ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି; ଗୋ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମୁନିମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ସୂର୍ଯାଯତନସଂସ୍ଥାନାଂ ଯଦ୍ଯଦଲ୍ପଂ ତୁ ଦୀଯତେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ କିଛି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ—
ଗ୍ରହଣଂ ଚଂଦ୍ରସୂର୍ଯାଭ୍ଯାମୁତ୍ତରାଯଣମୁତ୍ତମମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗ୍ରହଣ, ଉତ୍ତରାୟଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୟ—
ଦିନଚ୍ଛିଦ୍ରାଣି ସଂକ୍ରାଂତିଃ ପୁଣ୍ଯଂ ଵିଷୁପଦଂ ଖଗ
ଦିନର ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ସମୟ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ପବିତ୍ର ବିଷୁବ ସମୟ, ହେ ପକ୍ଷୀ—