ହଂସସ୍ଵରାମେକଵର୍ଣାଂ ମଧୁପିଂଗଲଲୋଚନାମ୍
ହଂସର ଭଳି ସ୍ୱର ଥିବା, ଏକ ଅକ୍ଷର ନାମ ଥିବା, ମଧୁର କିମ୍ବା ପିତଳା ଆଖି ଥିବା—
ଦାରାଗ୍ନିହୋତ୍ରସଂଯୋଗଂ କୁରୁତେ ଯୋଽଗ୍ରଜେ ସ୍ଥିତେ
ଯିଏ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ଥିବାବେଳେ ଜନ୍ମାଗ୍ନି ସହିତ ବିବାହ କରେ—
ପରିଵିତ୍ତିଃ ପରିଵେତ୍ତା ଚ ଯଯା ସ ପରିଵିଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଓ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦାନ ହୁଏ—
କ୍ଲୀବେ ଦେଶାଂତରସ୍ଥେ ଵା ପତିତେ ଵ୍ରଜିତେ ତଥା
ଯଦି ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ନପୁଂସକ, ଦେଶାନ୍ତରରେ, ପତିତ କିମ୍ବା ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି—
ଖଂଜଵାମନକୁବ୍ଜେଷୁ ଗଦ୍ଗଦେଷୁ ଜଡେଷୁ ଚ
ଯେଉଁମାନେ ଖୋଞ୍ଚା, ଠିଗୁଡ଼ା, କୁବ୍ଜ, ଟାଣ୍ଡା, କିମ୍ବା ମୂର୍ଖ—
ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୁ କନିଷ୍ଠସ୍ଯ ଵିକୁଲାଯ ଚ କନ୍ଯକା ନ ମଂତ୍ରାଃ କାରଣଂ ତତ୍ର ନ ଚ କନ୍ଯା ଵୃତା ଭଵେତ୍
ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଭାଇ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗୁର ପରିବାରର କନ୍ୟା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେଠାରେ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କନ୍ୟା ବାଛିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଦ୍ଵାହିତା ତୁ ଯାକନ୍ଯା ନ ଚ ପ୍ରାପ୍ତା ତୁ ମୈଥୁନମ୍
ଯେଉଁ କନ୍ୟା ବିବାହିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୈଥୁନ କରିନାହାନ୍ତି—
ସମାକ୍ଷିପ୍ଯ ମତାଂ କନ୍ଯାଂ ପିତା ତ୍ଵକ୍ଷତଯୋନିକାମ୍ 1.182.
ଯଦି କନ୍ୟାର ଯୋନି ଅଖଣ୍ଡ ରହିଛି, ତେବେ ବାପା ସେଉଁଠୁ ତାକୁ ଫେରାଇ ନେଇପାରିବେ।
ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରୂହି ଚୈତେଷାଂ ସମାସାତ୍ତିମିରାପହ
ଏମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କଣ, ହେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ସଂକ୍ଷେପରେ କହ।
ଅଲଂକୃତ୍ଯାର୍ହତେ ଦାନଂ ଵିଵାହୋ ବ୍ରାହ୍ମ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ କନ୍ୟା ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେହି ବିବାହକୁ ବ୍ରାହ୍ମ ବିବାହ କୁହାଯାଏ।
ସହ ଧର୍ମକ୍ରିଯାହେତୋର୍ଦାନଂ ସମଯବଂଧନାତ୍
ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକସାଥିରେ ଦେବା, ଏହା ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବାନ୍ଧାଯାଇଥାଏ।
ପ୍ରଦାନଂ ଯତ୍ର କନ୍ଯାଯାଃ ସହଗୋମିଥୁନେନ ତୁ
ଯେଉଁଠାରେ କନ୍ୟାକୁ ଗୋ ଦମ୍ପତି ସହିତ ଦାନ ଦିଆଯାଏ।
ଅଂତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ସମାନୀଯ କନ୍ଯାଂ କନକମଂଡିତାମ୍
ସୁନାରେ ଶୋଭିତ କନ୍ୟାକୁ ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ଆଣାଯାଏ।
ଏତେ ଵିଵାହାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଧର୍ମକାମାର୍ଥଦାଯକାଃ
ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାରର ବିବାହ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନ ଦେଇଥାଏ।
ଚତୁର୍ଷ୍ଵେତେଷୁ ଦତ୍ତାଯାମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଯଃ ସୁତଃ ସ୍ତ୍ରିଯାମ୍
ଏହି ଚାରି ବିବାହ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଦିଆଯାଇଥିବା ଜଣେ ଜନନୀରୁ ଯେଉଁ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଉଛି—
ଵିଵିକ୍ତେ ସ୍ଵଯମନ୍ଯୋଽନ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସୋର୍ଯଃ ସମାଗମଃ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ନିଜେ ନିଜେ ଏକାନ୍ତରେ ମିଶିଥିଲେ—
ହତ୍ଵା ଚ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଚ ଭିତ୍ତ୍ଵା ଚ କ୍ରୋଶଂତୀଂ ରୁଦତୀଂ ଗୃହାତ୍
ମାରି, କାଟି, ଆଘାତ କରି, ଗୃହରୁ କାନ୍ଦୁଥିବା ନାରୀକୁ ନେଇଯିବା—
ଶୁଲ୍କଂ ପ୍ରଦାଯ କନ୍ଯାଯା ହରଣଂ ଵ୍ଯସନାଦପି 1.182.
କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଳ୍କ ଦେଇ ବଳଜୋର କରି ହରଣ କରାଯିବା।
ସୁପ୍ତାଂ ମତ୍ତାଂ ପ୍ରମତ୍ତାଂ ଵା ରହୋ ଯତ୍ରୋପଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନାରୀ ଶୁଅଛନ୍ତି, ମଦପାନ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ଅସାବଧାନ, ସେଠି ଗୁପ୍ତରେ ଯିବା—
ଏତାନ୍ସଶୁଲ୍କାନ୍ସାମାନ୍ଯାନ୍ଵିଵାହାଂଶ୍ଚତୁରୋ ଵିଦୁଃ
ଏହି ଚାରିଟି ଶୁଳ୍କ ସହିତ ବିବାହ ସାଧାରଣ ମନାଯାଏ।
ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂର୍ଵଵିଵାହେ ତୁ ଵିଧିର୍ଵୈଵାହିକଃ ଶିଵଃ
ପୂର୍ବରୁ ବିବାହ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିବାହ ନିୟମ ପୂରଣ ହୁଏ।
ଦୋଷଵତ୍ଯାଃ ପ୍ରଦାନେ ତୁ ଦାତୁଃ ଷଣ୍ଣଵତିର୍ଦମଃ
ଅପରାଧ ଥିବା ନାରୀକୁ ଦେଲେ, ଦାତାଙ୍କୁ ଛଅନବେ ମୁଦ୍ରା ଦଣ୍ଡ ହୁଏ।
ମୋକ୍ଷୋପଵର୍ତନଂ ଦ୍ଵେଷଃ ସ୍ତ୍ରୀଧନସ୍ଯ ନିଵର୍ତନମ୍
ବିଚ୍ଛେଦ, ଘୃଣା ଓ ନାରୀର ସମ୍ପତ୍ତି ଫେରାଇ ଦେବା ହୁଏ।
ପରସ୍ପରସ୍ଯ ସଂବଂଧାନ୍ମୋକ୍ଷଃ ସ୍ତ୍ରୀପୁଂସଯୋଃ ସ୍ମୃତଃ
ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଛିନାଯିବାକୁ ବିଚ୍ଛେଦ କୁହାଯାଏ।
ବାଧତେ ଚେତ୍ପତିର୍ଭାର୍ଯାଂ ସ ତୁ ଦ୍ଵେଷ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ପତି ଯଦି ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ଏହାକୁ ଘୃଣା କୁହାଯାଏ।
ଭୋକ୍ତୃସ୍ତୁ ସ୍ଵଯମେଵେଦଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞାହନନଂ ଭଵେତ୍
କିନ୍ତୁ ପତି ନିଜେ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଏହା ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ମନାଯାଏ।
ଆପତ୍ତିସମଯେ ଜାତେ ସ୍ତ୍ରୀଧନଂ ଭୋକ୍ତୁମର୍ହତି
କଷ୍ଟ ସମୟରେ ସେ ନାରୀର ସମ୍ପତ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।
ଜାଯନ୍ତେ ଯଦି ନୋ ପୁତ୍ରାସ୍ତସ୍ଯାଂ ଯତ୍ନେ ମହତ୍ଯପି 1.182.
ଯଦି ବହୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନ ହୁଏ—
ପୁତ୍ରଲାଭାତ୍ପରଂ ଲୋକେ ନାସ୍ତି ହି ପ୍ରସଵାର୍ଥିନଃ ସମସ୍ତାସ୍ତୋଷଯିତ୍ଵାର୍ଥୈଃ ସୂର୍ଯୋଢାଂ ପରମାଂ ଵରେତ୍
ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ, ଏହି ଜଗତରେ ପୁଅ ମିଳିବାରୁ ବଡ଼ କିଛି ନାହିଁ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ।
ଏକା ଶୂଦ୍ରସ୍ଯ ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଦ୍ଵେ ତିସ୍ରଃ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ ତୁ
ଶୂଦ୍ର ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଜଣେ ଜଣା ହେବା ଉଚିତ, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଦୁଇଜଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ତିନିଜଣ ହେବା ଉଚିତ।