ସହ ଧର୍ମକ୍ରିଯାହେତୋର୍ଦାନଂ ସମଯବଂଧନାତ୍
ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକସାଥିରେ ଦେବା, ଏହା ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବାନ୍ଧାଯାଇଥାଏ।
ପ୍ରଦାନଂ ଯତ୍ର କନ୍ଯାଯାଃ ସହଗୋମିଥୁନେନ ତୁ
ଯେଉଁଠାରେ କନ୍ୟାକୁ ଗୋ ଦମ୍ପତି ସହିତ ଦାନ ଦିଆଯାଏ।
ଅଂତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ସମାନୀଯ କନ୍ଯାଂ କନକମଂଡିତାମ୍
ସୁନାରେ ଶୋଭିତ କନ୍ୟାକୁ ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ଆଣାଯାଏ।
ଏତେ ଵିଵାହାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଦାଯକାଃ
ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାରର ବିବାହ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ।
ଚତୁର୍ଷ୍ଵେତେଷୁ ଦତ୍ତାଯାମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଯଃ ସୁତଃ ସ୍ତ୍ରିଯାମ୍
ଏହି ଚାରି ବିବାହ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜଣେ ଜନନୀରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—
ଵିଵିକ୍ତେ ସ୍ଵଯମନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଯଃ ସମାଗମଃ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ନିଜେ ନିଜେ ଏକାନ୍ତରେ ମିଶିଥିଲେ—
ହତ୍ଵା ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଚ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚ କ୍ରୋଶଂତୀଂ ରୁଦତୀଂ ଗୃହାତ୍
ମାରି, କାଟି, ଆଘାତ କରି, ଗୃହରୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ନାରୀକୁ ନେଇଯିବା—
ଶୁଲ୍କଂ ପ୍ରଦାଯ କନ୍ଯାଯା ହରଣଂ ଵ୍ଯସନାଦପି 1.182.
କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଳ୍କ ଦେଇ ବଳଜୋର କରି ହରଣ କରାଯିବା।
ସୁପ୍ତାଂ ମତ୍ତାଂ ପ୍ରମତ୍ତାଂ ଵା ରହୋ ଯତ୍ରୋପଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନାରୀ ଶୁଅଛନ୍ତି, ମଦପାନ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଅସାବଧାନ, ସେଠି ଗୁପ୍ତରେ ଯିବା—
ଏତାନ୍ସଶୁଲ୍କାନ୍ସାମାନ୍ଯାନ୍ଵିଵାହାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଵିଦୁଃ
ଏହି ଚାରିଟି ଶୁଳ୍କ ସହିତ ବିବାହ ସାଧାରଣ ମନାଯାଏ।
ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂର୍ଵଵିଵାହେ ତୁ ଵିଧିର୍ଵୈଵାହିକଃ ଶିଵଃ
ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିବାହ ନିୟମ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଦୋଷଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରଦାନେ ତୁ ଦାତୁଃ ଷଣ୍ଣଵତିର୍ଦମଃ
ଅପରାଧ ଥିବା ନାରୀକୁ ଦେଲେ, ଦାତାଙ୍କୁ ଛଅନବେ ମୁଦ୍ରା ଦଣ୍ଡ ହୁଏ।
ମୋକ୍ଷୋପଵର୍ତନଂ ଦ୍ଵେଷଃ ସ୍ତ୍ରୀଧନସ୍ଯ ନିଵର୍ତନମ୍
ବିଚ୍ଛେଦ, ଘୃଣା ଓ ନାରୀର ସମ୍ପତ୍ତି ଫେରାଇ ଦେବା ହୁଏ।
ପରସ୍ପରସ୍ଯ ସଂବଂଧାନ୍ମୋକ୍ଷଃ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଯୋଃ ସ୍ମୃତଃ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଛିନାଯିବାକୁ ବିଚ୍ଛେଦ କୁହାଯାଏ।
ବାଧତେ ଚେତ୍ପତିର୍ଭାର୍ଯାଂ ସ ତୁ ଦ୍ଵେଷ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ପତି ଯଦି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଘୃଣା କୁହାଯାଏ।
ଭୋକ୍ତୃସ୍ତୁ ସ୍ଵଯମେଵେଦଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାହନନଂ ଭଵେତ୍
କିନ୍ତୁ ପତି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଏହା ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ମନାଯାଏ।
ଆପତ୍ତିସମଯେ ଜାତେ ସ୍ତ୍ରୀଧନଂ ଭୋକ୍ତୁମର୍ହତି
କଷ୍ଟ ସମୟରେ ସେ ନାରୀର ସମ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।
ଜାଯନ୍ତେ ଯଦି ନୋ ପୁତ୍ରାସ୍ତସ୍ଯାଂ ଯତ୍ନେ ମହତ୍ଯପି 1.182.
ଯଦି ବହୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନ ହୁଏ—
ପୁତ୍ରଲାଭାତ୍ପରଂ ଲୋକେ ନାସ୍ତି ହି ପ୍ରସଵାର୍ଥିନଃ ସମସ୍ତାସ୍ତୋଷଯିତ୍ଵାର୍ଥୈଃ ସୂର୍ଯୋଢାଂ ପରମାଂ ଵରେତ୍
ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ, ଏହି ଜଗତରେ ପୁଅ ମିଳିବାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକା ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵେ ତିସ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତୁ
ଶୂଦ୍ର ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଜଣା ହେବା ଉଚିତ, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ତିନିଜଣ ହେବା ଉଚିତ।
ଅତୀର୍ଥଗମନାତ୍ପୁଂସସ୍ତୀର୍ଥେ ସଂଗାହନାତ୍ସ୍ତ୍ରିଯାଃ
ପୁରୁଷମାନେ ତୀର୍ଥ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜଣାମାନେ ତୀର୍ଥରେ ଭିଡ଼ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୌଗପଦ୍ଯେ ତୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ଵିଵାହକ୍ରମଶୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯଦି ଏକାଠି ଅନେକ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ହୁଏ, ତେବେ ବିବାହ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ତାହାକୁ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମାଦିଭିର୍ଵିଵାହୈସ୍ତୁ ସଂସ୍କୃତୌ ତୌ ଖଗାଧିପ
ବ୍ରାହ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିବାହ ପ୍ରକାର ଦ୍ୱାରା, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ, ହେ ପକ୍ଷୀନାୟକ।
ବ୍ରାହ୍ମୋ ଦୈଵସ୍ତଥାର୍ଷଶ୍ଚ ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଃ ଖଗା ଧିପ
ବ୍ରାହ୍ମ, ଦୈବ, ଆର୍ଷ ଓ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ ବିବାହ ପ୍ରକାର, ହେ ପକ୍ଷୀନାୟକ,
ପ୍ରଶସ୍ତାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯାଦୀନାଂ ଵିପ୍ରାଦୀନାଂ ତୁ ମାନତଃ
ଏହି ବିବାହ ପ୍ରକାରଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି।
କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯାପି ଦେଯା ତୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହଵିଵର୍ଜିତା ପାଵନଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ତୁ ଵିଵାହଂ ପରିଚକ୍ଷତେ
କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ବିନା କିଛି ଦେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଜଣାକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ବିବାହକୁ ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ପବିତ୍ର କରିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀଭଵିଷ୍ଯେ ମହାପୁରାଣେ ସପ୍ତମୀକଲ୍ପେ ବ୍ରାହ୍ମେ ପର୍ଵଣି ସୂର୍ଯାରୁଣସଂଵାଦେ ଵିଵାହଵିଧିଵର୍ଣନଂ ନାମ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତ୍ଯୁତ୍ତରଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣର ସପ୍ତମୀ କଳ୍ପ, ବ୍ରାହ୍ମ ପର୍ବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅରୁଣଙ୍କ ସଂବାଦରେ ବିବାହ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏହି ଏକଶଏଏଠାସିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରାଦ୍ଧଵିଧିକଥାଵର୍ଣନମ୍ ଭାସ୍କର ଉଵାଚ ଭୂତପିତ୍ରମରବ୍ରହ୍ମମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଯଥାଵିଧି
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା। ଭାସ୍କର କହିଲେ: ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯେପରି ନିୟମ ଅଛି—
ସଦା ସଦାନ କୃତ୍ଯାନାଂ ଫଲାର୍ଥମପରେ ସ୍ଥିତାଃ
ଅନ୍ୟମାନେ ସଦା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ପାଇଁ ଲାଗି ରହନ୍ତି।
ଅତିଥେଃ ପରିତୋଷାଯ ପରିଚର୍ଯା ଵିଧୀଯତେ
ଅତିଥିଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସେବା କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ।