ଯସ୍ତୁ ଦୋଷଵତୀଂ କନ୍ଯାମନାଖ୍ଯାଯ ପ୍ରଯ ଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠି କେହି ଦୋଷ ଥିବା କନ୍ୟାକୁ ଦୋଷ ଜଣାଇ ନାହିଁ ଦେଇଥାଏ—
ପିତୁର୍ଗୃହେ ତୁ ଯା କନ୍ଯା ରଜଃ ପଶ୍ଯତ୍ଯସଂସ୍କୃତା
ଏବଂ ଯେ କନ୍ୟା ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘରେ, ସଂସ୍କାର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ରଜସ୍ତ୍ରାବ ଦେଖେ—
ଯସ୍ତୁ ତାଂ ଵରଯେତ୍କନ୍ଯାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଜ୍ଞାନଦୁର୍ବଲଃ
ଏବଂ ଯଦି ଜ୍ଞାନ ଅଭାବ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏମିତି କନ୍ୟାକୁ ବାଛିନ୍ତି—
ସର୍ଵଦୋଷାନ୍ହି ଵିଖ୍ଯାପ୍ଯ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା
ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଦୋଷ ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ଜଣାଇବା ଦରକାର।
ଗୌରୀ କନ୍ଯା ପ୍ରଧାନା ଵୈ ମଧ୍ଯମା କନ୍ଯକା ସ୍ମୃତା
ଗୌରୀ କନ୍ୟାକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ; ମଧ୍ୟମ କନ୍ୟାକୁ 'କନ୍ୟକା' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ରଜସ୍ଵଲା ନଗ୍ନିକା ଚ ଦେଵକନ୍ଯା ଚ କା ଭଵେତ୍
କେଉଁ କନ୍ୟା ରଜସ୍ତ୍ରାବ ଅଛି, କେଉଁ କନ୍ୟା ନଗ୍ନ, ଏବଂ କେଉଁ ଦେବକନ୍ୟା?
ଅଵ୍ଯଞ୍ଜନଯୁତା କନ୍ଯା କୁଚହୀନା ଚ ନଗ୍ନିକା
ଯେ କନ୍ୟା ଦ୍ୱିତୀୟ ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଷ୍ଟନ ନାହିଁ, ସେ 'ନଗ୍ନିକା' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ।
ସପ୍ତଵର୍ଷା ଭଵେଦ୍ଗୌରୀ ଦଶଵର୍ଷା ତୁ ନଗ୍ନିକା 1.182.
ଗୌରୀ କନ୍ୟା ସାତ ବର୍ଷର, ନଗ୍ନିକା ଦଶ ବର୍ଷର ହୁଏ।
ଵ୍ଯଞ୍ଜନେନ ସମୋପେତାଂ ସୋମୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ହି କନ୍ଯକାମ୍ ।। ତୁ. - [https://sa.wikisource.org/s/9b ଋଗ୍ଵେଦ ୧୦.୮୫.୪୦] ପଯୋଧରେଷୁ ଗଂଧର୍ଵା ରଜସ୍ଯଗ୍ନିଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା କନ୍ୟା, ସୋମ ତାକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଷ୍ଟନ ଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ରଜସ୍ତ୍ରାବ ଥିବା କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଅଧିପତି ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ହିନସ୍ତି ଵ୍ଯଞ୍ଜନୈଃ ପୁତ୍ରାନ୍କୁଲଂ ହନ୍ଯାତ୍ପଯୋଧରୈଃ
ସେ ନିଜ ଲକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ପୁଅମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଷ୍ଟନ ଦ୍ୱାରା କୁଳକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ତସ୍ମାଦଵ୍ଯଞ୍ଜନୋପେତାମରଜସ୍କପଯୋଧରାମ୍
ତେଣୁ, ଯେ କନ୍ୟା ଦ୍ୱିତୀୟ ଲକ୍ଷଣ ନାହିଁ, ରଜସ୍ତ୍ରାବ ନାହିଁ, ଷ୍ଟନ ନାହିଁ—
ଅନ୍ନଂ ତସ୍ଯ ନ ଭୋକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵୃଥା ପାକୋ ହି ସ ସ୍ମୃତଃ
ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଅପରିଗଣିତ ରାନ୍ଧା ଭୋଜନ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।
ପ୍ରାଣାଯାମଂ ତ୍ରିରଭ୍ଯସ୍ଯ ଘୃତଂ ପ୍ରାଶ୍ଯ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯତି କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯାଂ ସମୁତ୍ସର୍ଗମତିକୃଚ୍ଛ୍ରୋ ଵିଶୋଧନମ୍
ତିନିଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି ଘିଅ ଖାଇଲେ ଶରୀର ପବିତ୍ର ହୁଏ; ଏହା ପରେ ଯେତେବେଳେ ମଳ ତ୍ୟାଗ କରାଯାଏ, ସେହିଟି ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ପରିଶୁଧ୍ଧି ହୁଏ।
ଉଦ୍ଵାହଯେତ୍ସଗୋତ୍ରାଂ ଚ ତନଯାଂ ମାତୁଲସ୍ଯ ଚ
ସମାନ ଗୋତ୍ରର ଝିଅକୁ ଓ ମାମାଙ୍କ ଝିଅକୁ ବିବାହ କରିପାରିବେ।
ଅସପିଣ୍ଡା ତୁ ଯା ମାତୁରସଗୋତ୍ରା ଚ ଯା ପିତୁଃ
ମାଆଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଯିଏ ସମାନ ପିଣ୍ଡର ନୁହଁନ୍ତି, ବା ବାପାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସମାନ ଗୋତ୍ରର ନୁହଁନ୍ତି—
ଅରୁଣ ଉଵାଚ ଦାରକର୍ମ କିମୁକ୍ତଂ ଵୈ ଯଦୁକ୍ତଂ ଭଵତା ଇଦମ୍
ଅରୁଣ କହିଲେ: ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କଣ କୁହାଯାଇଛି, ଏଠାରେ ଆପଣ କଣ କହିଛନ୍ତି?
ତଦୁକ୍ତଂ ଦାରକର୍ମେତି ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ଯୋଗାତ୍ତୁ ମୈଥୁନେ
ଯାହା କୁହାଯାଇଛି, ସେହିଟି ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ; ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମିଳନ ଦ୍ୱାରା, ମୈଥୁନ ହେଉଛି।
ନୋଦ୍ଵହେତ୍କପିଲାଂ କନ୍ଯାଂ ନାଧିକାଂଗୀଂ ନ ରୋଗିଣୀମ୍ 1.182.
କେହି କପିଳା (ପିତଳା କେଶ) ଥିବା କନ୍ୟା, ଅତିରିକ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଥିବା କିମ୍ବା ରୋଗୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଋକ୍ଷଵୃକ୍ଷନଦୀନାମ୍ନୀଂ ନାନ୍ଯପର୍ଵତନାମିକାମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ନାମ ରାଶି, ଗଛ, ନଦୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ରଖାଯାଇଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯସ୍ଯାସ୍ତୁ ନ ଭଵେଦ୍ଭ୍ରାତା ନ ଵିଜ୍ଞାଯେତ ଵୈ ପିତା
ଯାହାଙ୍କର ଭାଇ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ବାପା ଚିହ୍ନାଯାଏ ନାହିଁ—
ହଂସସ୍ଵରାମେକଵର୍ଣାଂ ମଧୁପିଂଗଲଲୋଚନାମ୍
ହଂସର ଭଳି ସ୍ୱର ଥିବା, ଏକ ଅକ୍ଷର ନାମ ଥିବା, ମଧୁର କିମ୍ବା ପିତଳା ଆଖି ଥିବା—
ଦାରାଗ୍ନିହୋତ୍ରସଂଯୋଗଂ କୁରୁତେ ଯୋଽଗ୍ରଜେ ସ୍ଥିତେ
ଯିଏ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ଥିବାବେଳେ ଜନ୍ମାଗ୍ନି ସହିତ ବିବାହ କରେ—
ପରିଵିତ୍ତିଃ ପରିଵେତ୍ତା ଚ ଯଯା ସ ପରିଵିଦ୍ଯତେ
ଯିଏ ଦେଇଥାଏ, ଯିଏ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଓ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦାନ ହୁଏ—
କ୍ଲୀବେ ଦେଶାଂତରସ୍ଥେ ଵା ପତିତେ ଵ୍ରଜିତେ ତଥା
ଯଦି ଜେଷ୍ଠ ଭାଇ ନପୁଂସକ, ଦେଶାନ୍ତରରେ, ପତିତ କିମ୍ବା ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି—
ଖଂଜଵାମନକୁବ୍ଜେଷୁ ଗଦ୍ଗଦେଷୁ ଜଡେଷୁ ଚ
ଯେଉଁମାନେ ଖୋଞ୍ଚା, ଠିଗୁଡ଼ା, କୁବ୍ଜ, ଟାଣ୍ଡା, କିମ୍ବା ମୂର୍ଖ—
ନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତୁ କନିଷ୍ଠସ୍ଯ ଵିକୁଲାଯ ଚ କନ୍ଯକା ନ ମଂତ୍ରାଃ କାରଣଂ ତତ୍ର ନ ଚ କନ୍ଯା ଵୃତା ଭଵେତ୍
ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଭାଇ ପାଇଁ କିମ୍ବା ଭଙ୍ଗୁର ପରିବାରର କନ୍ୟା ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ; ସେଠାରେ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କନ୍ୟା ବାଛିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଦ୍ଵାହିତା ତୁ ଯାକନ୍ଯା ନ ଚ ପ୍ରାପ୍ତା ତୁ ମୈଥୁନମ୍
ଯେଉଁ କନ୍ୟା ବିବାହିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୈଥୁନ କରିନାହାନ୍ତି—
ସମାକ୍ଷିପ୍ଯ ମତାଂ କନ୍ଯାଂ ପିତା ତ୍ଵକ୍ଷତଯୋନିକାମ୍ 1.182.
ଯଦି କନ୍ୟାର ଯୋନି ଅଖଣ୍ଡ ରହିଛି, ତେବେ ବାପା ସେଉଁଠୁ ତାକୁ ଫେରାଇ ନେଇପାରିବେ।
ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରୂହି ଚୈତେଷାଂ ସମାସାତ୍ତିମିରାପହ
ଏମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷଣ କଣ, ହେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂରକର୍ତ୍ତା, ସଂକ୍ଷେପରେ କହ।
ଅଲଂକୃତ୍ଯାର୍ହତେ ଦାନଂ ଵିଵାହୋ ବ୍ରାହ୍ମ ଉଚ୍ଯତେ
ଯେତେବେଳେ କନ୍ୟା ଶୁଭ୍ର ଭାବରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ ଓ ଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ସେହି ବିବାହକୁ ବ୍ରାହ୍ମ ବିବାହ କୁହାଯାଏ।