ଭୋଜକୋ ଯସ୍ତୁ ଵୈ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ନ କରୋତି ଖଗାଧିପ
ହେ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଗୃହସ୍ୱାମୀ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେନାହିଁ—
ସ ଯାତି ନରକଂ ଘୋରଂ ତାମିସ୍ରଂ ନାମ ନାମତଃ
ସେ ଭୟଙ୍କର ତାମିସ୍ର ନାମକ ନରକକୁ ଯାଏ।
ଅନୂରୁରୁଵାଚ ନ ଜାନାତି ଦିନଂ ଯସ୍ତୁ ନ ମାସଂ ଵିବୁଧାଧିପ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କରୋତୁ ଵୈ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିଧିଵଦ୍ଵତ୍ସରାତ୍ମକମ୍
ଅନୂରୁରୁ କହିଲେ: ଯିଏ ଦିନ କିମ୍ବା ମାସ ଜାଣିନଥିବେ, ହେ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ନାୟକ, ସେ ବର୍ଷ ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଥା କୁର୍ଯାତ୍ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୃଣୁ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସମାସତଃ
ହେ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିପରି ଏହା କରିବା ଉଚିତ ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ଶୁଣ।
ତେନ କାର୍ଯମମାଯାଂ ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସାଂଵତ୍ସରଂ ଖଗ
ଏହିପରି, ପକ୍ଷୀ, ବର୍ଷେକ୍ ଥର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠାରେ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵିଶେଷତୋ ଭୋଜନେନ ଯୋ ମାଂ ପୂଜ୍ଯତେ ସଦା 1.183.
ଯିଏ ସଦା ମୋତେ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରେ—
ମମେଷ୍ଟାଃ ପିତରୋ ନିତ୍ଯଂ ଗାଵୋ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ସୁଵ୍ରତ
ମୋର ପ୍ରିୟ ପିତୃମାନେ ସଦା ଗାଈ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ହେ ସୁବ୍ରତ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ସୌରଧର୍ମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧିକଥନଂ ନାମ ତ୍ର୍ଯଶୀତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ବ୍ରହ୍ମ ପର୍ବରେ ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପର ସୌରଧର୍ମ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବିବର୍ଣ୍ତନ ନାମକ ଏକଶେ ଅଠାଈ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଧର୍ମଵିଧିଵର୍ଣନମ୍ ପ୍ରଖ୍ଯାତେ ପ୍ରତ୍ଯଯେନୈଵ ପ୍ରଶ୍ନପୂର୍ଵଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିବର୍ଣ୍ତନ: ନିଶ୍ଚିତ ତଦନ୍ତ ପରେ ମାତ୍ର ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵେଦ ଵିକ୍ରଯନିର୍ଦିଷ୍ଟଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ଚାଵର୍ଜିତଂ ଧନମ୍
ଯେଉଁ ଧନ ବେଦ ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ଜଣେ ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ, ସେଉଁଠି ଗ୍ରହଣ ଅନୁଚିତ।
ଅନୁଯୋଗେନ ଯୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ପ୍ରତିଗ୍ରହମ୍
ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ତାହା ଗ୍ରହଣ ଭାବିବାକୁ ହୁଏ।
ଵେଦାକ୍ଷରାଣି ଯାଵଂତି ନିଯୁଜ୍ଯନ୍ତେର୍ଥକାରଣାତ୍
ବେଦରେ ଯେତେ ଅକ୍ଷର ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍।
ଵୈଶ୍ଵଦେଵେନ ଯୋ ହୀନ ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ଚ କର୍ମଣଃ
ଯିଏ ବୈଶ୍ୱଦେବ କିମ୍ବା ଆଦିତ୍ୟ ପୂଜାରେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ—
ଯେଷାମଧ୍ଯଯନଂ ନାସ୍ତି ଯେ ଚ କେଚିଦନଗ୍ନଯଃ
ଯେଉଁମାନେ ପାଠ ନକରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନି ରହିତ—
ଅକୃତ୍ଵା ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ତୁ ଯୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସୋଽବୁଧଃ ଖଗ
ଯିଏ ବୈଶ୍ୱଦେବ କରିନାହିଁ ଭୋଜନ କରେ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ସେ ଅଜ୍ଞାନୀ।
ପ୍ରିଯୋ ଵା ଯଦି ଵା ଦ୍ଵେଷ୍ଯୋ ମୂର୍ଖଃ ପଂଡିତ ଏଵ ଚ
ସେ ପ୍ରିୟ ହେଉ କି ଅପ୍ରିୟ, ମୂର୍ଖ ହେଉ କି ବୁଦ୍ଧିମାନ—
ନୈକଗ୍ରାମୀଣମତିଥିଂ ଵିପ୍ରସାଂଗତିକଂ ତଥା
ଏକେ ଗ୍ରାମର ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ସହଚରଙ୍କୁ ଅତିଥି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଚିଂତ୍ଯଃ ସ ତୁ ଵୈ ନାମ୍ନା ଵୈଶ୍ଵଦେଵ ଉପାଗତଃ 1.184.
କିନ୍ତୁ ଯିଏ ବୈଶ୍ୱଦେବ ନାମରେ ଆସେ, ସେକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯାଵଚ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦନ୍ନଂ କୃତାଶୀଃ ସ୍ନାତକୋ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ, ନହାଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ।
ଗ୍ରାସମାତ୍ରା ଭଵେଦ୍ଭିକ୍ଷା ଚତୁଷ୍କାଲଂ ଚତୁର୍ଗୁଣମ୍
ଭିକ୍ଷାର ଯଥାଯଥ ମାପ ହେଉଛି ଏକ ମୁଠି, ଦିନରେ ଚାରିଥର।
ଆରୂଢୋ ନୈଷ୍ଠିକଂ ଧର୍ମଂ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଚ୍ଯଵତେ ପୁନଃ
ଯିଏ ଜୀବନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ନେଇ ପୁନି ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଏ—
ଆରୂଢପତିତାପତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵୃଷଲେନ ଚ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ସନ୍ତାନ ପତିତା କିମ୍ବା ଶୂଦ୍ର ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମିଛି—
ବ୍ରାହ୍ମଣୀ କୁଲଟା ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପତିଂ ଖଗ
ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଯଦି ଚରିତ୍ରହୀନ ହୁଏ, ସେ ସବୁବେଳେ ନିଜ ପତିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ତୁ ଯସ୍ତସ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେନ ମହାମତେ
ଏହିପରି ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣୀଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଠାରୁ ଯେଉଁ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ।
ଯସ୍ତୁ ପ୍ରଵ୍ରଜିତୋ ଭୂତ୍ଵା ପୁନଃ ସେଵତି ମୈଥୁନମ୍ ପଂଚଗଵ୍ଯେନ ଶୁଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାଦିତ୍ଯାହ ମମ ଦେହକୃତ୍
ଯିଏ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହୋଇ ସେଉଁଥିରେ ପୁନି ସାମାନ୍ୟ ଜୀବନରେ ଫେରି ଯୌନ ସମ୍ପର୍କ କରେ, ସେ ଗାଈର ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ ବୋଲି ମୋ ଦେହକର୍ତ୍ତା କହିଛନ୍ତି।
ଅଭୋଜ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯାନ୍ନଂ ଵୃଷଲେନ ନିମଂତ୍ରିତମ୍
ନିମ୍ନଜାତି ଲୋକ ଯେଉଁ ଭୋଜନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ନଂ ଦଦଚ୍ଛୂଦ୍ରଃ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଦଦତ୍
ଯଦି ଶୂଦ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଉଛନ୍ତି,
ଉପନିକ୍ଷେପଧର୍ମେଣ ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଂ ଚ ପଚେଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ 1.184.
ଯଦି ଦ୍ୱିଜାତି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଜନ ପକାନ୍ତି,
ଶୂଦ୍ରାନ୍ନଂ ଶୂଦ୍ରସଂପର୍କଂ ଶୂଦ୍ରେଣ ସହ ଵାସନମ୍
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଜନ, ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ବସିବା,
ଶୂଦ୍ରାନ୍ନୋପହତା ଵିପ୍ରା ଵିହ୍ଵଲା ରତିଲାଲସାଃ
ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଭୋଜନ ଖାଇ ଦୁଷିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।